Chân Dung Nhà Văn NGUYỄN BÀNG

THƯ NHÀ VĂN NGUYỄN BÀNG

Kính bác Chu,

Những thắc mắc của bác đều có cơ sở. Nhưng không có địa danh nào tên là tỉnh Sa Pa mà chỉ có thị trấn vùng cao Sa pa, châu Sa Pa, huyện Sa Pa. Một số sách tiếng Anh cũng ghi:Chapa, is a frontier township and capital of Sa Pa District in Lào Cai Province in north-west Vietnam.

Nhưng chung quy thì nói đến Sa Pa là nói đến tỉnh Lào Cai. Mà theo thời gian tỉnh này khi bị sát nhập khi bị tách ra nên Sa Pa cũng nằm trong hệ lụy đó.

Những năm 1957, 58, 59 thế kỷ trước, tôi bị đày lên làm việc ở Khu Tự trị Thái Mèo (được thành lập ngày 7/ 5/ 1955 gồm 16 châu trong đó có châu Phong Thổ thuộc Lào Cai). Cơ quan tôi đóng ở Thủ phủ Thuận Châu nhưng qua nhiều lần đi công tác Điện Biên, Sơn La, Lai Châu…tôi có biết ít nhiều về Sa Pa.

Không ngược dòng từ thời Hùng Vương dựng nước, vùng đất Lào Cai thuộc bộ Tân Hưng, là một trong 15 bộ của Nhà nước Văn Lang – Cũng không ngược gần hơn, thời Nhà Nguyễn, địa phận Sa Pa thuộc Châu Thủy Vĩ, phủ Quy Hóa, tỉnh Hưng Hóa.

Chỉ nói từ năm 1907, sau khi Pháp thành lập tỉnh Lào Cai , khu Sa Pa được hình thành gồm 2 xã là: Bình Lư và Hướng Vinh. Những năm thập kỷ 1930, Sa Pa đổi thành Hạt, bao gồm 37 làng, một phố và có 1020 hộ.

Ngày 09/03/1944, Thống sứ Bắc Kỳ đã ra nghị định thành lập châu Sa Pa, bao gồm 02 xã là: Mường Hoa, Hướng Vinh và khối phố Xuân Viên (thị trấn Sa Pa ngày nay).

Năm 1948, Sa Pa được chia thành 3 xã là Sa Pa Chung, Mường Bo, Kim Hoa (sau còn gọi là Móng Và).

Thời Cộng sản, bắt chước mô hình tỉnh lớn của Liên Xô và tự tin vào có thể cai quản được, năm 1976, khi sáp nhập tỉnh Hoàng Liên Sơn từ 3 tỉnh: Lào Cai, Yên Bái và Nghĩa Lộ, thì Sa Pa trở thành một huyện của tỉnh Hoàng Liên Sơn.

Nhưng sau một thời gian, mô hình tỉnh lớn bị phá sản do năng lực lãnh đạo yếu kém, do dân các vùng miền bị gộp lại chia rẽ mất đoàn kết, chính quyền Cộng sản lại tách tỉnh to ra thành các tỉnh nhỏ nên đến năm 1991, sau khi tỉnh Lào Cai được tái lập thì Sa Pa là một huyện của tỉnh Lào Cai ngày nay, trở thành một điểm du lịch nổỉ tiếng.

Ngày 30/11/2004, chính quyền CS ban hành Nghị định số 195/2004/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Lào Cai thuộc tỉnh Lào Cai và  Sa Pa là một trong 8 huyện của tỉnh Lào Cai.

Tôi với bác đều đã cao tuổi, cơm ăn mỗi bữa cố lắm cũng chỉ 1 lưng, hơi đâu mà tìm hiểu quá kỹ mọi sự việc cho tổn thọ, thưa bác?!