HỌC NHẬN LỖI.
Tạp bút
MANG VIÊN LONG
Tôi nhớ
rõ lời dạy của Đức Phật: “Toàn bị người
chê cả, hay toàn được người khen cả, là điều quá khứ chưa từng có, hiện tại tìm
không ra, và vị lai cũng không dễ gì
thấy được!” (PC 228 - Phẩm Kodhavaggo). Đây là một thực trạng đúng cho mọi
người, mọi nơi, mọi lúc; bởi đã sinh ra làm người sống nơi cõi ta bà nầy, không
ai đã được hoàn thiện sẵn cả! Theo thời gian, nhờ sự trui rèn qua kinh nghiệm,
nhờ kiên nhẫn học tập, mỗi người sẽ tự mình hoàn thiện dần nhân cách và trí
tuệ, để có thể vươn dần đến “chân,
thiện, mỹ”, làm cho đời sống của mình và của người được an vui, hạnh phúc.
Tuy
vậy, theo bản năng, nhiều người vẫn luôn nghĩ rằng, mình là “cái rốn của vũ
trụ”, hay nói khác đi, là người “đã hoàn thiện viên mãn, không hề phạm phải sai
lầm nhỏ” nào trong bất kỳ mối quan hệ, hay công việc đã làm. Đức Đạt Lai Lạt Ma
cũng đã có lần nhận định: “Con người thường không chịu nhận lỗi lầm về mình, tất
cả mọi lỗi lầm đều đổ cho người khác, cho rằng bản thân mình mới đúng. Thật ra
không biết nhận lỗi chính là một lỗi lầm lớn”. Buồn thay, số người “chưa chịu nhìn ra
lỗi lầm” của chính mình trong thực tế đời sống là đa số, bởi “cái ngã” (cái
tôi) của con người đã tiềm ẩn, và rất to lớn, ngay trong họ, từ khi vừa được
sinh ra, mà chẳng có trường lớp, cấp học nào chịu “dạy” cho họ về điều đó cả!
Nhận
lỗi là một sự hiểu biết rất quan
trọng cho chính bản thân (và có ảnh hưởng rộng lớn đến đời sống chung quanh),
mà tất cả cần phải tự học mới có thể chuyển hóa, đổi thay;
không ai có thể “dạy” thay tốt hơn được! “Học
Nhận Lỗi” là một môn học cấp thiết, cốt lõi, trong những cách học làm
người, bởi nó bao gồm nhiều đức tính như “tàm
sỉ, khiêm tốn, nhẫn nhục, cầu tiến, từ bi…” Biết nhận lỗi là một đức tính
tốt để tự rèn luyện bởi “Ngu mà tự biết
mình ngu là trí; ngu mà xưng rằng trí, đó mới thật là ngu” (PC 63 - Phẩm
Balavaggo).
Nhận
lỗi phải được phát xuất từ cái tâm trong sáng, chân thành, đi kèm với niềm tri
ân; khi ấy tâm ta mới được chuyển hóa từ “có lỗi” thành “không có lỗi”, từ u
tối lỗi lầm trở nên tươi sáng, an vui. Nếu “nhận lỗi” vì sự ép buộc từ bên
ngoài, hay miễn cưỡng với cái tâm thù hận, đen tối, thì lỗi lầm vẫn còn tồn tại
và lại có cơ hội phát triển lớn hơn!
Có
thể nhiều người nghĩ rằng, “học nhận lỗi” là một chuyện-nhỏ (hay quá dễ dàng,
không cần thiết), so với những “môn học” khác để đạt được danh vọng và tiền
bạc; nhưng họ đâu biết được rằng “lầm lỗi
khi trẻ, trả giá khi già” (ngạn ngữ).
Tôi rất tâm đắc với lời chia sẻ của Douglas Burton: “nhận lỗi và rút kinh nghiệm sau mỗi lầm lỗi: người nào thành công cũng
theo cách đó”. Ngược lại, nếu bảo thủ và kiêu mạn, cố chấp (…), không biết
nhận lỗi, là không biết sai trái / tốt xấu, tiếp tục tạo thêm những lỗi lầm
mới, và suốt cuộc đời, những lỗi lầm ngày càng to lớn, nguy hiểm hơn, cho đến
khi phải trả giá! St Augustin cũng đã chia sẻ: “Nhận lỗi là nhân bản, cố chấp trong lầm lỗi là ma quỉ.”
Trong
những mối quan hệ và sinh hoạt hằng ngày, “nếu
gặp được người hiền trí chỉ bày lỗi lầm và khiển trách mình những chỗ bất toàn,
hãy nên kết thân cùng họ, xem như bậc trí thức chỉ cho kho tàng bảo vật. Kết thân với người trí, lành mà không dữ”
(PC 76 - Phẩm Panditavaggo). Nếu vì tự mãn (và tự ái), luôn cho mình là đúng
hơn người, tốt hơn người, thì chắc chắn cái “kho tàng bảo vật” kia không bao
giờ có thể với đến được, mà sẽ bị cuốn trôi theo dòng thác lũ hiểm nguy và khổ
đau vì “chẳng thể bay lên không trung,
chẳng phải lặn xuống đáy bể, chẳng phải chui vào hang sâu núi thẳm; dù tìm khắp
thế gian nầy chẳng có nơi nào trốn khỏi ác nghiệp, lỗi lầm đã gây ra.” (PC
127 - Phẩm Papavaggo).
Trong
bất kỳ một xã hội nào được gọi là văn minh, tiến bộ, thì mỗi con người – dù ở
vào hoàn cảnh và địa vị nào, cũng đều phải “biết nhận lỗi” (và chân thành sửa
lỗi). Đó mới chính là nền văn hóa đích thực của một đất nước, của đời người,
cần phải nuôi dưỡng, đắp bồi qua nhiều thế hệ, để cuộc sống ngày càng thêm an
vui, hạnh phúc!
Quê nhà, tháng 6 năm 2014
MANG VIÊN LONG
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét