Ảnh Tác Giả

                              “Làm Sao Thôi Mưa Bay”,

                      TỰ KHÚC CỦA MỘT TÂM HỒN

                 NHẠY CẢM THUẦN KHIẾT ĐÁNG YÊU!

                                   Mang Viên Long

                  Thơ thường đòi hỏi tính ẩn dụ và trừu tượng trong niềm xúc cảm ngẩu nhiên cao độ đôi lúc vượt lên trên (và ra ngoài) hiện thực đời sống; trong lúc Văn thì dường như là ngược lại. Do vậy, để “giải nghĩa” cho một câu thơ, không phải là điều dễ dàng: Nó không theo một logic bình thường, mà có đường dẫn riêng khá khúc khủy, thác ghềnh, cho sự hình thành cảm xúc, mà người đọc cần phải trải nghiệm, thực chứng bằng mối rung cảm tương tự. Cũng có nhiều lúc Thơ chỉ có thể “cảm” mà không thể “giải” rành rọt theo trình tự tiệm tiến!

                    Tập thơ “Làm Sao Thôi Mưa Bay” là một tập hợp những xúc cảm mong manh, sương khói, và long lanh như những giọt sương của những rung động yêu thương như vậy! Nhà thơ đã có ước mong (và tự hỏi) – “làm sao mưa thôi bay”, nhưng câu hỏi không có dấu hỏi, có lẽ chẳng có ai, ngay cả nhà thơ, có thể trả lời được!

                    Những cảm xúc trong trẻo dễ vỡ ấy của nhiều trang thơ Ca Dao cho thấy rõ một điều: Nhà thơ rất nhạy cảm với sự chuyển động của nhịp sống chung quanh, dầu rất khẻ khàng, rất mơ hồ như “Lang Thang Gót Gió”:

                   “Nửa vạc tối, nửa góc chiều mê mải
                     Nửa hoàng hôn, nửa mảng lạnh bên đời
                     Mây tất tả nửa phiến trời xa ngái

                     Gió hùa theo góc nhớ gót chơi vơi…”

                   Bài thơ “Trôi Cùng Sợi Khói” tràn đầy ngẩu hứng mới lạ mà chỉ “cảm” được trong phút giây “trôi cùng sợi khói” quyến rủ mong manh kia mà thôi:

                     “Mênh mang biển trời vàng nắng
                       Chao nghiêng sợi khói lạc chiều
                       Không trung xanh màu tĩnh lặng
                       Chút buồn tơ khói leo kheo
                       Khói vương hồn thơm bông cải
                       Khói buồn giăng mắc tuổi thơ
                       Khói treo phiến sầu hoang dại
                       Mái chiều thở khói bơ vơ (…)”
                    Với nắng, gió, mây, khói (…) là vậy, còn với âm thanh, sắc mầu  của đời sống thì sao?  Hãy cùng lắng nghe “Nửa Giọt Tỳ Bà”:

                  “Tỳ bà
                    nửa giọt đàn rơi

                   Tịch tang  như giếng sầu khơi giấc hồng

                   ***

                   Tỳ bà
                   nửa giọt hư không
                  Tình tang... quạnh buốt lối mong trăng thề

                   ***

                  Tỳ bà
                  nửa giọt đam mê
                  Cung thương lã xuống bộn bề mưa bay

                  ***

                  Tỳ bà
                 nửa giọt hương say
                 Nốt thăng, giáng đọng hiên ngày buồn tênh

                 ***

                 Tỳ bà
                 nửa khúc chênh vênh
                 Đường tơ khúc rẽ mông mênh sợi buồn

                 ***
                 Tỳ bà
                 tỳ bà ơi
                 Giọt sầu tuông ...”

                    Độ xúc cảm nhạy bén, bùng vỡ, thuần khiết của “nửa giọt tỳ bà” chỉ có được với một tâm hồn rộng mở, yên tịnh, trong sát na “chợt ngộ” với những âm thanh nhiệm mầu quanh đời! Chỉ có “nửa giọt”, cũng đã khiến cho muôn giọt “sầu tuông” trên “hiên ngày buồn tênh” của một kiếp nhân sinh vô  thường!

                    Với thể thơ truyền thống song thất lục bát đằm thắm, réo rắc, được Ca Dao sử dụng nhuần nhuyễn, sáng tạo, trong “Biệt Khúc Hồ Cầm” để giải bày cảm - xúc - truyền - thống, đã đem lại sự đồng cảm cao độ cho người đọc:

           (…)”Trăng suông rụng tay trơn níu bóng
                   Vàng khuya giăng khắp nẻo từ ly
                    Miên man nỗi nhớ  ướt mi
                   Chiều gieo sắc biếc giọt ly tao đầy

                    Bìa nắng héo hao gầy vóc liễu
                   Vét hương trầm gửi ngọn thu phong
                    Buồn tênh nửa gói mơ nồng
                    Lỗi mùa thu ước, lỗi đồng trăng xưa

                    Trải im lặng song thưa úa giấc
                    Sợi thu vàng hồn đá xanh rêu
                    Bóng tà đổ giọt chuông chiều
                   Trăng thề khép mắt đìu hiu vạc sầu

                   Hồ cầm cung bậc chìm sâu...”

               Tôi nghĩ: tập thơ “Làm Sao Mưa Thôi Bay” có thể chỉ là những khúc tự tình, những trang tự bạch hồn nhiên; nhưng tôi cũng lại có suy nghĩ như Ralt Waldo Emerson rằng “ai viết cho bản thân chính là viết cho một quần chúng vĩnh viễn” (Celuit quit ecrit pour lui – même, ecrit pour un public eternel) – bởi vì Ca Dao đã trải lòng, bằng trái tim cô đơn nhạy cảm, ghi lại một cách say mê và chân thực mọi sợi tơ rung đang dâng tràn trong tâm hồn, để hiến dâng và sẻ chia, để hợp thành bản tình ca chung cho “một quần chúng vĩnh viễn” đang hiện hữu như nhà thơ!

                Chính vì thế, người đọc sẽ dễ “bắt gặp” những cảm giác, (hay cảnh ngộ) này cũng không chỉ của riêng ai:

                           “về bên sóng phố ta ngồi
                             lặng thầm với nửa đơn côi lạc bờ
                             vòng theo chiếc lá bơ vơ
                             vàng gieo sợi mỏng cung tơ phiếm lìa
                              vén tà trăng vỡ song khuya
                              hồng hoang đọng vẫn bên rìa cỏ may
                            lao xao mép cửa gió lay
                            hồn đêm còn vọng bờ mây cuối trời

                           Ơi thu

                           mộng đã tan rồi...”

                           (Tần Ngần Thu)

                  Qua “Làm Sao Thôi Mưa Bay” cái “Góc Khuất” trong tâm hồn nhà thơ dần được soi tỏ qua nhiều giai điệu: Nó vừa có vẻ dịu vợi hoang đường, vừa mênh mang bàng bạc, như những lần ngẩn ngơ, lặng lẽ ”nhặt nắng/làm sợi buộc tình sót lại/chút hương chiều/lặng lẽ giục mùa đi… (Nhặt Nắng)”:

                          “Nắng reo ngoài khe cửa

                            Rơi nửa giọt non vàng
                            Đưa nỗi buồn theo gió
                            Về miền xa mênh mang

                            Lang thang qua vỉa phố
                            Biển chiều tím buồn tênh
                            Lao xao  sầu lá đổ
                            Trên triền đá chông vênh

                             Chải niềm riêng tóc rối
                             Buông xuống nỗi nhọc nhằn
                             Giấu mảng sầu bên gối
                             Hiên lòng tơ nhện giăng..”

               Rất nhiều trang thơ Ca Dao  trong “Làm Sao Thôi Mưa Bay” đã luôn ngầm thổ lộ nỗi niềm khó nói giống như lời thầm thì tra vấn “làm sao thôi mưa bay” mà người đọc chỉ có thể “cảm”, chẳng giúp được gì:

                          “Làm sao chiều thôi mưa bay
                            Nguôi ngoai phiến hờn sóng dậy
                            Làm sao đầy trên đôi tay
                            Bình yên nụ hồng xưa âý?

                            Làm sao chiều thôi mưa bay...”

               Tôi cũng là một người đọc chỉ biết “cảm”, như vậy!

               Tôi nghĩ: Ca Dao đã rất thành công ở điểm này…

Quê nhà, tháng 6 năm 2015

MANG VIÊN LONG