TIẾP THEO
Lá Thư Úc Châu
(ii) Giao Chỉ, San Jose: Chỉ có tại Hoa Kỳ.
Mở đầu:
Sau 3 tháng vạn lý trường chinh ngang dọc Hoa Kỳ, hai phe Dân Chủ và Cộng Hòa cùng kéo về New York chờ đếm từng lá phiếu cuối cùng tại Florida. Kết quả mỗi bên đều được trên 59 triệu phiếu bầu. Người đàn bà bị ghét bỏ nhất thiên hạ lại được số phiếu phổ thông tổng cộng toàn quốc nhiều hơn đối thủ là 226 ngàn và 836 phiếu
Nhưng ông Trump lại được 279 phiếu cử tri đoàn trở thành tổng thống đắc cử trong cuộc đua lịch sử 2016 với kết quả Ngựa về ngược. Cú điện thoại lịch sử nửa đêm về sáng bà Clinton gọi Trump nói rằng:"- Tôi chấp nhận thua cuộc, xin chúc mừng và mong ông thành công trong sứ mạng tổng thống Hoa Kỳ." Chỉ sau một đêm, ngôn ngữ đầu đường xó chợ lập tức được thay thế bằng ngôn ngữ ngoại giao cao quý. Ông tỷ phú thương gia tuyên bố rằng: Tôi vừa nhận được điện thoại của phu nhân Clinton. Ông ca ngợi Bà là phụ nữ đã có thành tích đấu tranh kiên trì và trải qua nhiều năm đóng góp cho nước Mỹ.. Té ra tất cả những tin tức bùn lầy ném lên mặt người đàn bà tranh cử dù đúng hay sai bỗng trở thành tin ảo. Bất chấp đâu là chân lý, cử tọa của phe Cộng Hòa đa số là những người Mỹ trắng đội mũ đỏ reo hò với những khẩu hiệu USA màu xanh dường như trong một phút huy hoàng lấy lại được nước Mỹ cho người Mỹ. Phía bên đại hội Dân Chủ, những phụ nữ Hoa Kỳ đủ mọi sắc tộc đầm đìa nước mắt khóc thương cho một lần thất bại không phải cho một chính đảng mà cho chính thân phận đàn bà. Hình ảnh cuối cùng là những người đàn bà Dân Chủ ra về trong lúc bình minh New York ló dạng nhưng tương lai vẫn tưởng là lúc hoàng hôn. Ông Trump tuyên bố sẽ xây bức tường nổi tiếng ngăn chặn biên giới Mễ Tây Cơ, nhưng sự thực chỉ trong một đêm chiến thắng, ông nhà buôn tỷ phú đã xây xong bức tường chia đôi lòng người Mỹ quốc. Người dân Mỹ bao gồm tất cả các nguồn gốc sẽ phải cùng nhau hàn gắn lại vết thương này. Trước hết cần phải biết rõ đầu đuôi.
Kể chuyện từ đầu:
Khởi đi từ năm 2015 cuộc tranh cử giữa 2 đảng Cộng Hòa và Dân Chủ đã chuẩn bị ráo riết. Cộng Hòa đang nắm trọn vẹn quyền lập pháp với đa số tại 2 viện. Lịch sử chiếm ngự Bạch Cung thay đổi giữa lưỡng đảng như một lịch trình bất thành văn. Hiếm khi nào giữ độc quyền quá lâu. Chẳng cần lý do, cử tri muốn thay đổi. Ông Bush con cầm quyền 8 năm chinh chiến với trận Trung Đông đã đến lúc phải thay quân. Năm 2008 lần đầu tiên Hoa Kỳ có vị tổng thống một nửa gốc Phi Châu. Dù trận đấu giữa 2 bên không có gì tàn bạo, nhưng ông Bush bàn giao Nhà Trắng cho ông Mỹ đen mà trong bụng không vui. Như lạ thay mấy năm sau hai gia đình này trở nên thân thiết. Rồi hai nhiệm kỳ 8 năm của ông Obama trôi qua tương đối nhẹ nhàng theo chủ trương của đảng Dân Chủ. Nhưng xem chừng phe Cộng Hòa bảo thủ không chấp nhận đường lối quá rộng rãi. Dân chủ mở rộng cửa cho di dân, xuống thang hòa bình nhiều nơi trên thế giới. Các nước bắt đầu coi thường vị trí đàn anh của Mỹ. Hoa Kỳ không còn vĩ đại nữa. Dân Chủ lại chủ trương quá nhẹ nhàng với dân nhập lậu. Mua chuộc di dân sắc tộc để lấy phiếu và đóng vai hiền lành với Hồi giáo. Chủ trương này hoàn toàn khác với đường lối bảo thủ của đảng Cộng Hòa và nguyên nhân tiềm ẩn là làm khối da trắng miền Đông và Trung Mỹ rất bất mãn. Tâm lý kỳ thị thì sắc dân nào cũng có, nhưng người da trắng 10 năm qua vẫn hậm hực từ lâu. Kỳ này quyết tâm lấy lại Bạch Cung để đem lại trật tự mới cho Hoa Kỳ. Làm cho nước Mỹ mạnh trở lại. Đảng Cộng Hòa xuất chiêu với 16 vị anh tài rất nhiều kinh nghiệm trên con đường chính trị và thêm một ông tỷ phú Donald Trump là tay ngang, dường như chỉ ghé chơi cho vui. Không dè ngang tàng công tử một sớm một chiều hạ hết các ngôi sao của Cộng Hòa làm cho toàn đảng phải nao núng xét lại thế trận. Kỳ nầy nếu đem Trump ra đấu thì thua là cái chắc. Trong khi đó phe Dân Chủ chọn được nhân vật vô cùng xuất sắc nguyên đệ nhất phu nhân, cựu thượng nghị sĩ và đã từng 4 năm làm ngoại trưởng Hoa Kỳ. Rõ ràng là nhân vật nữ lưu đã từng có thành tích tranh cử từ thượng viện lên đến tổng thống.
Ngựa về ngược:
Hai bên dàn trận. Tin tức hấp dẫn mỗi ngày. Mở đầu toàn quốc đều cho rằng bà Clinton sẽ vượt trội. Tất cả báo chí, TV, truyền thông loan báo Poll lên Poll xuống đều kết luận phe bà Dân Chủ thắng phe ông Cộng Hòa. Bên Cộng Hòa đã bắt đầu có nhiều danh tướng bỏ cuộc để Trump đánh một mình. Nhưng sân khấu càng về khuya xem ra tình thế càng nguy hiểm. Trump có thể thắng và sẽ trở thành một lãnh tụ rất nguy hiểm cho Hoa Kỳ. Ông chủ trương các đường lối hết sức đáng ngại. Rút quân từ các nước về, xem lại các hiệp ước và cam kết trong vai trò cảnh sát thế giới. Rút cả tiền bạc viện trợ và các ngân khoản đóng góp cho toàn cầu. Ông ngăn chặn di dân vào Mỹ bằng luật lệ và ông tống xuất dân lậu ra khỏi nước. Ông xây tường không cho Mễ chui rào qua biên giới và bắt Mễ trả tiền. Mọi đường lối của Trump đều là một cuộc cách mạng và không thể tiên đoán hậu quả. Tình trạng đáng lo đến nỗi cả 5 vị tổng thống của lưỡng đảng đều quan tâm tìm các ngăn chặn ứng cử viên một mình một ngựa tung hoành ngang dọc. Phe Dân Chủ vào những ngày chót cảm thấy bất an đã đưa toàn lực hai gia đình Obama và Clinton dùng Air Force One đi thuyết giảng tất các các vùng xanh đỏ còn đang chen nhau như xôi đậu. Đêm cuối cùng vợ chồng ông Obama và vợ chồng ông Clinton cũng xuất hiện trên sân khấu Pennsylvania xuất sắc và cảm động. Tưởng rằng kỳ nầy Hoa Kỳ lần đầu tiên sẽ có tổng thống đàn bà. Ai ngờ ngựa về ngược. Kết quả làm toàn quốc, toàn thế giới ngạc nhiên. Đảng Dân Chị không ngờ mà đảng Cộng hòa cũng không ngờ. Sau cùng chính Donald Trump cũng không ngờ. Tay anh hùng trên thương trường. Coi thường đàn bà, Coi thường truyền thông, coi thường chính khách, coi thường tướng lãnh, coi thường thế giới, coi thường các nguyên tắc dân chủ. Con người nói đi nói lại như người quân tử khôn. Con người kỳ thị tiềm ẩn. Độc tài trong gia đình và độc tại trong tổ chức . Biết đóng vai trò nổi bật hấp dẫn, nói toàn chuyện không ai dám nói. Con người đó đã chiến thắng nhân vật xuất sắc nhất của đảng Dân Chủ với 30 năm kinh nghiệm trong cuộc đời chính trị tại Hoa Kỳ. Để vào Bạch Cung chỉ cần 270 phiếu cử tri đoàn. Suốt 2 tháng dài báo chí tiên đoán bà Clinton đã cầm chắc 268 vé vào cửa. Chỉ còn 2 vé phù du nữa là cựu phu nhân Bạch Cung sẽ trở lại mái nhà xưa với tư cách chủ nhân, để ông chồng chủ cũ nay trở thành đệ nhất phu quân. Lịch sử sẽ ghi lại là lần đầu tiên Hóa Kỳ có hai vị tổng thống ngủ chung một giường, Nhưng chuyện đó không xảy ra. Bà Clinton chỉ được có 228 vé. Ông Trump được 279 vé, Ông sẽ đem cả vợ di dân, quần áo rất đơn giản vào Nhà Trắng lần đầu và sẽ ở lại khá lâu.Ông vẫn còn thừa 9 vé.
Những con số lạ lùng và tàn nhẫn:
Quý vi có biết không. Điều an ủi cuối cùng nhưng rất thừa thãi vô ích là chính bà Clinton được tổng cộng 59 triệu 916 ngàn và 932 phiếu cử tri nhiều hơn ông Trump 226 ngàn và 836 phiếu. Ông này chỉ được 59 triệu, 690 ngân và 036 phiếu. Như vậy xét về tấm lòng của từng người đi bỏ phiếu thì bà Clinton đã chiến thắng. Nhưng bà đã gọi cú điện thoại đau lòng vào đêm hôm trước để chúc mừng đối thủ mà đã có lúc chỉ muốn vân vân...Trong hàng trăm bài diễn văn suốt hành trình tranh cử, sau cùng Hillary đã đọc bài diễn văn ngắn nhất và hay nhất. Bài diễn văn từ giã và cảm ơn. Về quá khứ bà nói nước Mỹ có truyền thống dân chủ phải giữ cho việc chuyển giao quyền hành êm đẹp. Phải cùng yểm trợ cho tân tổng thống. Về tương lai bà nói với thế hệ tiếp nối, đặc biệt các em gái. "-Sẽ không ngừng tranh đấu. Bây giờ dành cơ hội cho người ta. Rồi cơ hội của chúng ta sẽ đến. Có khi đến sớm hơn mình mong đợi."- Chúng ta có thể nghĩ rằng phải chăng nếu tổng thống thứ 45 chưa phải là phụ nữ thì sẽ phải là vị tổng thống thứ 46. Lại xin nói thêm về những con số cần lưu ý. Nước Mỹ hiện có 323 triệu dân. Số người đủ điều kiện đi bầu là 210 triệu. Ghi danh đi bầu khoảng 150 triệu. Thực sự đi bầu là 119 triệu 607 ngàn và 028 cử tri. Như vậy thì một nửa nước Mỹ đã có những giấc mơ khác với nửa kia.
Lưỡng đảng và Quốc Cộng:
Chúng tôi vốn từ lâu ghi danh Cộng Hỏa. Làm công dân Mỹ khá lâu, đã biết Cộng Hòa Dân Chủ chẳng anh nào chống Cộng hơn anh nào. Đảng nào, người nào cũng vì nước Mỹ. Chẳng anh Mỹ nào là chính danh kẻ thù bỏ rơi Việt Nam. Ông Mc.Cain là thí dụ cụ thể. Người anh hùng của Mỹ quốc lái phi cơ bị bắn tại Hà Nội. Ông tuyên bố không hề chống Cộng. Chỉ làm nhiệm vụ cho đất nước. Ông bị bắt làm tù binh và bị hành hạ ghê gớm nhất nhưng vẫn giữ được khí phách dù bị đánh gần chết. Từ khi vào nghị trường Hoa Kỳ, ông chủ truong hòa giải với Hà Nội cũng vì quyền lợi của nước Mỹ. Trong tinh thần chống Cộng quyết liệt chúng ta có thể coi ông là thành phần phản bội. Nhưng chính Mc.Cain là người mở đường cho biết bao anh em tù Cải tạo qua Mỹ cùng gia đình. Cay đắng hơn nữa với biết bao gian khổ hy sinh cho đất nước, ông tân thống thống oanh liệt của chúng ta chưa từng mặc áo lính đã chê bai Mc.Cain rằng ở tù thì có gì mà anh hùng. Vì vậy không có đảng nào và không có con người nào chống Cộng hơn cả. Nhưng tấm lòng nhân đạo thì đảng Dân Chủ có đấy. Chính đảng Dân Chủ với ông Johnson đã mở cửa đón đám dân di tản Việt Nam 75 qua Mỹ từ 65 ngàn mà đưa lên đến 135 ngàn đợt đầu tiên. Chính đảng Dân Chủ với ông Carter đã ra lệnh cho tàu Mỹ vớt thuyền nhân và đưa cấp khoản nhận ty nạn lên tối đa. Ông lại còn nói cho cả thế giới tiếp tay. Nếu không có tấm lòng mở rộng của nước Mỹ thì chúng ta không có mặt ở xứ này. Đó là tấm lòng người Mỹ, không có đảng nào cả. Bây giờ chúng ta ủng hộ ông tổng thống mới chủ trương đóng cửa rút cầu, lòng dạ có thấy nao nao. Vì vậy chúng tôi xin đóng vai vô đảng phái. Chẳng chạy theo mà cũng chẳng phản lại đảng nào. Chúng ta là dân da vàng đến muộn, lấy tình cảm gì mà cứ làm như ta là Hoa Kỳ thứ thiệt chạy theo xu hướng kỳ thị. Chê Mỹ đen và dân Mễ chui rào. Trăm năm trước những bàn tay và tấm lưng da đen cúi xuống cánh đồng bông trắng đã làm nên nước Mỹ. Bây giờ dân Mễ phải chui rào để trở về tìm miếng ăn trên chính quê hương cũ của họ. Cũng lại phơi lưng trên những cánh đồng Cali hay đẩy những xe bán kem trên khắp nẻo đường nắng cháy. Làm sao nỡ lòng theo ông Trump tống xuất họ đi đâu.
Chuyện Cali và các tiểu bang:
Trong số 50 tiểu bang tại Mỹ, Cali là nơi đông dân nhất. Tách ra khỏi Hoa Kỳ, Cali cũng là một cường quốc. Với 55 cử tri đoàn, dân CaLi đã bỏ phiếu hơn 60 phần trăm cho bà Clinton. Bà là tổng thống riêng của Cali. Đất nầy mãi mãi là đất của Dân Chủ. Dân Việt ở Cali đỡ bị kỳ thị nhất vì dưới ánh sáng của Dân Chủ. Cả hai miền Nam Bắc CA, kỳ này có rất nhiều dân cử gốc Việt, cũng nhờ vào tinh thần bao dung của đảng Dân Chủ. Nhìn sang tiểu bang Texas, thành trì của đảng Cộng Hoà, đang hết sức phân tán. Xứ của các tay Cowboy, thế giới của họ Bush hai đời tống thống Cộng Hòa nhưng lại không phải thật sự đa số phiếu dành cho Cộng Hòa. Với 38 vé cử tri đoàn, Texas chỉ có 52 phần trăm bỏ cho Trump và lên đến 43% dành cho Clinton. Tiểu bang Florida mới thực là chìa khóa của cuộc tuyển cử. Thoạt đầu Dân Chủ dẫn trước rồi cứ tiếp tục lên xuống cho đến giờ chót kết quả Clinton 47% so với Trump 48%. Nếu Dân Chủ thắng tại đây với 29 phiếu cử tri đoàn thì hai bên không ai có được đủ con số 270. Như vậy bầu cử sẽ được tổ chức lại vòng thứ hai tại hạ viện. Tại đây bà Clinton sẽ có nhiều hy vọng chung kết.
Tại sao thua?
Bây giờ xin đặt ra câu hỏi cuối cùng. Tại sao các tiểu bang bản lề vào giờ chót đều đem lại chiến thắng cho ông Trump dù là cách biệt không đáng kể. Báo chí Hoa Kỳ, các chính khách đều nói là giới trung lưu, giới bình dân, giới lao động vì không bằng lòng với cuộc sống hiện nay nêu dồn phiếu cho Cộng Hòa để thay đổi không khí. Tất cả đều không nhắc đến yếu tố hết sức thực tế và then chốt là số cử tri da trắng trẻ trung ra quân đã làm nên lịch sử. Trong đó tiềm ẩn tinh thần kỳ thị biểu lộ bằng lá phiếu là con đường hợp lệ nhất. Buổi tối đón chờ kết quả cho thấy hình ảnh hàng ngàn thanh niên toàn da trắng đội mũ đỏ giơ cao tấm bảng USA, USA nói lên khát vọng đem nước Mỹ hùng cường trở lại với người Mỹ thực sự. Nước Mỹ USA này là nước Mỹ trăm năm của những người khai phá đã trở thành bản địa. Đó là chủ trương tiềm ẩn của Cộng Hòa. Phe Dân Chủ đã đưa tình thần Mỹ quốc đi quá xa, chủ trương quá rộng rãi và dành quá nhiều cơ hội cho các sắc dân khác không phải người bản địa. Người ta bất mãn và trả lời bằng cách ra quân bỏ phiếu. Nói thực ra sự thực không phải là chủ trương chia rẽ mà cần hiểu rõ nguồn cơn để ăn ở với nhau cho phải đạo. Đó cũng là lý do tại sao có các cuộc biểu tình chống Trump hiện đang xảy ra tại New York, Oaland, San Francisco phần lớn do các sắc dân thiểu số và di dân tham dự. Báo chí hỏi một tay chủ trương xuống đường rằng định đấu tranh đến bao giờ. Câu trả lời là 4 năm. Những người chiến thắng biết rõ tại sao nhưng không nói ra. Những người thua cuộc cầm bảng đả đảo Trump kỳ thị đã biết rõ sự thực và nói lên nguồn gốc của vấn đề. Thành phần Mỹ trắng ra quân bỏ phiếu cho Trump thừa biết rằng ông Trump không phải là thần thánh giải quyết được mọi khó khăn của đất nước. Họ bỏ phiếu cho nỗi giận hờn của chính họ. Một người ở Texas ủng hộ ông Trump được hỏi là ông có tin là tân tổng thống sẽ xây được bức tường ngăn chặn giữa hai quốc gia không. Trả lời rằng chúng tôi chỉ muốn xây bức tường trong lòng người chứ không phải bức tường gạch. Tường Bá Linh với hai lần gạc dây kẽm gai và mìn bẫy, với các trạm gác mà cũng còn có người vượt qua thì làm sao mà giữ được.
Bài toán cho tương lai:
Cuộc bầu cử kỳ này đã mở ra những trang sử đen tối và những vấn nạn vô cùng lớn lao. Suốt thời gian qua hai bên đã dùng những lý lẽ và ngôn ngữ đầu đường xó chợ để trao đổi. Chỉ qua một đêm, mọi người chợt tỉnh dậy dùng lại ngôn ngữ ngoại giao. Từ con mẹ khốn nạn Hillary bỗng lại trở thành phu nhân Clinton, bà là người đã có một thời gian lâu dài đóng góp cho Mỹ quốc. Đó là lời lẽ của ông Trump, ai bảo ông không biết nói lịch sự và hợp lý. Rồi đây chúng ta mong rằng lời hô hào hai đảng hợp tác để xây dựng lại nước Mỹ sẽ là sự thực. Giúp cho Trump và giúp đảng Cộng Hòa bây giờ chính là đảng Dân Chủ. Những trận ném bùn vào mặt nhau đã qua rồi, may mà chưa đổ máu. Da trắng kỳ thị đã ra quân mang lại chiến thắng cho Cộng Hòa, cả nước đã biết rồi. Hãy buông hòn đá hận thù trong tay để cầm lại kìm búa lao động. Trận đánh nhau trong tinh thần dân chủ tại Hoa Kỳ được coi như Thắng Vinh quang mà Bại cũng Anh hùng. Nước Mỹ đã có Tổng thống mới. Hoa Kỳ đã chán chường với các chính trị gia nay tìm được ông nhà buôn suốt đời chỉ biết có lợi nhuận. Xin đừng nghĩ chúng ta có vị thần làm phép lạ. Trước sau ông này vẫn là con người lời nói không đi đối với việc làm. Chúng ta chỉ mong đúng như thế. Sẽ không có bức tường nào được xây. Sẽ không có chương trình tống xuất quy mô Hồi Giáo và dân Mễ. Sẽ không rút quân từ các tiền đồn Nhật Bản, Đại Hàn, và Phi về lại Mỹ Quốc. Sẽ không bỏ hiệp ước ngăn chặn cũ để cho Iran quay lại tiếp tục chế bom nguyên tử. Sẽ không rút Hoa Kỳ ra khỏi NATO. Mong rằng chúng ta sẽ có một ông tổng thống để dọa dẫm mà không làm thực. Cần cho mọi chuyện đừng thái quá. Giữ cho các mâu thuẫn quân bình là hạnh phúc rồi. Nói mà không làm . Đao to búa lớn, xem ra chúng ta sẽ có được vị tổng thống đúng nhu cầu. Quân tử nhất ngôn như Hillary là quân tử dại. Quân tử nói đi nói lại như Donald là quân tử khôn. Chuyện chỉ xẩy ra tại Hoa Kỳ. Sao cũng được, miễn là không cắt cổ đổ máu khi thay đổi chính quyền. Bốn năm hay tám năm rồi cũng qua mau. Tâm bình, thế giới bình.
Mở đầu:
Sau 3 tháng vạn lý trường chinh ngang dọc Hoa Kỳ, hai phe Dân Chủ và Cộng Hòa cùng kéo về New York chờ đếm từng lá phiếu cuối cùng tại Florida. Kết quả mỗi bên đều được trên 59 triệu phiếu bầu. Người đàn bà bị ghét bỏ nhất thiên hạ lại được số phiếu phổ thông tổng cộng toàn quốc nhiều hơn đối thủ là 226 ngàn và 836 phiếu
Nhưng ông Trump lại được 279 phiếu cử tri đoàn trở thành tổng thống đắc cử trong cuộc đua lịch sử 2016 với kết quả Ngựa về ngược. Cú điện thoại lịch sử nửa đêm về sáng bà Clinton gọi Trump nói rằng:"- Tôi chấp nhận thua cuộc, xin chúc mừng và mong ông thành công trong sứ mạng tổng thống Hoa Kỳ." Chỉ sau một đêm, ngôn ngữ đầu đường xó chợ lập tức được thay thế bằng ngôn ngữ ngoại giao cao quý. Ông tỷ phú thương gia tuyên bố rằng: Tôi vừa nhận được điện thoại của phu nhân Clinton. Ông ca ngợi Bà là phụ nữ đã có thành tích đấu tranh kiên trì và trải qua nhiều năm đóng góp cho nước Mỹ.. Té ra tất cả những tin tức bùn lầy ném lên mặt người đàn bà tranh cử dù đúng hay sai bỗng trở thành tin ảo. Bất chấp đâu là chân lý, cử tọa của phe Cộng Hòa đa số là những người Mỹ trắng đội mũ đỏ reo hò với những khẩu hiệu USA màu xanh dường như trong một phút huy hoàng lấy lại được nước Mỹ cho người Mỹ. Phía bên đại hội Dân Chủ, những phụ nữ Hoa Kỳ đủ mọi sắc tộc đầm đìa nước mắt khóc thương cho một lần thất bại không phải cho một chính đảng mà cho chính thân phận đàn bà. Hình ảnh cuối cùng là những người đàn bà Dân Chủ ra về trong lúc bình minh New York ló dạng nhưng tương lai vẫn tưởng là lúc hoàng hôn. Ông Trump tuyên bố sẽ xây bức tường nổi tiếng ngăn chặn biên giới Mễ Tây Cơ, nhưng sự thực chỉ trong một đêm chiến thắng, ông nhà buôn tỷ phú đã xây xong bức tường chia đôi lòng người Mỹ quốc. Người dân Mỹ bao gồm tất cả các nguồn gốc sẽ phải cùng nhau hàn gắn lại vết thương này. Trước hết cần phải biết rõ đầu đuôi.
Kể chuyện từ đầu:
Khởi đi từ năm 2015 cuộc tranh cử giữa 2 đảng Cộng Hòa và Dân Chủ đã chuẩn bị ráo riết. Cộng Hòa đang nắm trọn vẹn quyền lập pháp với đa số tại 2 viện. Lịch sử chiếm ngự Bạch Cung thay đổi giữa lưỡng đảng như một lịch trình bất thành văn. Hiếm khi nào giữ độc quyền quá lâu. Chẳng cần lý do, cử tri muốn thay đổi. Ông Bush con cầm quyền 8 năm chinh chiến với trận Trung Đông đã đến lúc phải thay quân. Năm 2008 lần đầu tiên Hoa Kỳ có vị tổng thống một nửa gốc Phi Châu. Dù trận đấu giữa 2 bên không có gì tàn bạo, nhưng ông Bush bàn giao Nhà Trắng cho ông Mỹ đen mà trong bụng không vui. Như lạ thay mấy năm sau hai gia đình này trở nên thân thiết. Rồi hai nhiệm kỳ 8 năm của ông Obama trôi qua tương đối nhẹ nhàng theo chủ trương của đảng Dân Chủ. Nhưng xem chừng phe Cộng Hòa bảo thủ không chấp nhận đường lối quá rộng rãi. Dân chủ mở rộng cửa cho di dân, xuống thang hòa bình nhiều nơi trên thế giới. Các nước bắt đầu coi thường vị trí đàn anh của Mỹ. Hoa Kỳ không còn vĩ đại nữa. Dân Chủ lại chủ trương quá nhẹ nhàng với dân nhập lậu. Mua chuộc di dân sắc tộc để lấy phiếu và đóng vai hiền lành với Hồi giáo. Chủ trương này hoàn toàn khác với đường lối bảo thủ của đảng Cộng Hòa và nguyên nhân tiềm ẩn là làm khối da trắng miền Đông và Trung Mỹ rất bất mãn. Tâm lý kỳ thị thì sắc dân nào cũng có, nhưng người da trắng 10 năm qua vẫn hậm hực từ lâu. Kỳ này quyết tâm lấy lại Bạch Cung để đem lại trật tự mới cho Hoa Kỳ. Làm cho nước Mỹ mạnh trở lại. Đảng Cộng Hòa xuất chiêu với 16 vị anh tài rất nhiều kinh nghiệm trên con đường chính trị và thêm một ông tỷ phú Donald Trump là tay ngang, dường như chỉ ghé chơi cho vui. Không dè ngang tàng công tử một sớm một chiều hạ hết các ngôi sao của Cộng Hòa làm cho toàn đảng phải nao núng xét lại thế trận. Kỳ nầy nếu đem Trump ra đấu thì thua là cái chắc. Trong khi đó phe Dân Chủ chọn được nhân vật vô cùng xuất sắc nguyên đệ nhất phu nhân, cựu thượng nghị sĩ và đã từng 4 năm làm ngoại trưởng Hoa Kỳ. Rõ ràng là nhân vật nữ lưu đã từng có thành tích tranh cử từ thượng viện lên đến tổng thống.
Ngựa về ngược:
Hai bên dàn trận. Tin tức hấp dẫn mỗi ngày. Mở đầu toàn quốc đều cho rằng bà Clinton sẽ vượt trội. Tất cả báo chí, TV, truyền thông loan báo Poll lên Poll xuống đều kết luận phe bà Dân Chủ thắng phe ông Cộng Hòa. Bên Cộng Hòa đã bắt đầu có nhiều danh tướng bỏ cuộc để Trump đánh một mình. Nhưng sân khấu càng về khuya xem ra tình thế càng nguy hiểm. Trump có thể thắng và sẽ trở thành một lãnh tụ rất nguy hiểm cho Hoa Kỳ. Ông chủ trương các đường lối hết sức đáng ngại. Rút quân từ các nước về, xem lại các hiệp ước và cam kết trong vai trò cảnh sát thế giới. Rút cả tiền bạc viện trợ và các ngân khoản đóng góp cho toàn cầu. Ông ngăn chặn di dân vào Mỹ bằng luật lệ và ông tống xuất dân lậu ra khỏi nước. Ông xây tường không cho Mễ chui rào qua biên giới và bắt Mễ trả tiền. Mọi đường lối của Trump đều là một cuộc cách mạng và không thể tiên đoán hậu quả. Tình trạng đáng lo đến nỗi cả 5 vị tổng thống của lưỡng đảng đều quan tâm tìm các ngăn chặn ứng cử viên một mình một ngựa tung hoành ngang dọc. Phe Dân Chủ vào những ngày chót cảm thấy bất an đã đưa toàn lực hai gia đình Obama và Clinton dùng Air Force One đi thuyết giảng tất các các vùng xanh đỏ còn đang chen nhau như xôi đậu. Đêm cuối cùng vợ chồng ông Obama và vợ chồng ông Clinton cũng xuất hiện trên sân khấu Pennsylvania xuất sắc và cảm động. Tưởng rằng kỳ nầy Hoa Kỳ lần đầu tiên sẽ có tổng thống đàn bà. Ai ngờ ngựa về ngược. Kết quả làm toàn quốc, toàn thế giới ngạc nhiên. Đảng Dân Chị không ngờ mà đảng Cộng hòa cũng không ngờ. Sau cùng chính Donald Trump cũng không ngờ. Tay anh hùng trên thương trường. Coi thường đàn bà, Coi thường truyền thông, coi thường chính khách, coi thường tướng lãnh, coi thường thế giới, coi thường các nguyên tắc dân chủ. Con người nói đi nói lại như người quân tử khôn. Con người kỳ thị tiềm ẩn. Độc tài trong gia đình và độc tại trong tổ chức . Biết đóng vai trò nổi bật hấp dẫn, nói toàn chuyện không ai dám nói. Con người đó đã chiến thắng nhân vật xuất sắc nhất của đảng Dân Chủ với 30 năm kinh nghiệm trong cuộc đời chính trị tại Hoa Kỳ. Để vào Bạch Cung chỉ cần 270 phiếu cử tri đoàn. Suốt 2 tháng dài báo chí tiên đoán bà Clinton đã cầm chắc 268 vé vào cửa. Chỉ còn 2 vé phù du nữa là cựu phu nhân Bạch Cung sẽ trở lại mái nhà xưa với tư cách chủ nhân, để ông chồng chủ cũ nay trở thành đệ nhất phu quân. Lịch sử sẽ ghi lại là lần đầu tiên Hóa Kỳ có hai vị tổng thống ngủ chung một giường, Nhưng chuyện đó không xảy ra. Bà Clinton chỉ được có 228 vé. Ông Trump được 279 vé, Ông sẽ đem cả vợ di dân, quần áo rất đơn giản vào Nhà Trắng lần đầu và sẽ ở lại khá lâu.Ông vẫn còn thừa 9 vé.
Những con số lạ lùng và tàn nhẫn:
Quý vi có biết không. Điều an ủi cuối cùng nhưng rất thừa thãi vô ích là chính bà Clinton được tổng cộng 59 triệu 916 ngàn và 932 phiếu cử tri nhiều hơn ông Trump 226 ngàn và 836 phiếu. Ông này chỉ được 59 triệu, 690 ngân và 036 phiếu. Như vậy xét về tấm lòng của từng người đi bỏ phiếu thì bà Clinton đã chiến thắng. Nhưng bà đã gọi cú điện thoại đau lòng vào đêm hôm trước để chúc mừng đối thủ mà đã có lúc chỉ muốn vân vân...Trong hàng trăm bài diễn văn suốt hành trình tranh cử, sau cùng Hillary đã đọc bài diễn văn ngắn nhất và hay nhất. Bài diễn văn từ giã và cảm ơn. Về quá khứ bà nói nước Mỹ có truyền thống dân chủ phải giữ cho việc chuyển giao quyền hành êm đẹp. Phải cùng yểm trợ cho tân tổng thống. Về tương lai bà nói với thế hệ tiếp nối, đặc biệt các em gái. "-Sẽ không ngừng tranh đấu. Bây giờ dành cơ hội cho người ta. Rồi cơ hội của chúng ta sẽ đến. Có khi đến sớm hơn mình mong đợi."- Chúng ta có thể nghĩ rằng phải chăng nếu tổng thống thứ 45 chưa phải là phụ nữ thì sẽ phải là vị tổng thống thứ 46. Lại xin nói thêm về những con số cần lưu ý. Nước Mỹ hiện có 323 triệu dân. Số người đủ điều kiện đi bầu là 210 triệu. Ghi danh đi bầu khoảng 150 triệu. Thực sự đi bầu là 119 triệu 607 ngàn và 028 cử tri. Như vậy thì một nửa nước Mỹ đã có những giấc mơ khác với nửa kia.
Lưỡng đảng và Quốc Cộng:
Chúng tôi vốn từ lâu ghi danh Cộng Hỏa. Làm công dân Mỹ khá lâu, đã biết Cộng Hòa Dân Chủ chẳng anh nào chống Cộng hơn anh nào. Đảng nào, người nào cũng vì nước Mỹ. Chẳng anh Mỹ nào là chính danh kẻ thù bỏ rơi Việt Nam. Ông Mc.Cain là thí dụ cụ thể. Người anh hùng của Mỹ quốc lái phi cơ bị bắn tại Hà Nội. Ông tuyên bố không hề chống Cộng. Chỉ làm nhiệm vụ cho đất nước. Ông bị bắt làm tù binh và bị hành hạ ghê gớm nhất nhưng vẫn giữ được khí phách dù bị đánh gần chết. Từ khi vào nghị trường Hoa Kỳ, ông chủ truong hòa giải với Hà Nội cũng vì quyền lợi của nước Mỹ. Trong tinh thần chống Cộng quyết liệt chúng ta có thể coi ông là thành phần phản bội. Nhưng chính Mc.Cain là người mở đường cho biết bao anh em tù Cải tạo qua Mỹ cùng gia đình. Cay đắng hơn nữa với biết bao gian khổ hy sinh cho đất nước, ông tân thống thống oanh liệt của chúng ta chưa từng mặc áo lính đã chê bai Mc.Cain rằng ở tù thì có gì mà anh hùng. Vì vậy không có đảng nào và không có con người nào chống Cộng hơn cả. Nhưng tấm lòng nhân đạo thì đảng Dân Chủ có đấy. Chính đảng Dân Chủ với ông Johnson đã mở cửa đón đám dân di tản Việt Nam 75 qua Mỹ từ 65 ngàn mà đưa lên đến 135 ngàn đợt đầu tiên. Chính đảng Dân Chủ với ông Carter đã ra lệnh cho tàu Mỹ vớt thuyền nhân và đưa cấp khoản nhận ty nạn lên tối đa. Ông lại còn nói cho cả thế giới tiếp tay. Nếu không có tấm lòng mở rộng của nước Mỹ thì chúng ta không có mặt ở xứ này. Đó là tấm lòng người Mỹ, không có đảng nào cả. Bây giờ chúng ta ủng hộ ông tổng thống mới chủ trương đóng cửa rút cầu, lòng dạ có thấy nao nao. Vì vậy chúng tôi xin đóng vai vô đảng phái. Chẳng chạy theo mà cũng chẳng phản lại đảng nào. Chúng ta là dân da vàng đến muộn, lấy tình cảm gì mà cứ làm như ta là Hoa Kỳ thứ thiệt chạy theo xu hướng kỳ thị. Chê Mỹ đen và dân Mễ chui rào. Trăm năm trước những bàn tay và tấm lưng da đen cúi xuống cánh đồng bông trắng đã làm nên nước Mỹ. Bây giờ dân Mễ phải chui rào để trở về tìm miếng ăn trên chính quê hương cũ của họ. Cũng lại phơi lưng trên những cánh đồng Cali hay đẩy những xe bán kem trên khắp nẻo đường nắng cháy. Làm sao nỡ lòng theo ông Trump tống xuất họ đi đâu.
Chuyện Cali và các tiểu bang:
Trong số 50 tiểu bang tại Mỹ, Cali là nơi đông dân nhất. Tách ra khỏi Hoa Kỳ, Cali cũng là một cường quốc. Với 55 cử tri đoàn, dân CaLi đã bỏ phiếu hơn 60 phần trăm cho bà Clinton. Bà là tổng thống riêng của Cali. Đất nầy mãi mãi là đất của Dân Chủ. Dân Việt ở Cali đỡ bị kỳ thị nhất vì dưới ánh sáng của Dân Chủ. Cả hai miền Nam Bắc CA, kỳ này có rất nhiều dân cử gốc Việt, cũng nhờ vào tinh thần bao dung của đảng Dân Chủ. Nhìn sang tiểu bang Texas, thành trì của đảng Cộng Hoà, đang hết sức phân tán. Xứ của các tay Cowboy, thế giới của họ Bush hai đời tống thống Cộng Hòa nhưng lại không phải thật sự đa số phiếu dành cho Cộng Hòa. Với 38 vé cử tri đoàn, Texas chỉ có 52 phần trăm bỏ cho Trump và lên đến 43% dành cho Clinton. Tiểu bang Florida mới thực là chìa khóa của cuộc tuyển cử. Thoạt đầu Dân Chủ dẫn trước rồi cứ tiếp tục lên xuống cho đến giờ chót kết quả Clinton 47% so với Trump 48%. Nếu Dân Chủ thắng tại đây với 29 phiếu cử tri đoàn thì hai bên không ai có được đủ con số 270. Như vậy bầu cử sẽ được tổ chức lại vòng thứ hai tại hạ viện. Tại đây bà Clinton sẽ có nhiều hy vọng chung kết.
Tại sao thua?
Bây giờ xin đặt ra câu hỏi cuối cùng. Tại sao các tiểu bang bản lề vào giờ chót đều đem lại chiến thắng cho ông Trump dù là cách biệt không đáng kể. Báo chí Hoa Kỳ, các chính khách đều nói là giới trung lưu, giới bình dân, giới lao động vì không bằng lòng với cuộc sống hiện nay nêu dồn phiếu cho Cộng Hòa để thay đổi không khí. Tất cả đều không nhắc đến yếu tố hết sức thực tế và then chốt là số cử tri da trắng trẻ trung ra quân đã làm nên lịch sử. Trong đó tiềm ẩn tinh thần kỳ thị biểu lộ bằng lá phiếu là con đường hợp lệ nhất. Buổi tối đón chờ kết quả cho thấy hình ảnh hàng ngàn thanh niên toàn da trắng đội mũ đỏ giơ cao tấm bảng USA, USA nói lên khát vọng đem nước Mỹ hùng cường trở lại với người Mỹ thực sự. Nước Mỹ USA này là nước Mỹ trăm năm của những người khai phá đã trở thành bản địa. Đó là chủ trương tiềm ẩn của Cộng Hòa. Phe Dân Chủ đã đưa tình thần Mỹ quốc đi quá xa, chủ trương quá rộng rãi và dành quá nhiều cơ hội cho các sắc dân khác không phải người bản địa. Người ta bất mãn và trả lời bằng cách ra quân bỏ phiếu. Nói thực ra sự thực không phải là chủ trương chia rẽ mà cần hiểu rõ nguồn cơn để ăn ở với nhau cho phải đạo. Đó cũng là lý do tại sao có các cuộc biểu tình chống Trump hiện đang xảy ra tại New York, Oaland, San Francisco phần lớn do các sắc dân thiểu số và di dân tham dự. Báo chí hỏi một tay chủ trương xuống đường rằng định đấu tranh đến bao giờ. Câu trả lời là 4 năm. Những người chiến thắng biết rõ tại sao nhưng không nói ra. Những người thua cuộc cầm bảng đả đảo Trump kỳ thị đã biết rõ sự thực và nói lên nguồn gốc của vấn đề. Thành phần Mỹ trắng ra quân bỏ phiếu cho Trump thừa biết rằng ông Trump không phải là thần thánh giải quyết được mọi khó khăn của đất nước. Họ bỏ phiếu cho nỗi giận hờn của chính họ. Một người ở Texas ủng hộ ông Trump được hỏi là ông có tin là tân tổng thống sẽ xây được bức tường ngăn chặn giữa hai quốc gia không. Trả lời rằng chúng tôi chỉ muốn xây bức tường trong lòng người chứ không phải bức tường gạch. Tường Bá Linh với hai lần gạc dây kẽm gai và mìn bẫy, với các trạm gác mà cũng còn có người vượt qua thì làm sao mà giữ được.
Bài toán cho tương lai:
Cuộc bầu cử kỳ này đã mở ra những trang sử đen tối và những vấn nạn vô cùng lớn lao. Suốt thời gian qua hai bên đã dùng những lý lẽ và ngôn ngữ đầu đường xó chợ để trao đổi. Chỉ qua một đêm, mọi người chợt tỉnh dậy dùng lại ngôn ngữ ngoại giao. Từ con mẹ khốn nạn Hillary bỗng lại trở thành phu nhân Clinton, bà là người đã có một thời gian lâu dài đóng góp cho Mỹ quốc. Đó là lời lẽ của ông Trump, ai bảo ông không biết nói lịch sự và hợp lý. Rồi đây chúng ta mong rằng lời hô hào hai đảng hợp tác để xây dựng lại nước Mỹ sẽ là sự thực. Giúp cho Trump và giúp đảng Cộng Hòa bây giờ chính là đảng Dân Chủ. Những trận ném bùn vào mặt nhau đã qua rồi, may mà chưa đổ máu. Da trắng kỳ thị đã ra quân mang lại chiến thắng cho Cộng Hòa, cả nước đã biết rồi. Hãy buông hòn đá hận thù trong tay để cầm lại kìm búa lao động. Trận đánh nhau trong tinh thần dân chủ tại Hoa Kỳ được coi như Thắng Vinh quang mà Bại cũng Anh hùng. Nước Mỹ đã có Tổng thống mới. Hoa Kỳ đã chán chường với các chính trị gia nay tìm được ông nhà buôn suốt đời chỉ biết có lợi nhuận. Xin đừng nghĩ chúng ta có vị thần làm phép lạ. Trước sau ông này vẫn là con người lời nói không đi đối với việc làm. Chúng ta chỉ mong đúng như thế. Sẽ không có bức tường nào được xây. Sẽ không có chương trình tống xuất quy mô Hồi Giáo và dân Mễ. Sẽ không rút quân từ các tiền đồn Nhật Bản, Đại Hàn, và Phi về lại Mỹ Quốc. Sẽ không bỏ hiệp ước ngăn chặn cũ để cho Iran quay lại tiếp tục chế bom nguyên tử. Sẽ không rút Hoa Kỳ ra khỏi NATO. Mong rằng chúng ta sẽ có một ông tổng thống để dọa dẫm mà không làm thực. Cần cho mọi chuyện đừng thái quá. Giữ cho các mâu thuẫn quân bình là hạnh phúc rồi. Nói mà không làm . Đao to búa lớn, xem ra chúng ta sẽ có được vị tổng thống đúng nhu cầu. Quân tử nhất ngôn như Hillary là quân tử dại. Quân tử nói đi nói lại như Donald là quân tử khôn. Chuyện chỉ xẩy ra tại Hoa Kỳ. Sao cũng được, miễn là không cắt cổ đổ máu khi thay đổi chính quyền. Bốn năm hay tám năm rồi cũng qua mau. Tâm bình, thế giới bình.
Ý kiến nói "nhiều người Việt theo dõi cuộc bầu cử không vì nước Mỹ, mà vì cho quê hương mình".
Cũng như bao người có khuynh hướng thích bà Hillary Clinton làm tổng thống, tôi đã có thoáng bàng hoàng khi nghe kết quả chung cuộc. Thế giới quả là đầy những bất ngờ, nhưng sự dân chủ và nỗ lực ủng hộ lựa chọn mang tính dân chủ ở một quốc gia cách Việt Nam hàng ngàn dặm, cũng đem lại nhiều điều bất ngờ hơn nữa.
Nhà báo Phạm Đoan Trang có phân tích ngắn của mình, nói rằng phân nửa số bạn trên facebook của cô đã buồn, vì chọn phía bà Hilary. Cô phân tích rằng nhiều người Việt trong nước có cảm tình với bà Hilary Clinton vì bà có nhiều hình ảnh gắn với Việt Nam. Chồng bà cũng vậy. Thậm chí những nỗ lực về cải cách nhân quyền và cứng rắn trong các chính sách về tự do tín ngưỡng, ngoại giao… của bà cũng là điều dễ gây thiện cảm. Nhưng quan trọng hơn, có lẽ thái độ luôn không muốn nhún nhường trước Trung Quốc của bà, khiến hàng triệu người Việt đang mang tâm trạng ức chế về tổ quốc, dân tộc khiến họ thân thiện với bà hơn.
Cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ, xa xôi và lạ lùng, nhưng khiến báo chí Nhà nước cũng đưa tin liên tục, phân tích và dự đoán. Có lẽ ngoài các cuộc hội ngộ túc cầu tầm quốc tế, thì không có khi nào không khí báo chí Việt Nam lại hừng hực và dễ có đề tài như vậy. Thậm chí, trên trang VnExpress sáng ngày 9/11, người ta còn đọc được một tít bài lớn "Vì sao bầu cử tổng thống Mỹ năm nay gay cấn hơn cả siêu xổ số?"
Sự lựa chọn một nhà lãnh đạo tương lai cho mình, công khai và minh bạch, đã khiến mọi thứ reality show đều tuột hạng. Thậm chí, dựa vào từng ngày, từng giờ của cuộc tranh cử, người Việt lại có cơ hội so sánh và cười mỉm về những gì gọi là bầu cử trong cuộc sống của mình. Trên trang facebook của mình, nhà văn Nguyễn Đình Bổn viết về việc người Việt theo dõi sát sao cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, rằng "cho thấy khát vọng tranh cử, bầu cử tự do tại Việt Nam hiện nay là cháy bỏng. Nhưng từ khát vọng đi đến hiện thực này tại Việt Nam xa hay gần lại lệ thuộc vào quá nhiều tác động từ bên trong lẫn bên ngoài mà khai dân trí là một trong những điều kiện cần thiết".
Một facebooker khác vì hóm hỉnh nói rằng khác với những cuộc bầu cử ở Việt Nam, đến giờ cuối cùng người ta mới có được kết quả cuối cùng của người thắng cuộc. Còn ở Việt Nam thì mọi thứ có thể biết trước cả tuần, thậm chí cả tháng.
'Không giống ai'
Riêng tôi, lại thấy thêm rằng khi bước vào một kỳ bầu cử nào đó, hầu hết các cử tri đều không biết hoặc xác minh được nhân thân, trình độ… của các ứng cử viên được Đảng giao phó là ai. Người dân chỉ còn tạm lựa ra những nhân vật đã được chọn. Mà cái "chọn" đó, luôn giới thiệu những sai lầm hoảng kinh về việc không có ai chịu trách nhiệm đưa ra các nhân vật đó. Cụ thể như Trần Văn Truyền, Trịnh Xuân Thanh hay Vũ Huy Hoàng… chẳng hạn.
Dù ông Donald Trump quả có làm nhiều người hoảng kinh về tính cách hay phát ngôn, nhưng rõ ràng sự lựa chọn rất mạnh mẽ của công chúng Mỹ là bởi họ có thông tin và cho rằng đã hiểu rõ ông. Ngay cả ở Việt Nam cũng vậy. Ông Huỳnh Ngọc Tuấn đã hân hoan bày tỏ sự ủng hộ với Trump. Ông viết: "Vì ông ta là người mà tôi mong đợi, người có thể thay đổi cái trật tự thế giới và khu vực hiện nay, cái trật tự bất công và bất lợi cho đất nước tôi. Đã nhiều lần tôi nói rằng chỉ khi nào cái trật tự này bị phá vỡ thì khi đó đất nước ta mới có cơ hội thoát Trung, thoát cộng. Còn một điều nữa tôi ủng hộ Donald Trump vì ông ta và tôi đều là những thằng "không giống ai" và "ít có người ưa".
Người Việt nói về chiến thắng của ông Trump
Đây cũng là một điều thú vị. Sát nách, Bắc Kinh qua các kỳ bầu cử, ngoài việc báo chí Nhà nước hô hào và giới thiệu, dân chúng vẫn bàng quan. Thậm chí, ai lên tổng bí thư hay vào chủ tịch, không mấy người Việt quan tâm để học thuộc tên. Bất luận hai Đảng cộng sản vẫn luôn nói tình hữu nghị keo sơn, nhưn dường như đa số người dân Việt vẫn có khuynh hướng gần phương Tây hơn, gần Mỹ hơn. Cũng như niềm tin đã được thử thách của những người ủng hộ bà Hilary hay ông Donald, nhiều người Việt tin rằng nền dân chủ phương Tây sẽ đem lại một tương lai tốt đẹp hơn cho đất nước nước mình, nhân dân của mình.
Trong tâm thế đó, nhiều người Việt theo dõi cuộc bầu cử không vì nước Mỹ, mà vì cho quê hương mình. Một người tên là Hien Le, chỉ rời khỏi Việt Nam đi định cư chừng vài năm nay, viết rằng cô lo ngại khi ông Trump đắc cử. Lý do vì "Trump phản đối hầu hết các hiệp định thương mại có liên quan Việt Nam và Mỹ, Trump lên thì xác định mất xuất siêu. Trump phản đối người nhập cư, kể cả người nhập cư Việt Nam, và Trump phản đối ảnh hưởng quân sự của Mỹ ở Biển Đông, Trump lên thì biển Đông là chuyện riêng của Trung Quốc và Asean".
Một người bạn của tôi trên facebook, anh Truong Thanh Liem, có viết vài dòng khiến tôi không khỏi tần ngần, rằng anh chọn bầu đảng Dân chủ vì những chính sách an sinh xã hội cho người già, cho những người tỵ nạn còn kẹt ở Philippines hay Thái Lan thỉnh thoảng có cơ hội ra đi đến nước thứ ba. Còn những người bạn của anh thì chọn đảng Cộng hòa bởi những chính sách cho dân làm ăn. Thật rõ, người ta lựa chọn không phải vì một đảng nào là thần thánh hay vinh quang mãi mãi, mà là đảng có thật sự có khả năng làm gì cho con người hiện tại hay không, hay chỉ ăn mày quá khứ.
Thật là bất đồng, trong một cuổi chiều ở Việt Nam, khi tôi như đang buồn về sự thất cử của bà Hilary Clinton, một người bạn trẻ ủng hộ Donald Trump reo mừng và nhắn vào máy của tôi "ghé qua làm ly bia chúc mừng Trump đi".
Ai nói bầu cử tổng thống Mỹ xa lạ với Việt Nam? (Nhạc sĩ Tuấn Khanh Gửi cho BBC từ Sài Gòn)
*** Hà Giang: Một vài cảm nghĩ về kết quả bầu cử Mỹ
Gần 3 giờ sáng ngày 9 tháng Mười Một 2016 Donald Trump đắc cử để trở thành tổng thống thứ 45 của Hoa Kỳ giữa sự sửng sốt của hầu như cả thế giới.
Hai người em tôi, một nam một nữ cùng đến theo dõi kết quả lắc đầu trong cả nỗi kinh ngạc lẫn kinh hoàng. Cô cháu gái chưa hết tuổi teen hỏi: “Mom I don’t understand, how could this horrible man win?” (Nghĩa là: Mẹ, con không hiểu, làm sao người đàn ông khủng khiếp này có thể giành chiến thắng?) trước sự trầm ngâm của người mẹ.
Thao, cậu con trai 23 tuổi của tôi, vừa chiều nay hí hửng khoe mẹ “con đã đi bầu”, lần đầu tiên trong đời, cũng khoe trước đó đã nghiêm túc nghiên cứu kỹ lưỡng hai ứng cử viên và cả những propositions để mình không chọn sai, hỏi tôi: “Mẹ, what is going on? I don’t understand, this is crazy!” (Nghĩa là: Mẹ, chuyện gì đang xảy ra vậy? Con không hiểu. Đúng là điên thật!)
Câu hỏi của con làm tôi chìm vào một nỗi buồn sâu sắc. Tôi hiểu cái confusion của Thao lúc ấy. Thao sinh ra ở Mỹ, được thấm nhuần giáo dục Mỹ, lớn lên với những giá trị của Mỹ, ít ra là những giá trị mà trước kỳ bầu cử này tôi nghĩ rằng được tuyệt đại đa số dân Mỹ chia sẻ, như “all men are created equal” như “and justice for all”… (Nghĩa là: “Mọi người sinh ra đều bình đẳng” như “công bằng cho tất cả mọi người“)
Còn nhớ một lần đón Thao đi học về, lái xe đi ngang qua dãy nhà hàng trong khu phố người Ấn Độ ở vùng Cerritos, tôi bảo con “mẹ không thích thức ăn của người Ấn Độ, gia vị của họ hắc quá, chắc cũng không thích người Ấn Độ mấy vì trông họ có vẻ gì khó hiểu và kỳ bí… ” chưa để tôi nói hết câu, Thao quay qua nhìn tôi, lên tiếng: “Mẹ, mẹ, I think what you just said is discrimination, I have some friends who are Indians, they are very nice and their parents are very nice too, just like you and dad…” (Nghĩa là: “Mẹ, mẹ, con nghĩ những gì mẹ vừa nói là sự phân biệt đối xử. Con có một số bạn bè là người Ấn Độ, họ rất tốt và cha mẹ của họ cũng rất tốt, giống như mẹ và ba vậy …“
Bài học tình cờ về sự kỳ thị, có lẽ tiềm ẩn trong mỗi chúng ta, từ đứa con lúc ấy mới chín, mười tuổi, khiến tôi mắc cỡ và thầm cảm ơn những giá trị người ta dạy con mình tại học đường của một đất nước tự hào là một “nation of immigrants” một đất nước nơi tôi, một người di dân, cảm thấy mình được an toàn và không mặc cảm khi chen vai thích cánh với những người dân bản xứ. Từ đó tôi luôn nhắc mình phải sống sao cho xứng đáng với những giá trị đầy nhân bản của Mỹ, một quê hương ngoài Việt Nam tôi đã chấp nhận, gắn bó, yêu thương và hãnh diện.
Nhưng trong vòng hơn một năm qua, cuộc tranh cử tổng thống khốc liệt và xấu xí này đã cho thấy ngày càng rõ không phải người dân Mỹ nào cũng chia sẻ những giá trị đầy tình người của Mỹ. Những lời tuyên bố đầy kỳ thị chủng tộc, tôn giáo, giới tính của một ứng cử viên trước sự la hét man rợ của giới ủng hộ làm tôi kinh sợ, và gợi lại một sự kiện không hay mà tôi đã muốn quên đi…
Tháng Mười năm 2014, tôi đến trại ti nạn Indiantown Gap, nơi tôi đã nương náu những ngày vừa rời Việt Nam năm 1975 để làm phóng sự về những ngày đầu của người ti nạn VN tại Mỹ. Biết tôi từng ở đây với hàng chục ngàn người tị nạn VN khác, ông cụ thiện nguyện viên trong bảo tàng viện của trại thân thiện đón tiếp và đưa tôi đi giới thiệu với những người cách đó 40 năm từng chứng kiến việc trại tiếp người Việt để tôi xin phỏng vấn. Đa số những người tôi hỏi chuyện hôm ấy rất ân cần, niềm nở líu lo kể chuyện. Duy chỉ có một người đàn ông da trắng nhìn tôi với đôi mắt đầy ác cảm. Khi tôi chào và bắt tay, người đàn ông này nhìn tôi bằng ánh mắt ghét bỏ, rồi nói thẳng vào mặt: “I don’t have anything to say to you, I was one of the people here who didn’t want your people to come to our country then, and I still don’t like your people now…”. (Nghĩa là: “Tôi không có gì để nói với cô, tôi là một trong những người ở đây không muốn những người của cô đến đất nước của chúng tôi lúc đó, và bây giờ tôi vẫn không thích những người của cô…“. Sững sờ, tôi đứng im vài giây rồi cố nở nụ cười lịch sự nhất: “Well, now that I am here I want to take this opportunity to let you know that my people are very grateful for the kindness of the American people and that we have all became US citizens, we have worked, paid tax and contributed to this great country, some even joined the US Army…” (Nghĩa là: Vâng, bây giờ tôi tới đây, tôi muốn nhân cơ hội này để cho ông biết rằng dân tôi rất biết ơn lòng tốt của người Mỹ và chúng ta đều trở thành công dân Mỹ, chúng tôi đã làm việc, nộp thuế và đóng góp cho đất nước vĩ đại này, một số người [Việt Nam] thậm chí còn gia nhập quân đội Mỹ … “). Câu nói của tôi khiến người đàn ông này hơi khựng lại nhưng ánh mắt vẫn không mất đi sự hằn học, ghét bỏ: “Like I said, I did not like your people then, and I still don’t like your people now. I wish your guys just up and leave our country…” (Nghĩa là: Như tôi đã nói, tôi không thích những người của quý vị lúc đó, và bây giờ tôi vẫn không thích họ. Tôi muốn quý vị rời khỏi đất nước của chúng tôi ...”). Không nói ra hay chia sẻ nhiều với ai, nhưng thái độ của người đàn ông đó làm tôi buồn và hết sức bất an. Phải mất nhiều ngày sau khi tự thuyết phục mình là những người kỳ thị như ông ta ở Mỹ rất rất hiếm, tôi mới từ từ tìm lại được cảm giác an bình và hãnh diện về nước Mỹ và niềm hãnh diện mình là một công dân Mỹ.
Cuộc tranh cử vừa rồi cho tôi thấy rõ hơn bao giờ hết, thật ra có rất nhiều người Mỹ trong lòng chứa đầy sự kỳ thị, thù hằn và ghét bỏ người di dân, ít nhất đấy là hàng chục triệu người đã reo hò man rợ trong những buổi vận động tranh cử của Donald Trump. Chưa kể đến những lời nói lật lọng, những việc làm thiếu tư cách thiếu đạo đức thiếu liêm sỉ của Donald Trump, sự kiện một người đàn ông đầy kỳ thị hô hào bế môn tỏa cảng, giờ đây đắc cử tổng thống cho thấy dân Mỹ, ít nhất những người bỏ phiếu cho Trump, đã chọn là một nước Mỹ mà những giá trị nhân bản đã biến mất. Một nước Mỹ với tôi đang sắp trở thành xa lạ.
Sau kết quả bầu cử người chú của tôi ở Copenhagen hỏi cháu nghĩ gì. Trả lời chú không khó lắm. Chú hãy hình dung tâm trạng của người tự nhiên thấy mình mất quê hương thì biết cảm nghĩ của cô cháu gái. Điều khó hơn nhiều là em tôi và hàng chục triệu cha mẹ khác phải giải thích thế nào cho con gái, và tôi phải giải thích thế nào cho Thao hiểu điều gì đang xảy ra cho nước Mỹ.
Thật không còn cái buồn nào sâu sắc hơn. ( 9-11-2016 )*** Duy Van: Trump, Putin & Duterte
Có thể nói đến lúc này, thế giới bắt đầu chứng kiến một nhóm lãnh đạo nhiều cá tính kiểu "dám nói, dám làm". Thậm chí chiến thắng mới nhất của ông Donald Trump đang tạo ra một hiệu ứng có thể ảnh hưởng đến lá phiếu bầu của cử tri nhiều quốc gia trong năm sau.
Donald Trump nói về Putin:
Từ khi còn vận động tranh cử, ông Donald Trump đã bị phe Dân chủ gọi là “con rối” của Điện Kremlin. Một trong những yếu tố khiến xuất hiện bình luận này là những lời thiện cảm mà ông Trump nói về ông Vladimir Putin không chỉ trong thời gian vận động tranh cử, mà cả nhiều năm trước đó. Nhà báo Mỹ lão thành Stephen Lendman đã thử làm một tổng kết những “lời có cánh” này trên trang Global Research ngày 9-11:
- Tháng 10-2007: “Hãy nhìn Putin xem ông ta đang làm gì với nước Nga - ý tôi là, chuyện gì đang xảy ra ở đó. Tôi muốn nói gã đó đã làm - dù bạn có thích gã ta hay không - một việc lớn giúp xây dựng hình ảnh nước Nga và lại còn phục hồi lại thời kỳ của nước Nga”.
- Tháng 12-2011: ông Trump khen Putin thông minh và cho rằng ông Putin “đang có những kế hoạch lớn cho nước Nga".
- Tháng 6-2013: ông Trump viết dòng tweet “Liệu Putin có thể trở thành bạn tốt mới của tôi?”.
- Tháng 7-2015: “Tôi nghĩ có thể dàn xếp quan hệ tốt đẹp với Putin”.
- Tháng 10-2015: ông Trump cho rằng ông và Putin “rất khác nhau”, nhưng “có thể quan hệ tốt với nhau” nên ông không cho rằng mình sẽ “gặp các loại vấn đề mà hiện nay chúng ta (nước Mỹ) đang gặp phải”.
- Tháng 12-2015: ông Trump khen Putin là “một người tài ba… Và sẽ là một vinh dự khi được khen ngợi bởi một người rất được tôn trọng trong nước ông ta cũng như ở nước ngoài. Tôi luôn cho rằng Nga và Mỹ có thể cùng nhau làm việc để đập tan chủ nghĩa khủng bố và khôi phục hòa bình thế giới, chưa kể đến thương mại và những lợi ích khác xuất phát từ sự tôn trọng lẫn nhau”.
- Vào ngày 18-12-2015: “Ông ta điều hành đất nước và ít nhất ông ta là lãnh đạo, không giống những gì chúng ta đang có ở đất nước mình...“.
- Tháng 2-2016: “Tôi chẳng có quan hệ gì với ông ta (Putin) ngoài việc ông ta gọi tôi là một thiên tài. Ông ta bảo Donald Trump là một thiên tài và sẽ là lãnh đạo đảng và sẽ là nguyên thủ đại loại thế”.
- Tháng 7-2016: “Tôi sẽ chơi cứng rắn với Vladimir Putin, nhưng tôi không nghĩ có thể làm gì khác ngoài việc đối với Nga thân thiện, khác với cách chúng ta hiện nay. Để chúng ta có thể hạ gục (khủng bố) IS“. Và “Tổng thống Trump sẽ tốt hơn cho quan hệ Mỹ-Nga. Không thể tệ hơn”.
Không chỉ thế, ông Donald Trump còn đùa và chọc giận người Mỹ trong thời gian cao điểm vận động tranh cử, khi vụ thư điện tử của bà Clinton bị rò rỉ và bên đảng Dân chủ cho là do bị tin tặc Nga tấn công, nhằm làm lợi cho ông Trump. Ông Trump mỉa mai trong một lần đăng đàn trước cử tri: “Nước Nga, có nghe thấy không, ta hi vọng ngươi tìm ra được 30.00 thư điện thử đã mất nhé”.
Vladimir Putin nói về Donald Trump:
Trên báo chí Nga, các hãng tin lớn cũng tổng hợp những lời Tổng thống Vladimir Putin nói về ông Donald Trump.
- Vào ngày 17-12-2015: “Ông ta nói muốn chuyển sang một mức độ chất lượng hơn của mối quan hệ. Chẳng lẽ chúng tôi không chúc mừng… Đánh giá ưu điểm của các ứng viên không phải là việc của chúng tôi, nhưng ông ta là một thủ lĩnh tuyệt đối trong cuộc chạy đua tổng thống. Ông ta là một người tài, không có gì phải nghi ngờ”. (trang rbc.ru)
- Tháng 7-2016: “Chúng tôi có nghe ông ta bảo 'Tôi sẽ đối xử cứng rắn với Vladimir Putin, nhưng tôi không nghĩ có thể làm gì khác ngoài việc đối với Nga thân thiện, khác với cách chúng ta hiện nay. Để chúng ta có thể hạ gục IS', chúng tôi hiểu và chúng tôi cũng nhận thức được rằng đó sẽ là một con đường khó khăn do sự xuống cấp của mối quan hệ Mỹ-Nga hiện nay. Không phải là lỗi của nước Nga khi quan hệ Nga- Mỹ như bạn đang thấy hiện nay”. (hãng tin Tass)
- Vào ngày 9-11, Nga là một trong những nước đầu tiên chúc mừng ông Trump thắng cử. Trong điện mừng gởi ông Trump, ông Putin hi vọng “cùng làm việc để đưa quan hệ hai nước ra khỏi tình trạng khủng hoảng hiện nay”. (trang lenta.ru)
Duterte nói về Donald Trump:
Quan hệ giữa Philippines với Mỹ đã xuất hiện vài trục trặc kể từ khi ông Rodrigo Duterte lên nhậm chức tổng thống Philippines. Nổi tiếng ăn nói văng mạng, tháng 9 mới rồi ông Duterte từng xúc phạm bằng những lời lẽ khiếm nhã đối với Tổng thống Barack Obama khi nghe tin phía Mỹ chỉ trích cách Philippines giải quyết vấn đề tội phạm ma túy. Thậm chí có lúc ông Duterte còn đòi “tạm biệt nước Mỹ”.
Nhưng khi hay tin ông Trump thắng cử, ngay trong ngày 9-11, Tổng thống Rodrigo Duterte đã chúc mừng ông Trump và bày tỏ thiện chí “sẵn sàng chôn rìu chiến tranh” với Washington. Theo ông Duterte: “Cả hai chúng tôi thích chửi thề. Chỉ một chuyện nhỏ thôi là chúng tôi chửi ngay, chúng tôi giống nhau”, như đài CNN của ngày 10-11 cho biết.
Và không chỉ Tổng thống Duterte nhận ra điều này. Đài Nga Russia Today đã gọi ông Duterte là “một Trump của châu Á”, trong khi một số cư dân mạng xã hội Nga cho rằng “ông Duterte sao chép phong cách của tỉ phú Trump trong việc liên tục tạo ra các xì-căng-đan”.
Trong tháng 10 vừa qua, khi được hỏi có thiện cảm với ai hơn trong hai ứng viên tổng thống Mỹ Hillary Clinton hay Donald Trump, Tổng thống Philippines đã trả lời rất ư là... Duterte: “Anh hùng của tôi là Putin”.
Tổng thống Duterte cũng từng nói về Tổng thống Nga Putin như sau: “Để mô tả Putin, tôi mô tả chính tôi. Ông ta chẳng có ảo tưởng cá nhân nào. Ông ta biết là không được chuẩn bị để trở thành chính khách hay nguyên thủ. Ông ta chỉ hành động như một nguyên thủ phải hành động”.
Gần 3 giờ sáng ngày 9 tháng Mười Một 2016 Donald Trump đắc cử để trở thành tổng thống thứ 45 của Hoa Kỳ giữa sự sửng sốt của hầu như cả thế giới.
Hai người em tôi, một nam một nữ cùng đến theo dõi kết quả lắc đầu trong cả nỗi kinh ngạc lẫn kinh hoàng. Cô cháu gái chưa hết tuổi teen hỏi: “Mom I don’t understand, how could this horrible man win?” (Nghĩa là: Mẹ, con không hiểu, làm sao người đàn ông khủng khiếp này có thể giành chiến thắng?) trước sự trầm ngâm của người mẹ.
Thao, cậu con trai 23 tuổi của tôi, vừa chiều nay hí hửng khoe mẹ “con đã đi bầu”, lần đầu tiên trong đời, cũng khoe trước đó đã nghiêm túc nghiên cứu kỹ lưỡng hai ứng cử viên và cả những propositions để mình không chọn sai, hỏi tôi: “Mẹ, what is going on? I don’t understand, this is crazy!” (Nghĩa là: Mẹ, chuyện gì đang xảy ra vậy? Con không hiểu. Đúng là điên thật!)
Câu hỏi của con làm tôi chìm vào một nỗi buồn sâu sắc. Tôi hiểu cái confusion của Thao lúc ấy. Thao sinh ra ở Mỹ, được thấm nhuần giáo dục Mỹ, lớn lên với những giá trị của Mỹ, ít ra là những giá trị mà trước kỳ bầu cử này tôi nghĩ rằng được tuyệt đại đa số dân Mỹ chia sẻ, như “all men are created equal” như “and justice for all”… (Nghĩa là: “Mọi người sinh ra đều bình đẳng” như “công bằng cho tất cả mọi người“)
Còn nhớ một lần đón Thao đi học về, lái xe đi ngang qua dãy nhà hàng trong khu phố người Ấn Độ ở vùng Cerritos, tôi bảo con “mẹ không thích thức ăn của người Ấn Độ, gia vị của họ hắc quá, chắc cũng không thích người Ấn Độ mấy vì trông họ có vẻ gì khó hiểu và kỳ bí… ” chưa để tôi nói hết câu, Thao quay qua nhìn tôi, lên tiếng: “Mẹ, mẹ, I think what you just said is discrimination, I have some friends who are Indians, they are very nice and their parents are very nice too, just like you and dad…” (Nghĩa là: “Mẹ, mẹ, con nghĩ những gì mẹ vừa nói là sự phân biệt đối xử. Con có một số bạn bè là người Ấn Độ, họ rất tốt và cha mẹ của họ cũng rất tốt, giống như mẹ và ba vậy …“
Bài học tình cờ về sự kỳ thị, có lẽ tiềm ẩn trong mỗi chúng ta, từ đứa con lúc ấy mới chín, mười tuổi, khiến tôi mắc cỡ và thầm cảm ơn những giá trị người ta dạy con mình tại học đường của một đất nước tự hào là một “nation of immigrants” một đất nước nơi tôi, một người di dân, cảm thấy mình được an toàn và không mặc cảm khi chen vai thích cánh với những người dân bản xứ. Từ đó tôi luôn nhắc mình phải sống sao cho xứng đáng với những giá trị đầy nhân bản của Mỹ, một quê hương ngoài Việt Nam tôi đã chấp nhận, gắn bó, yêu thương và hãnh diện.
Nhưng trong vòng hơn một năm qua, cuộc tranh cử tổng thống khốc liệt và xấu xí này đã cho thấy ngày càng rõ không phải người dân Mỹ nào cũng chia sẻ những giá trị đầy tình người của Mỹ. Những lời tuyên bố đầy kỳ thị chủng tộc, tôn giáo, giới tính của một ứng cử viên trước sự la hét man rợ của giới ủng hộ làm tôi kinh sợ, và gợi lại một sự kiện không hay mà tôi đã muốn quên đi…
Tháng Mười năm 2014, tôi đến trại ti nạn Indiantown Gap, nơi tôi đã nương náu những ngày vừa rời Việt Nam năm 1975 để làm phóng sự về những ngày đầu của người ti nạn VN tại Mỹ. Biết tôi từng ở đây với hàng chục ngàn người tị nạn VN khác, ông cụ thiện nguyện viên trong bảo tàng viện của trại thân thiện đón tiếp và đưa tôi đi giới thiệu với những người cách đó 40 năm từng chứng kiến việc trại tiếp người Việt để tôi xin phỏng vấn. Đa số những người tôi hỏi chuyện hôm ấy rất ân cần, niềm nở líu lo kể chuyện. Duy chỉ có một người đàn ông da trắng nhìn tôi với đôi mắt đầy ác cảm. Khi tôi chào và bắt tay, người đàn ông này nhìn tôi bằng ánh mắt ghét bỏ, rồi nói thẳng vào mặt: “I don’t have anything to say to you, I was one of the people here who didn’t want your people to come to our country then, and I still don’t like your people now…”. (Nghĩa là: “Tôi không có gì để nói với cô, tôi là một trong những người ở đây không muốn những người của cô đến đất nước của chúng tôi lúc đó, và bây giờ tôi vẫn không thích những người của cô…“. Sững sờ, tôi đứng im vài giây rồi cố nở nụ cười lịch sự nhất: “Well, now that I am here I want to take this opportunity to let you know that my people are very grateful for the kindness of the American people and that we have all became US citizens, we have worked, paid tax and contributed to this great country, some even joined the US Army…” (Nghĩa là: Vâng, bây giờ tôi tới đây, tôi muốn nhân cơ hội này để cho ông biết rằng dân tôi rất biết ơn lòng tốt của người Mỹ và chúng ta đều trở thành công dân Mỹ, chúng tôi đã làm việc, nộp thuế và đóng góp cho đất nước vĩ đại này, một số người [Việt Nam] thậm chí còn gia nhập quân đội Mỹ … “). Câu nói của tôi khiến người đàn ông này hơi khựng lại nhưng ánh mắt vẫn không mất đi sự hằn học, ghét bỏ: “Like I said, I did not like your people then, and I still don’t like your people now. I wish your guys just up and leave our country…” (Nghĩa là: Như tôi đã nói, tôi không thích những người của quý vị lúc đó, và bây giờ tôi vẫn không thích họ. Tôi muốn quý vị rời khỏi đất nước của chúng tôi ...”). Không nói ra hay chia sẻ nhiều với ai, nhưng thái độ của người đàn ông đó làm tôi buồn và hết sức bất an. Phải mất nhiều ngày sau khi tự thuyết phục mình là những người kỳ thị như ông ta ở Mỹ rất rất hiếm, tôi mới từ từ tìm lại được cảm giác an bình và hãnh diện về nước Mỹ và niềm hãnh diện mình là một công dân Mỹ.
Cuộc tranh cử vừa rồi cho tôi thấy rõ hơn bao giờ hết, thật ra có rất nhiều người Mỹ trong lòng chứa đầy sự kỳ thị, thù hằn và ghét bỏ người di dân, ít nhất đấy là hàng chục triệu người đã reo hò man rợ trong những buổi vận động tranh cử của Donald Trump. Chưa kể đến những lời nói lật lọng, những việc làm thiếu tư cách thiếu đạo đức thiếu liêm sỉ của Donald Trump, sự kiện một người đàn ông đầy kỳ thị hô hào bế môn tỏa cảng, giờ đây đắc cử tổng thống cho thấy dân Mỹ, ít nhất những người bỏ phiếu cho Trump, đã chọn là một nước Mỹ mà những giá trị nhân bản đã biến mất. Một nước Mỹ với tôi đang sắp trở thành xa lạ.
Sau kết quả bầu cử người chú của tôi ở Copenhagen hỏi cháu nghĩ gì. Trả lời chú không khó lắm. Chú hãy hình dung tâm trạng của người tự nhiên thấy mình mất quê hương thì biết cảm nghĩ của cô cháu gái. Điều khó hơn nhiều là em tôi và hàng chục triệu cha mẹ khác phải giải thích thế nào cho con gái, và tôi phải giải thích thế nào cho Thao hiểu điều gì đang xảy ra cho nước Mỹ.
Thật không còn cái buồn nào sâu sắc hơn. ( 9-11-2016 )*** Duy Van: Trump, Putin & Duterte
Có thể nói đến lúc này, thế giới bắt đầu chứng kiến một nhóm lãnh đạo nhiều cá tính kiểu "dám nói, dám làm". Thậm chí chiến thắng mới nhất của ông Donald Trump đang tạo ra một hiệu ứng có thể ảnh hưởng đến lá phiếu bầu của cử tri nhiều quốc gia trong năm sau.
Donald Trump nói về Putin:
Từ khi còn vận động tranh cử, ông Donald Trump đã bị phe Dân chủ gọi là “con rối” của Điện Kremlin. Một trong những yếu tố khiến xuất hiện bình luận này là những lời thiện cảm mà ông Trump nói về ông Vladimir Putin không chỉ trong thời gian vận động tranh cử, mà cả nhiều năm trước đó. Nhà báo Mỹ lão thành Stephen Lendman đã thử làm một tổng kết những “lời có cánh” này trên trang Global Research ngày 9-11:
- Tháng 10-2007: “Hãy nhìn Putin xem ông ta đang làm gì với nước Nga - ý tôi là, chuyện gì đang xảy ra ở đó. Tôi muốn nói gã đó đã làm - dù bạn có thích gã ta hay không - một việc lớn giúp xây dựng hình ảnh nước Nga và lại còn phục hồi lại thời kỳ của nước Nga”.
- Tháng 12-2011: ông Trump khen Putin thông minh và cho rằng ông Putin “đang có những kế hoạch lớn cho nước Nga".
- Tháng 6-2013: ông Trump viết dòng tweet “Liệu Putin có thể trở thành bạn tốt mới của tôi?”.
- Tháng 7-2015: “Tôi nghĩ có thể dàn xếp quan hệ tốt đẹp với Putin”.
- Tháng 10-2015: ông Trump cho rằng ông và Putin “rất khác nhau”, nhưng “có thể quan hệ tốt với nhau” nên ông không cho rằng mình sẽ “gặp các loại vấn đề mà hiện nay chúng ta (nước Mỹ) đang gặp phải”.
- Tháng 12-2015: ông Trump khen Putin là “một người tài ba… Và sẽ là một vinh dự khi được khen ngợi bởi một người rất được tôn trọng trong nước ông ta cũng như ở nước ngoài. Tôi luôn cho rằng Nga và Mỹ có thể cùng nhau làm việc để đập tan chủ nghĩa khủng bố và khôi phục hòa bình thế giới, chưa kể đến thương mại và những lợi ích khác xuất phát từ sự tôn trọng lẫn nhau”.
- Vào ngày 18-12-2015: “Ông ta điều hành đất nước và ít nhất ông ta là lãnh đạo, không giống những gì chúng ta đang có ở đất nước mình...“.
- Tháng 2-2016: “Tôi chẳng có quan hệ gì với ông ta (Putin) ngoài việc ông ta gọi tôi là một thiên tài. Ông ta bảo Donald Trump là một thiên tài và sẽ là lãnh đạo đảng và sẽ là nguyên thủ đại loại thế”.
- Tháng 7-2016: “Tôi sẽ chơi cứng rắn với Vladimir Putin, nhưng tôi không nghĩ có thể làm gì khác ngoài việc đối với Nga thân thiện, khác với cách chúng ta hiện nay. Để chúng ta có thể hạ gục (khủng bố) IS“. Và “Tổng thống Trump sẽ tốt hơn cho quan hệ Mỹ-Nga. Không thể tệ hơn”.
Không chỉ thế, ông Donald Trump còn đùa và chọc giận người Mỹ trong thời gian cao điểm vận động tranh cử, khi vụ thư điện tử của bà Clinton bị rò rỉ và bên đảng Dân chủ cho là do bị tin tặc Nga tấn công, nhằm làm lợi cho ông Trump. Ông Trump mỉa mai trong một lần đăng đàn trước cử tri: “Nước Nga, có nghe thấy không, ta hi vọng ngươi tìm ra được 30.00 thư điện thử đã mất nhé”.
Vladimir Putin nói về Donald Trump:
Trên báo chí Nga, các hãng tin lớn cũng tổng hợp những lời Tổng thống Vladimir Putin nói về ông Donald Trump.
- Vào ngày 17-12-2015: “Ông ta nói muốn chuyển sang một mức độ chất lượng hơn của mối quan hệ. Chẳng lẽ chúng tôi không chúc mừng… Đánh giá ưu điểm của các ứng viên không phải là việc của chúng tôi, nhưng ông ta là một thủ lĩnh tuyệt đối trong cuộc chạy đua tổng thống. Ông ta là một người tài, không có gì phải nghi ngờ”. (trang rbc.ru)
- Tháng 7-2016: “Chúng tôi có nghe ông ta bảo 'Tôi sẽ đối xử cứng rắn với Vladimir Putin, nhưng tôi không nghĩ có thể làm gì khác ngoài việc đối với Nga thân thiện, khác với cách chúng ta hiện nay. Để chúng ta có thể hạ gục IS', chúng tôi hiểu và chúng tôi cũng nhận thức được rằng đó sẽ là một con đường khó khăn do sự xuống cấp của mối quan hệ Mỹ-Nga hiện nay. Không phải là lỗi của nước Nga khi quan hệ Nga- Mỹ như bạn đang thấy hiện nay”. (hãng tin Tass)
- Vào ngày 9-11, Nga là một trong những nước đầu tiên chúc mừng ông Trump thắng cử. Trong điện mừng gởi ông Trump, ông Putin hi vọng “cùng làm việc để đưa quan hệ hai nước ra khỏi tình trạng khủng hoảng hiện nay”. (trang lenta.ru)
Duterte nói về Donald Trump:
Quan hệ giữa Philippines với Mỹ đã xuất hiện vài trục trặc kể từ khi ông Rodrigo Duterte lên nhậm chức tổng thống Philippines. Nổi tiếng ăn nói văng mạng, tháng 9 mới rồi ông Duterte từng xúc phạm bằng những lời lẽ khiếm nhã đối với Tổng thống Barack Obama khi nghe tin phía Mỹ chỉ trích cách Philippines giải quyết vấn đề tội phạm ma túy. Thậm chí có lúc ông Duterte còn đòi “tạm biệt nước Mỹ”.
Nhưng khi hay tin ông Trump thắng cử, ngay trong ngày 9-11, Tổng thống Rodrigo Duterte đã chúc mừng ông Trump và bày tỏ thiện chí “sẵn sàng chôn rìu chiến tranh” với Washington. Theo ông Duterte: “Cả hai chúng tôi thích chửi thề. Chỉ một chuyện nhỏ thôi là chúng tôi chửi ngay, chúng tôi giống nhau”, như đài CNN của ngày 10-11 cho biết.
Và không chỉ Tổng thống Duterte nhận ra điều này. Đài Nga Russia Today đã gọi ông Duterte là “một Trump của châu Á”, trong khi một số cư dân mạng xã hội Nga cho rằng “ông Duterte sao chép phong cách của tỉ phú Trump trong việc liên tục tạo ra các xì-căng-đan”.
Trong tháng 10 vừa qua, khi được hỏi có thiện cảm với ai hơn trong hai ứng viên tổng thống Mỹ Hillary Clinton hay Donald Trump, Tổng thống Philippines đã trả lời rất ư là... Duterte: “Anh hùng của tôi là Putin”.
Tổng thống Duterte cũng từng nói về Tổng thống Nga Putin như sau: “Để mô tả Putin, tôi mô tả chính tôi. Ông ta chẳng có ảo tưởng cá nhân nào. Ông ta biết là không được chuẩn bị để trở thành chính khách hay nguyên thủ. Ông ta chỉ hành động như một nguyên thủ phải hành động”.
(iv) Tưởng Năng Tiến: Theo Một Thây Ma Đến Thôn Mường Sại
Sau khi tấm ảnh người đàn ông đi xe máy chở người chết cuốn chiếu, chạy qua đường phố của tỉnh Sơn La (vào hôm 12 tháng 9 năm 2016 ) được lưu truyền trên mạng, Thời Báo - Canada đã kêu gọi độc giả góp tay ủng hộ gia đình của nạn nhân. Số tiền nhận được là 1,800.00 Gia Kim, và đã được những thân hữu của toà soạn – ở VN – mang đến tận tay gia đình của người xấu số, ở Sơn La.
Chuyến đi ngắn ngủi này đã được chính những người trong cuộc ghi lại dưới hình thức một bài viết (“Những Đồng Tiền Ánh Sáng”) và đã được đăng trên tờ Thời Báo (ấn bản Tonronto, Canda) số 2371, ra ngày 26 tháng 10 năm 2016. Xin được trích dẫn những đoạn chính yếu:
"Xe xuất bến Mỹ Đình từ 20g đêm thứ Sáu, tới 5g30 sáng thứ Bảy thì tới thị trấn Sơn La. Từ đây, chúng tôi bắt chuyến xe khác đi huyện Quỳnh Nhai, bản Mường Sại, hỏi dò để tìm tung tích nhằm trao tiền từ thiện của bà con kiều bào từ tâm ...
Có lẽ, khi làm việc thiện thì thường được gặp may. Cái may mắn chúng tôi gặp không chỉ bởi thời tiết râm mát rất thuận lợi cho việc leo sườn núi, mà vừa bước chân từ đò lên bờ, chưa biết phải theo đường mòn nào về bản, thì một người đàn ông tự giới thiệu là cháu ông Pe. Chúng tôi nhận ra ngay vì ảnh chụp anh đăng trên báo. Anh tên Lò Văn May, cháu gọi ông Pe bằng bác ruột (có nơi gọi là cậu). Anh tình nguyện dẫn chúng tôi lên nhà, và cõng giúp balô hành lý của chị Hà. Chỉ khoảng 3 km đường dốc, cũng đủ để nhóm người thành thị lười vận động phải thở bằng tai, cứ một đoạn dốc ngắn là phải dừng hẳn lại, để bắt kịp hơi thở. Có đoạn đường mòn, bề ngang chỉ vừa lọt một người, bước không khéo, trượt chân sẽ rơi xuống suối cạn.
Người ta bảo phúc bất trùng lai, nhưng chúng tôi lại gặp may nữa. Anh Lò Văn Muôn, con nuôi của ông Pe, người bó xác chị Lò Thị Phanh chở sau xe máy từ bệnh viện về nhà, sống cách đó những 20 km, cũng có mặt, dù chúng tôi không hề có manh mối gì để báo trước.
Khi chúng tôi vào nhà, ông Pe vẫn nguyên vẻ lúng túng thô sơ chất phác của người miền núi, chào chúng tôi bằng mấy câu tiếng Kinh bập bõm. Nói với con cháu, ông vẫn dùng tiếng dân tộc Thái trắng. Bên trong căn nhà tối om, đập vào mắt chúng tôi trước tiên là người đàn ông nằm ườn trên giường, phanh cả áo xống; trước đám người lạ vẫn giữ nguyên tư thế, cứ chòng chọc nhìn khách. Anh Muôn giải thích, người đang nằm tên Lò Văn Sương là em chị Phanh, sinh năm 1981, bị câm và ngớ ngẩn từ bé. Anh Sương lập gia đình với một cô gái quá lứa không lấy gì làm khôn ngoan, và mấy năm nay vẫn chưa có con ... quần áo trên người anh ta cũng đồ từ thiện.
Chúng tôi ra phía cầu thang sau nhà, nhìn xuống vườn. Một mùi xú uế tanh lợm bốc lên. Túp lều lợp cỏ gianh, vây quanh vách qua loa bằng tấm cật nứa. Đây là nơi nhốt Lò Văn Hom, người anh sinh đôi với Sương. Anh này sinh ra khôi ngô khoẻ mạnh, đi học đến lớp 5 thì phát bệnh. Gia đình không tiền chạy chữa, bệnh cứ thế ngày một nặng thêm.
Một mình ông cụ tuổi bát tuần vừa nuôi con hai con trai điên khùng ngớ ngẩn, nhất là từ khi bà Pe chết cách đây ba năm, thì không còn đủ sức canh chừng người điên. Sau một lần anh Hom bỏ nhà lang thang vào tận rừng sâu, tìm mãi mới thấy, cả nhà sợ anh chết thú dữ ăn mất xác, nên đã xích lại. Con người phải trần trụi xích xiềng như vậy, mất tự do hơn cả con bò, con chó trong nhà. Thật sống không bằng chết. Nhìn ông Pe ngoài 80, vợ chết, con gái chết, ngồi lau nước mắt bên 2 đứa con điên, ngẫm thấy, đời người thật nhiều nỗi thống khổ, không ai giống ai. Nhưng chắc chắn nỗi đau về con cái là nỗi đau lớn nhất…
Ngay rìa miếng đất của ông Pe có một sườn nhà sàn theo qui cách dân tộc Thái nhưng không mái, không thưng vách, chơ vơ cái cốt nhà, trên sàn tre đặt mấy nông cụ đi nương. Trước sự tò mò của chúng tôi, anh Muôn bảo đây là nơi ở của bà Bạc Thị Ún, người cháu gọi ông Pe bằng cậu, nay cũng đã già, mồ côi cha mẹ, không chồng không con, được ông bà Pe mang về nuôi từ nhỏ. Hôm nay, bà này đang đi làm ở nương ngô và ở lại trong chòi canh rẫy.
Trong khi chờ gặp cháu Pó theo mợ từ rẫy về, anh Muôn dẫn chúng tôi đến thăm mồ chị Phanh, theo lời dặn dò của người chuyển tiền về từ bên Toronto. Cách nhà 2 cây số, nhưng vốn nơi đây là Rừng Ma, hoang vắng, lại là nơi tái định cư, nên âm u hoang dại, nếu ai yếu bóng vía và không quen nơi thâm sơn cùng cốc dễ bị giật mình.
Đứng trước nhà mồ chị, tôi đã khấn vái:“Chúng tôi ở xa tới, mang giùm những đồng tiền hảo tâm của kiều bào quyên góp giúp gia đình chị và cháu bé. Chị sống khôn chết thiêng thì chứng giám chúng tôi đã hoàn thành nhiệm vụ được giao. Xin phù hộ cho cha chị đủ sức khoẻ, cháu Pó được khôn lớn, được chăm lo học hành từ ân nghĩa này. Cũng xin xin bao bọc cho chúng tôi chuyến về bình yên.”
Trên đường quay về nhà khi được hỏi về nguồn sống của gia đình ông Pe, anh Muôn thú nhận, bản thân anh cũng không nuôi được bố, vì hoàn cảnh khó khăn. Mỗi năm, ông cụ thiếu cái ăn khoảng 2 tháng, vì trong gia đình người ăn thì đông mà người làm lại không. Cứ lần hồi, làm con tắc kè, tự ăn đuôi mà sống cho qua ngày.
Chúng tôi trở lại nhà họ sau khi leo leo xuống 2 km đường đồi núi cũ, đúng lúc cháu Pó từ nương về theo người mợ. Cô con dâu ông Pe, 31 tuổi, có thân hình của đứa trẻ suy dinh dưỡng 14 tuổi với gương mặt bà già 60 với những nếp nhăn hằn sâu. Cô lúng búng chào mọi người rồi ra đứng lơ ngơ phía đầu hồi. Cả gia đình, ai cũng có cặp mắt mờ đục, u uẩn, buồn bã, bằng chứng của tuyệt vọng, như bất cứ đôi mắt của người nghèo miền sơn cước nào mà chúng tôi đã gặp. Ánh nhìn mông lung, mắt mở nhưng không thấy ngày mai...
Chúng tôi chào cháu bé. Nó chào lại bằng đôi mắt to mòng mọng nước, ngơ ngác, luôn mở to như kiếm tìm. Con bé 7 tuổi mà nhấc lên, nhẹ sọp, toàn xương. Hỏi gì cũng không nói. Đưa cho túi bánh hộp sữa thì cầm, rồi khép nép ra ôm cánh tay ông ngoại. Đúng là gà con lạc mẹ. Móng tay cáu bẩn. Cái mũ và bộ quần áo ai đó mới mua cho ở chợ núi, nhìn tươm tất, nhưng vẫn không làm con bé bớt phần ai oán. Vào độ tuổi phải được cha mẹ ôm ấp nâng niu, thì nó đã mồ côi bố từ khi mới lên 2. Sơn La vốn là một điểm đen ma tuý, mà huyện Quỳnh Nhai cũ là nơi khai thác vàng với những chủ bưởng khét tiếng vùng Tây Bắc. Cơn lốc vàng đã mang theo ma tuý, điếm đĩ và vô vàn tệ nạn khác, khuấy đảo vùng núi bình yên. Bố bé Pó đi làm thuê, có đồng nào nướng hết đồng đó vào ma tuý, để rồi mắc nghiện và chết vì SIDA. Nay mất nốt mẹ, hàng ngày sống giữa hai người cậu điên, một người mợ chậm chạp về trí tuệ và ông ngoại già nua, nên hầu như cả ngày nó không có cơ hội học và sử dụng ngôn ngữ của loài người. Tương lai con bé ra sao? Hoàn toàn mờ mịt. Rồi lại chôn chân ở xó rừng này". (Tường trình của Thuận, Hà và Phú (Miền bắc Việt Nam 21/10/2016)).
Có lẽ ngay ở Bắc Hàn cũng không dễ tìm được một nơi mà điều kiện sinh sống của người dân khốn cùng và tồi tệ như tại thôn Mường Sại. Có bao nhiêu “xó rừng” tương tự ở khắp nước Việt Nam nhưng không ai hay biết,vì chưa ai từng đi theo một thây ma đến tận những nơi đây?
Sau khi tấm ảnh người đàn ông đi xe máy chở người chết cuốn chiếu, chạy qua đường phố của tỉnh Sơn La (vào hôm 12 tháng 9 năm 2016 ) được lưu truyền trên mạng, Thời Báo - Canada đã kêu gọi độc giả góp tay ủng hộ gia đình của nạn nhân. Số tiền nhận được là 1,800.00 Gia Kim, và đã được những thân hữu của toà soạn – ở VN – mang đến tận tay gia đình của người xấu số, ở Sơn La.
Chuyến đi ngắn ngủi này đã được chính những người trong cuộc ghi lại dưới hình thức một bài viết (“Những Đồng Tiền Ánh Sáng”) và đã được đăng trên tờ Thời Báo (ấn bản Tonronto, Canda) số 2371, ra ngày 26 tháng 10 năm 2016. Xin được trích dẫn những đoạn chính yếu:
"Xe xuất bến Mỹ Đình từ 20g đêm thứ Sáu, tới 5g30 sáng thứ Bảy thì tới thị trấn Sơn La. Từ đây, chúng tôi bắt chuyến xe khác đi huyện Quỳnh Nhai, bản Mường Sại, hỏi dò để tìm tung tích nhằm trao tiền từ thiện của bà con kiều bào từ tâm ...
Có lẽ, khi làm việc thiện thì thường được gặp may. Cái may mắn chúng tôi gặp không chỉ bởi thời tiết râm mát rất thuận lợi cho việc leo sườn núi, mà vừa bước chân từ đò lên bờ, chưa biết phải theo đường mòn nào về bản, thì một người đàn ông tự giới thiệu là cháu ông Pe. Chúng tôi nhận ra ngay vì ảnh chụp anh đăng trên báo. Anh tên Lò Văn May, cháu gọi ông Pe bằng bác ruột (có nơi gọi là cậu). Anh tình nguyện dẫn chúng tôi lên nhà, và cõng giúp balô hành lý của chị Hà. Chỉ khoảng 3 km đường dốc, cũng đủ để nhóm người thành thị lười vận động phải thở bằng tai, cứ một đoạn dốc ngắn là phải dừng hẳn lại, để bắt kịp hơi thở. Có đoạn đường mòn, bề ngang chỉ vừa lọt một người, bước không khéo, trượt chân sẽ rơi xuống suối cạn.
Người ta bảo phúc bất trùng lai, nhưng chúng tôi lại gặp may nữa. Anh Lò Văn Muôn, con nuôi của ông Pe, người bó xác chị Lò Thị Phanh chở sau xe máy từ bệnh viện về nhà, sống cách đó những 20 km, cũng có mặt, dù chúng tôi không hề có manh mối gì để báo trước.
Khi chúng tôi vào nhà, ông Pe vẫn nguyên vẻ lúng túng thô sơ chất phác của người miền núi, chào chúng tôi bằng mấy câu tiếng Kinh bập bõm. Nói với con cháu, ông vẫn dùng tiếng dân tộc Thái trắng. Bên trong căn nhà tối om, đập vào mắt chúng tôi trước tiên là người đàn ông nằm ườn trên giường, phanh cả áo xống; trước đám người lạ vẫn giữ nguyên tư thế, cứ chòng chọc nhìn khách. Anh Muôn giải thích, người đang nằm tên Lò Văn Sương là em chị Phanh, sinh năm 1981, bị câm và ngớ ngẩn từ bé. Anh Sương lập gia đình với một cô gái quá lứa không lấy gì làm khôn ngoan, và mấy năm nay vẫn chưa có con ... quần áo trên người anh ta cũng đồ từ thiện.
Chúng tôi ra phía cầu thang sau nhà, nhìn xuống vườn. Một mùi xú uế tanh lợm bốc lên. Túp lều lợp cỏ gianh, vây quanh vách qua loa bằng tấm cật nứa. Đây là nơi nhốt Lò Văn Hom, người anh sinh đôi với Sương. Anh này sinh ra khôi ngô khoẻ mạnh, đi học đến lớp 5 thì phát bệnh. Gia đình không tiền chạy chữa, bệnh cứ thế ngày một nặng thêm.
Một mình ông cụ tuổi bát tuần vừa nuôi con hai con trai điên khùng ngớ ngẩn, nhất là từ khi bà Pe chết cách đây ba năm, thì không còn đủ sức canh chừng người điên. Sau một lần anh Hom bỏ nhà lang thang vào tận rừng sâu, tìm mãi mới thấy, cả nhà sợ anh chết thú dữ ăn mất xác, nên đã xích lại. Con người phải trần trụi xích xiềng như vậy, mất tự do hơn cả con bò, con chó trong nhà. Thật sống không bằng chết. Nhìn ông Pe ngoài 80, vợ chết, con gái chết, ngồi lau nước mắt bên 2 đứa con điên, ngẫm thấy, đời người thật nhiều nỗi thống khổ, không ai giống ai. Nhưng chắc chắn nỗi đau về con cái là nỗi đau lớn nhất…
Ngay rìa miếng đất của ông Pe có một sườn nhà sàn theo qui cách dân tộc Thái nhưng không mái, không thưng vách, chơ vơ cái cốt nhà, trên sàn tre đặt mấy nông cụ đi nương. Trước sự tò mò của chúng tôi, anh Muôn bảo đây là nơi ở của bà Bạc Thị Ún, người cháu gọi ông Pe bằng cậu, nay cũng đã già, mồ côi cha mẹ, không chồng không con, được ông bà Pe mang về nuôi từ nhỏ. Hôm nay, bà này đang đi làm ở nương ngô và ở lại trong chòi canh rẫy.
Trong khi chờ gặp cháu Pó theo mợ từ rẫy về, anh Muôn dẫn chúng tôi đến thăm mồ chị Phanh, theo lời dặn dò của người chuyển tiền về từ bên Toronto. Cách nhà 2 cây số, nhưng vốn nơi đây là Rừng Ma, hoang vắng, lại là nơi tái định cư, nên âm u hoang dại, nếu ai yếu bóng vía và không quen nơi thâm sơn cùng cốc dễ bị giật mình.
Đứng trước nhà mồ chị, tôi đã khấn vái:“Chúng tôi ở xa tới, mang giùm những đồng tiền hảo tâm của kiều bào quyên góp giúp gia đình chị và cháu bé. Chị sống khôn chết thiêng thì chứng giám chúng tôi đã hoàn thành nhiệm vụ được giao. Xin phù hộ cho cha chị đủ sức khoẻ, cháu Pó được khôn lớn, được chăm lo học hành từ ân nghĩa này. Cũng xin xin bao bọc cho chúng tôi chuyến về bình yên.”
Trên đường quay về nhà khi được hỏi về nguồn sống của gia đình ông Pe, anh Muôn thú nhận, bản thân anh cũng không nuôi được bố, vì hoàn cảnh khó khăn. Mỗi năm, ông cụ thiếu cái ăn khoảng 2 tháng, vì trong gia đình người ăn thì đông mà người làm lại không. Cứ lần hồi, làm con tắc kè, tự ăn đuôi mà sống cho qua ngày.
Chúng tôi trở lại nhà họ sau khi leo leo xuống 2 km đường đồi núi cũ, đúng lúc cháu Pó từ nương về theo người mợ. Cô con dâu ông Pe, 31 tuổi, có thân hình của đứa trẻ suy dinh dưỡng 14 tuổi với gương mặt bà già 60 với những nếp nhăn hằn sâu. Cô lúng búng chào mọi người rồi ra đứng lơ ngơ phía đầu hồi. Cả gia đình, ai cũng có cặp mắt mờ đục, u uẩn, buồn bã, bằng chứng của tuyệt vọng, như bất cứ đôi mắt của người nghèo miền sơn cước nào mà chúng tôi đã gặp. Ánh nhìn mông lung, mắt mở nhưng không thấy ngày mai...
Chúng tôi chào cháu bé. Nó chào lại bằng đôi mắt to mòng mọng nước, ngơ ngác, luôn mở to như kiếm tìm. Con bé 7 tuổi mà nhấc lên, nhẹ sọp, toàn xương. Hỏi gì cũng không nói. Đưa cho túi bánh hộp sữa thì cầm, rồi khép nép ra ôm cánh tay ông ngoại. Đúng là gà con lạc mẹ. Móng tay cáu bẩn. Cái mũ và bộ quần áo ai đó mới mua cho ở chợ núi, nhìn tươm tất, nhưng vẫn không làm con bé bớt phần ai oán. Vào độ tuổi phải được cha mẹ ôm ấp nâng niu, thì nó đã mồ côi bố từ khi mới lên 2. Sơn La vốn là một điểm đen ma tuý, mà huyện Quỳnh Nhai cũ là nơi khai thác vàng với những chủ bưởng khét tiếng vùng Tây Bắc. Cơn lốc vàng đã mang theo ma tuý, điếm đĩ và vô vàn tệ nạn khác, khuấy đảo vùng núi bình yên. Bố bé Pó đi làm thuê, có đồng nào nướng hết đồng đó vào ma tuý, để rồi mắc nghiện và chết vì SIDA. Nay mất nốt mẹ, hàng ngày sống giữa hai người cậu điên, một người mợ chậm chạp về trí tuệ và ông ngoại già nua, nên hầu như cả ngày nó không có cơ hội học và sử dụng ngôn ngữ của loài người. Tương lai con bé ra sao? Hoàn toàn mờ mịt. Rồi lại chôn chân ở xó rừng này". (Tường trình của Thuận, Hà và Phú (Miền bắc Việt Nam 21/10/2016)).
Có lẽ ngay ở Bắc Hàn cũng không dễ tìm được một nơi mà điều kiện sinh sống của người dân khốn cùng và tồi tệ như tại thôn Mường Sại. Có bao nhiêu “xó rừng” tương tự ở khắp nước Việt Nam nhưng không ai hay biết,vì chưa ai từng đi theo một thây ma đến tận những nơi đây?
II. Văn Nghệ:
(i) Thơ Thái Bá Tân
NHÂN SINH THỨC TỰ
Gần sáu trăm năm trước,
Buồn, Nguyễn Trãi Tiên Sinh
Thốt lên câu ai oán
Nói về cuộc đời mình:
Rằng “Nhân Sinh Thức Tự
Đa Ưu Hoạn”. Tiếc thay,
Câu thán của Nguyễn Trãi
Vẫn đúng đến ngày nay.
Người mà có nhiều chữ,
Có đức và có tài,
Sẽ gặp nhiều hoạn nạn,
Ưu lo và oan sai.
Chẳng trách các cụ dạy:
“Ngu si hưởng thái bình”.
Không quan tâm, không biết
Về thế thái nhân tình.
Tuy nhiên, như loài vật,
Những kẻ ấy ngu si,
Bị đưa vào vào lò mổ
Mà không hay biết gì.
NGOAN NGOÃN
“Việc người dân ngoan ngoãn
Nghe chính phủ của mình
Chưa hẳn là yêu nước.”
Một câu nói thông minh.
Có người đã nói thế.
Lâu, chẳng còn nhớ ai.
Không quan trọng, ngẫm lại,
Thấy nó đúng, không sai.
“Ngoan ngoãn” là quan hệ
Giữa vua - tôi, xin - cho.
“Yêu nước” là khái niệm
Của người dân tự do.
“Tự do” ít “ngoan ngoãn”.
“Ngoan ngoãn”, theo thói thường
Là một dạng nô lệ
Tự nguyện và đáng thương.
.............................. .............................. .............................. ....................
Kính,NHÂN SINH THỨC TỰ
Gần sáu trăm năm trước,
Buồn, Nguyễn Trãi Tiên Sinh
Thốt lên câu ai oán
Nói về cuộc đời mình:
Rằng “Nhân Sinh Thức Tự
Đa Ưu Hoạn”. Tiếc thay,
Câu thán của Nguyễn Trãi
Vẫn đúng đến ngày nay.
Người mà có nhiều chữ,
Có đức và có tài,
Sẽ gặp nhiều hoạn nạn,
Ưu lo và oan sai.
Chẳng trách các cụ dạy:
“Ngu si hưởng thái bình”.
Không quan tâm, không biết
Về thế thái nhân tình.
Tuy nhiên, như loài vật,
Những kẻ ấy ngu si,
Bị đưa vào vào lò mổ
Mà không hay biết gì.
NGOAN NGOÃN
“Việc người dân ngoan ngoãn
Nghe chính phủ của mình
Chưa hẳn là yêu nước.”
Một câu nói thông minh.
Có người đã nói thế.
Lâu, chẳng còn nhớ ai.
Không quan trọng, ngẫm lại,
Thấy nó đúng, không sai.
“Ngoan ngoãn” là quan hệ
Giữa vua - tôi, xin - cho.
“Yêu nước” là khái niệm
Của người dân tự do.
“Tự do” ít “ngoan ngoãn”.
“Ngoan ngoãn”, theo thói thường
Là một dạng nô lệ
Tự nguyện và đáng thương.
.............................. .............................. .............................. ....................
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét