Ảnh tác Giả

  Măng không uốn, thành tre uốn khó!

Lâm Bích Thủy

Câu chuyện bắt đầu thế này:

 Có một ngày chủ nhật nọ, ba chàng bộ đội, trong đó anh chàng tên Núi là đồng hương của tôi, vào Nông Trường Quốc Doanh Ba Vì (nơi anh Hồ Giáo được phong Anh hùng hai lần) để thăm tôi. Các chàng bộ đội này, cứ đến chủ nhật là vào chỗ tôi để “chống đói”, vì họ đang tuổi ăn để lớn nên cái bụng cứ đòi nạp năng lượng hoài mà quê hương và gia đình thì ở quá xa.

  Đơn vị của bạn ở Q/51, cách nông trường tôi 1 km theo đường chim bay, đây gần Đền Và nơi máy bay Mỹ đã đổ bộ xuống hòng giải thoát đám phi công bị giam giữ tại đây mà cách đó vài hôm đã đưa phái đoàn các Nhà báo quốc tế đến thăm (vào thập niên 70 của thế kỷ XX) .

  Thấy cậu đồng hương cứ nhìn mình cười với vẻ mặt đầy bí ẩn; tôi hỏi: “Cậu cười gì tớ mà có vẻ khó hiểu vậy”. Vẫn tủm tỉm… ; lại tủm tỉm... Tôi không giữ bình tĩnh được nữa, nổi xung nói “bạn không nói, tôi không chơi bạn nữa”. Câu nói ấy có trọng lượng với Núi, vì có nghĩa là nếu tôi không chơi  tức là nhóm bạn và Núi sẽ mất chỗ dựa để chống đói vào ngày chủ nhật hàng tuần! Vậy nên, Núi chọn là cần nói thật với cô bạn này hơn là phải chịu đói. Núi bẽn lẽn vừa cười vừa lí nhí hỏi “Bạn còn nhớ lúc nhỏ bạn có tật thích không quần đi chơi nên bị ba cậu đánh hoài không?”.

  Trời ơi! nghe tới chữ không mặc quần mà ra đường chơi từ miệng một chàng trai nói ra thì mặt tôi nóng hừng hực; mắc cỡ quá. Thật tình mà nói, từ trước tới giờ tôi không nhớ tí gì về cái tật quái quỉ này. Song le, vâng, ngày ấy, chính cái tật này đã làm ba tôi khó chịu lắm lắm đấy chứ.

  Thời những năm của thập niên 50 thế kỷ trước , cuộc sống người dân thị trấn còn rất nghèo, cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, đối với trẻ con không quần rong chơi ngoài đường là chuyện thường ngày ở cái huyên nhỏ bé ấy nhưng với tôi sao lại là chuyện nổi tiếng động trời  đến mức làm anh chàng bộ đội đồng hương nhớ mãi không chịu quên… ?!  Cái tật xấu nổi tiếng của tôi dần dần rõ nét; ngay lập tức tôi nhớ lại cảnh của thời “Không quần” đó.

  Ừ!  Hồi ấy, xóm nhà của Núi cách nhà tôi vài ba trăm thước, nơi ấy bây giờ là bến xe. Có lẽ hồi đó tôi lân la đến đó chơi với bọn trẻ cùng tuổi  hay chính Núi đã vượt gần nửa cây số lên tận xóm nhà tôi chơi?  Lúc đó tôi có thể đã lên 5-6 rồi chứ chẳng còn bé bỏng. Sao lớn thế mà tôi chưa biết xấu hổ nhỉ? Ấy vậy mà cậu ấy biết tôi luôn “không quần” là sao hè? Đâu phải nhà tôi nghèo;  nhà tôi thuộc giai cấp “tiểu tư sản” ấy chứ lỵ, ba lại là thi sĩ nổi tiếng trong vùng; cả xóm chỉ có hai chị em con gái Yến Lan được mặc áo đầm bằng len coton, ba mua từ Sài Gòn về hoặc má may bằng lụa tơ tằm màu hoàng yến để thay đổi ; nhờ áo đầm phủ đến đầu gối nên dù “không quần” cũng chẳng sao cả.. Vì thế lúc đầu ba không để ý, tôi được tự do thoải mái không quần đi khắp nơi. Dần lâu thành thói quen không thể sửa được nữa.

  Bẵng đi một thời gian thấy tôi cứ «không quần » đi từ nhà này đến nhà khác chơi, ba tôi nói nhỏ với má “Sao má nó không mặc quần để con bé cứ tồng ngồng đi lung tung, lỡ nhà có khách dị lắm”. “Thì tui có mặc mới cho nó đi chơi ; nó lại lén cởi ra lúc nào sao tui biết, nói với nó như nước đổ đầu vịt ; chắc ba nó phải cho ăn bánh canh mới trị được  (ý nói đánh )”.  Và thế là ba tôi bắt đầu trị tôi. Có điều ông “giơ cao nhưng đánh khẽ” chả khác nào gải ngứa cho tôi, nên cần gì phải nghe lời chứ...

  Thế rồi tôi lớn thêm chút, ông thấy không thể để cảnh ấy tái diễn. Bạn thi sĩ của ba thì nhiều lắm, nào là chú Nguyễn Thành Long, chú Pham Hổ, chú Trinh Đường, chú Hoàng Châu Ký v.v… Họ hay đến nhà đàm luận nhiều vấn đề. Cuối cùng ba tôi thay đổi phương án giáo dục là giao kèo bằng miệng, hai bên cùng có lợi. Ông đề xuất:

1/  - Ban ngày, nếu con đi chơi hay khi nhà có khách con phải bận quần vào ,.

2/  - Con chỉ được phép cởi bỏ quần khi đi ngủ. Nếu không thực hiện đúng sẽ bị đánh 10 roi này. Ông giơ cho tôi xem chiếc roi bằng đuôi cá đúi vừa “tậu” được ở đâu về.

Tôi chỉ nghe có chữ “được” là toại nguyện rồi. Thế là hai cha con tôi bắt đầu thực hiện giao kèo quái quỉ này. Nhưng cứ mặc quần vào là tôi không thể chịu nổi, vì vải dính vào người cứ sao sao ấy, khó tả lắm; có lẽ tôi giống anh chàng “Thứ Sáu” trong chuyện “ Robinsơn”, nên tôi nghiêng về gốc con người thời tiền sử hơn.

  Mấy hôm sau, tôi quên khuấy việc “phải mặc quần khi ra đường”, cứ thế tôi tuông ngang qua mặt ông già đang ngồi làm thơ. Nhìn thấy tôi không quần đi ra, ông gọi giật lại, hỏi “Con biết đã phạm lỗi gì” Tôi chưa nhớ ra, mới ngủ dậy mà, nhưng, thoảng một giây, chiếc roi cá đúi tua tủa gai hiện ra, tôi liền “Dạ có, con không bận quần mà đi chơi” Tôi đã thật thà nhận lỗi, hòng giảm tội, gây cảm tình để ba khỏi cho “ăn bánh canh”. Nhưng ba tôi không tha; ông thi hành giao kèo rất nghiêm túc. Ông vừa đánh vừa ra lệnh “Mặc quần vào mới đi ra đường này, đánh cho chừa thói ở truồng này, tật xấu này không được tiếp diễn này...” (tuy dọa roi cá đúi nhưng đánh tôi ông dùng roi cây trứng cá. Nếu đánh bằng chiếc roi đó sẽ làm thối thịt). Ông đánh đến roi thứ 3 thì nói “Thôi, chỉ đánh 3 roi trước, cho nợ lại 7 roi - nghe chưa”. Tôi vừa khóc vừa vào nhà lấy quần mặc, lòng đầy ấm ức - bù  lu bù  loa “đã đánh người ta rồi còn bắt người ta bận quần!”

   

Trẻ con trong huyện thiếu gì đứa “giống” tôi; không quần mà chạy khắp chốn, song vì nhà chúng nghèo, lại không có khách nên chẳng hề bị đòn bao giờ, Vậy mà lũ trẻ trong xóm không

bênh vực tôi đâu, chúng còn hè nhau trêu, đứa thì  “Lêu lêu mắc cỡ lỡ làng/ Có quần không bận ra đàng làm chi.  Đứa thì: “Lêu lêu mắc cỡ làm sao/Có quần không bận đưa tao bận dùm”, có thằng còn “đểu” với tôi nữa chứ, nó chạy về đứng trước cửa nhà hét to “chú Lan ơi, ra xem con chú nó ở truồng kìa nè”. Những lúc như thế, ba tôi điên lên, bằng giọng dài lê thê gọi “ Thu-ủy, về đây-ây ba biểu” Tôi vừa chạy về vừa  “da..ạ ạ”. Nhìn vẻ mặt đỏ gay hầm hầm của ba, tôi nghĩ đến  7 roi còn nợ; sợ lắm!”

 Không sai tí nào! Còn hơn thế nữa, nhân dịp này ông tước luôn cả “cái quyền” độc nhất vô nhị của tôi là “được cởi bỏ quần đi ngủ vào ban đêm ” Ông vừa quật vừa hỏi “Từ nay về sau có chịu mặc quần không?” Tôi nhanh nhẩu thưa: “Dạ không, con lạy ba đừng đánh con nữa đau lắm, từ nay về sau con không dám ở truồng lúc nào hết, đi ngủ cũng bận luôn ba ơi!”.

   Tuy tôi hay bị đòn nhưng tôi được ba khen là thông minh và lanh trí khi kể lại cho mọi người  nghe: “con bé thông minh đấy!” Khi bị đánh, hỏi nó: “bây giờ con phải chịu mấy roi đây” lúc nào nó cũng chỉ  “dạ, nửa roi ”. “Đánh nửa roi bằng cách nào?”, nó liếng thoáng - “Ba đánh nhè nhè là được ”  Đấy bạn xem, trong “khốn khó”  sẽ ló cái khôn là như vậy đấy.

  Tất nhiên là tôi đã sửa được.  Bởi vì  từ đó đến lúc theo cha tập kết ra Hà Nội, tôi không còn bị đánh về tội này nữa và lâu rồi không còn ai nhớ đến tật ấy của tôi ngoài chàng bộ đội Núi này

đâu nhé. À mà tôi cũng vừa chợt nghĩ ra: “Có lẽ Núi chính là cái “thằng đểu” đã đứng trước nhà mét ba tôi thuở ấy??? !”

   Kể những chuyện này, không có nghĩa tôi lên án ba về việc đánh con, mà chỉ đề cập đến việc

dạy con từ tuổi ấu thơ, đừng để quá muộn

     “Nếu măng không uốn để thành tre uốn sao được.”.