Chân Dung Nhà Thơ VÕ THẠNH VĂN

Ký Giả / Nhà Thơ / Nhà Văn  DUY VĂN

Giới Thiệu KINH VÔ THƯỜNG

của Phù Hư dật sĩ Võ Thạnh Văn

Bộ “KINH VÔ THƯỜNG” của tác giả Võ Thạnh Văn gồm có 2 quyển THƯỢNG và HẠ và trong hai quyển này chứa khoảng 10 tập thơ mang tên Cát Bụi theo số thứ tự từ 1 đến 10. Mỗi tập thơ  Cát Bụi như vậy, chứa một ngàn câu thơ theo thể LỤC BÁT. Như thế toàn bộ tập sách KINH VÔ THƯỜNG chứa 10 ngàn câu. Nếu tính theo chữ gồm có 70 chục ngàn chữ.

Đọc qua tập thơ Cát Bụi 2 từ câu 251 đến câu 500, trên phương diện hình thức chúng ta thấy: tác giả Võ  Thạnh Văn không những là một nhà thơ can đảm lại  còn tài tình nữa, vì dám chọn thể lọai LỤC BÁT để viết về thơ KINH ĐIỂN. Với phương thức chọn lựa này chắc chắn  tác giả phải  thật hiểu rõ về vần, điệu và tiết tấu… của thể thơ này mới có quyết định như vậy, vì thể thơ LỤC BÁT, tuy dễ gieo vần, nhưng vì gần gũi với Ca dao và Vè nên lắm lúc nhiều nhà thơ xử dụng thể lọai này, bài thơ của họ có những âm điệu gần giống như một bài Ca dao hay Vè, tạo cho người đọc nhiều nhàm chán.

Nhưng, với tác giả Võ Thạnh Văn, khi áp dụng thể loại LỤC BÁT cho việc viết thơ KINH ĐIỂN, ông đã thành công một cách nhất định. Qua 10 tập thơ Cát Bụi, ngoài sự am hiểu về vần, điệu, tiết tấu … ông còn chứng tỏ khả năng hiểu biết bất tận của mình về bố cục của thể thơ này. Ông dùng cú pháp và ngôn ngữ lưu loát, trôi chảy, ổn thỏa… Đặc biệt trong tập thơ Cát Bụi 2, tác giả Võ Thạnh Văn cho người đọc thấy nghệ thuật xử dụng vần điệu một cách tài tình. Có những đọan thơ gần như là yểu vận mà ông vẫn gieo vần một cách mạch lạc, rõ ràng, như trong đọan thơ:

“Cát đi vấp bóng hoàng hôn

Bụi bay rã cánh, ngậm hồn cõi xa

Về đây bện cỏ lợp nhà

Ngắm chân đá dựng mây là đà bay”

Hay :

“Gió mang phún thạch ra đi

Người về nhân thế thị phị bụi làn

Ta un củi mục non ngàn

Tình hâm. Tro lạnh. Đêm tàn. Rượu vơi”

Cũng trong hình thức, tác giả Võ Thạnh Văn không phải vô tình cho người đọc thấy sự đặc thù trong cách xử dụng thể thơ LỤC BÁT trong “ KINH VÔ THƯỜNG” của ông. Mở bất cứ tập thơ Cát Bụi nào của Võ Thạnh Văn chúng ta đều thấy phần lớn những câu 6 hay 8 đều được trình bày ngắt đọan bởi một dấu chấm hoặc gạch nối hoặc ngoặc đơn,  nhưng ý nghĩa  của câu văn  tác giả muốn trình bày vẫn rõ nghĩa. Làm thơ Lục Bát lối này có phải chăng đó là một thể thức mới một kiểu lập dị riêng biệt mà chỉ có tác giả Võ Thạnh Văn mới  là người ưu tiên thực hiện?  Chúng ta hãy xem đọan thơ sau đây để thấy sự sáng tạo trong thơ Lục Bát của tác giả Võ Thạnh Văn.

“Mưa sa. Bão Táp. Sóng nhồi

Trăm năm (ngụp lặn mé đời) phồn hoa

Cuối mùa. Thác Lọan. Kinh qua

Bóng ai (chao đảo sương tà) rơi nghiêng”

Hoặc:

“Cát nào. Không trước. Không sau

Không sinh. Không diệt. Không dày. Không thưa

Bụi nào. Không thiếu. Không thừa.

Không biến. Không hóa. Không trưa. Không chiều”

Về nội dung, 10 tập thơ Cát Bụi trong KINH VÔ THƯỜNG, nhất là tập Cát Bụi 2, chúng ta thấy Võ Thạnh Văn là một nhà thơ luôn sáng tạo, ngoài đức can đảm, tài tình, ông cũng còn là một nhà mô phạm, một nhà tu có một kiến thức triết học và thần học thuộc cấp thượng thừa. Tác giả đã thấu triệt nhân sinh quan của Phật giáo về căn nguyên của con người theo lẽ tuần hoàn của tạo hóa: “Con người từ đâu mà sinh ra, chết sẽ đi về đâu, có còn về đâu hay mất hẳnn?”.  Trả lời câu hỏi này ông viết:

“Người từ (cát bụi) đầu thai.

Nghe kinh. Hóa cội hoàng mai. Đền Thần

Ta từ (sỏi vụn) liều thân

Ngẩn ngơ. Trôi giạt. Phù trầm. Hợp  ly”

Tác giả khẳng định con người từ cát bụi từ đất mà có, sự khẳng định có tính khoa học đó của tác giả  chúng ta thấy phù hợp với thuyết tạo vật của Khởi Nguyên (Cựu Ước). Qua đó, Thiên Chúa là một vị duy nhất sinh ra Trời- Đất và muôn vật. Theo bộ Khởi Nguyên (Cựu Ước) thì vũ trụ  này trước đây là một khoảng mênh mông, mù mịt. Nhờ tài năng và huyền phép của Thiên Chúa, trong 7 ngày Ngài tạo thành mặt Trời, mặt Trăng, Tinh tú, Đất, Nước, Núi , Sông, Cây Cối, con người và vạn vật.

Trong 7 ngày ấy, Thiên Chúa lấy chút đất hà hơi thành ra ông Adam, đồng thời lấy chút đất khác cùng mấy dẻ xương sườn của ông Adam, hà hơi vào thành ra bà Eve. Hai người lấy nhau, sinh xuống cõi trần làm thủy tổ loài người, sau khi hai ông bà đã phạm vào trái cấm của Chúa. Từ đó con cháu loài người đều bị bó buộc trọng tội tổ tông truyền. Ai biết tôn trọng, kính thờ, vâng lời Thiên Chúa sẽ được lên thiên đàng, đời đời sung sướng, trái lại sẽ phải đọa đày xuống địa ngục.

Bởi chưng con người là Cát Bụi nên phải trở về Cát Bụi.

“Đời sinh ta  ra ta là Cát.

Đời đưa ta đi, ta về đất....

Và anh đã về.

Một chiều anh đã về quê”

(Huyền Thoại Người Mang Tên Quốc

của Phạm Duy)

Cho nên từ trạng thái vật chất cát bụi trở thành người bởi hóa kiếp, nghĩa là không mãi mãi ở yên trong trạng thái nhất định nào, luôn chuyển hóa và thay đổi hình dạng. Từ trạng thái hình, thành, cao, thấp, to, nhỏ, tan, rã… những giai đoạn thay đổi đó tác giả cho là “Vô Thường” và theo Phật gọi là định luật: Thành, Trụ , Họai, Không.

Con người là thực thể hiện hữu trong thế gian nên cũng không thóat khỏi sự biến đổi, hư hoại nên không tránh khỏi định luật vô thường, lúc có, lúc không, luôn thay đổi, biến hóa, vận chuyển…

“Tay vo (hạt cát) vô thường

Miên man hoa sóng. Miên trường sắc không

Bọt bèo (xô giạt) nhánh sông

Nhấp nhô thuyền đậu. Ngùi trông thuyền về”

Ngoài những kiến thức thâm thúy triết lý về kiếp sống tạm bợ của con người trên cõi thế gian, Võ Thạnh Văn còn chứng minh cho người đọc thấy khả năng uyên bác của ông về thuyết Luân Hồi  của Đạo Phật . Được sinh ra làm người con người phải tu chuyên và trải qua nhiều kiếp và nó luôn gắn liền với thuyết nhân quả và nghiệp quả, nghiệt oan.

“Tự thân (hạt bụi) nhuốm sầu

Tìm về (với cát nối cầu) nghiệt oan”

Đạo Phật xem việc sống chết là một vấn đề quan trọng, làm nhân loại luôn thắc mắc và băn khoăn. Và từ sự băn khoăn đó nên có nhiều quan niệm về vấn đề này. Thuyết CHẤP ĐOẠN cho rằng, loài người cũng như vật chất, chết là mất hẳn không còn gì sau đó: “Là cát bụi, con người trở về cát bụi”. Thuyết CHẤP THƯỜNG thì trái lại, cho rằng con người chết đi linh hồn vẫn còn, vẫn vĩnh viễn lên Thiên Đàng hoặc mãi xuống địa ngục.

Với Võ Thạnh Văn, tuy am hiểu thuyết luân hồi của Phật giáo, nhưng là một nhà tu xuất, tín lý và thần học Thiên Chúa Giáo dạy ông chấp nhận thuyết chấp thường cho phần hồn tinh anh… và cùng lúc, chấp nhận thuyết chấp đoạn cho thể chất tro bụi của thân phận con người: Tiền thân là cát bụi phải trở về cát bụi, mặc dù bị quá trình tạo kiếp chi phối.

Bởi đó, theo Võ Thạnh Văn, con người có những nỗi khổ đau tự tại trong kiếp hiện sinh như là một hiển nhiên tất yếu:

“Khổ đau. Tự tánh. Vô thường

Hốt nhiên. Tụ tán. Như thường. Như không.

Nửa  khuya lạnh nụ yêu hồng

Mai mùa tình (chín, rục) nồng ngát hương”

Thân phận của Cát bụi trong KINH VÔ THƯỜNG của Võ Thạnh Văn, chính là thân phận của con người có những cảm giác, cảm nhận vui, khổ hoặc không vui khổ từ Ngũ Căn (Mắt, Tai, Mũi , Lưỡi, Thân). Rồi cũng từ năm giác quan này đưa con người đến ý thức tâm thiện hay tâm ác, mà sinh ra u sầu hay trụy lạc.

“Cát pha bụi. Lạnh lòng tay

Nồng đêm trăng giải. Ấm ngày sầu chao

Tình buồn (từ thuở) uyên trao

Vàng rơi. Ngọc rụng. Mày chau. Châu trầm”

Trên khía cạnh học thuật, chúng ta đều phải công nhận tác giả Võ Thạnh Văn là người thêm vào tòa nhà văn học Việt Nam một nghệ thuật mới trong cung cách sáng tác và sử dụng cấu trúc trong thể thơ Lục Bát rất thuần điệu. Xưa nay, dùng thơ để viết kinh là thông thường, nhưng dùng thơ Lục Bát và ngắt dấu  để viết Kinh Thư mới là một phát sinh mới đáng đề cập.

Với KINH VÔ THƯỜNG, đại để là 10 tập thơ Cát Bụi, mà đặc trưng là Cát Bụi 2, chúng ta còn thấy nơi Võ Thạnh Văn một con người luôn tìm tòi học hỏi , nghiên cứu sâu về các triết lý sống của nhiều Đạo Giáo.

Ngoài các triết thuyết lớn của các tôn giáo hiện hữu. Võ Thạnh Văn đã còn có một triết lý sống cho chính bản thân mình. Tác giả  đem niềm vui vào sự nghiên cứu triết lý, cho bản thân và cho giới nghiên cứu triết học. Với Võ Thạnh Văn triết lý là bình thường, là nhân văn là trong cuộc sống thường ngày của con người, những bi, lạc…. Đó là triết lý, nó là những ý thức, ý niệm không xa vời với con người.

Thái độ khiêm cung trước mọi người cũng chính là triết lý sống của tác giả. Cũng với tác giả ý thức quan niệm của con người còn là một triết lý sống thực hơn hết. Đó là lối sống “không xa đời, không tránh người, gần với trời, hòa với đất, vui với đạo, yên với đức , bằng lòng với số mệnh, chấp nhận an bài, không oán, không ghét, không giận, không hờn… mà chỉ thương, chỉ nhớ, nên vui, nên mừng, để tích hợp diệu nghĩa, để biểu đạt lương duyên.” (VTV, Tiểu Tự, KVT).

Vì am thấu đời người là vô thường nên tác giả chấp nhận lẽ trời như là một thực thể trong cuộc sống của mình, rồi chiêm nghiệm sự tất yếu của luật vô thường mà sẵn sàng kết thân với sự chết, để biết hành tàng của sự Thành, Trụ, Họai, Không… Từ đó sẵn sàng cho linh hồn mình có sự tự do thoát khỏi mọi sự trói buộc phóng đãng của lý trí.

“Ngày mai cát bụi xa rồi

Ta lên đồi vắng. Ngóng môi mắt về

Bốn bề (sương tỏa) lê thê

Trường Sơn (lạnh ngắt như mê) mộng vờn”

Tóm lại, với quan niệm đời người là cát bụi phù du, nay còn mai mất, và dù chấp nhận lẽ tất yếu của thuyết vô thường, nhưng tác giả vẫn phải tranh đấu để tồn tại dù sự tồn tại trong giới hạn của một kiếp nhân sinh. Không vì hiểu đời là vô thường mà thụ động trong cuộc sống. Võ Thạnh Văn luôn làm việc siêng năng để có được cái cơ may trong cuộc sống làm người. Ông sáng tác, viết sách, viết kinh không phải để khoe cái kiến thức uyên bác của mình, hay muốn thế hệ sau biết về mình hoặc mong có đuợc người tri âm hay tri kỷ. Hơn ai hết ông đã biết:

“Chìm trong khói bụi. Am tăng

Vô thường một thoáng.Thường hằng phù vân

Xác thân (huyễn hoặc) vô ngần

Độ người siêu thoát. Trăm ngần họa tai”

Võ Thạnh Văn viết kinh, viết sách, nhiếp ảnh hay làm thơ, làm văn chương… đó chỉ qua là để trả cái nợ nhân sinh của con người tuấn kiệt. “Âu đó cũng là cái nghiệp dĩ của một kiếp tài hoa.”

San Jose, 2008

Duy Văn HÀ ĐÌNH HUY

Chủ Nhiệm / Chủ Bút ĐỜI MỚI.