2 - TRẦN KHÁNH DƯ CÓ LẬP CÔNG TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG NGUYÊN LẦN THỨ NHẤT, NĂM 1258 HAY KHÔNG?

 TRẦN NHUẬN MINH                                                                                      

      Chúng ta đều biết từ thượng cổ đến nay, quân xâm lăng phương Bắc đánh vào Việt Nam, nếu qua đường Quảng Ninh, chỉ qua duy nhất một con đường là đường thủy mà thôi. Không có đường bộ. Cho nên nhà Trần chỉ bố trí một danh tướng thủy là Trần Khánh Dư, đóng đại bản doanh ở Vân Đồn và giao cho trông nom các việc thủy bộ ở vùng biên giới Đông Bắc là đủ. Đại Việt sử kí toàn thư ghi: “Hưng Đạo vương giao hết công việc ở biên thùy cho Vân Đồn phó tướng là Trần Khánh Dư” ( Tập trọn bộ, NXB Thời Đại, 2013, trang 313). Thuở hàn vi,  trước khi được phong Vân Đồn phó tướng, Trần Khánh Dư đã sống nhiều năm ở Chí Linh, Hải Dương hiện nay.

       Theo sự tiết chế của Hưng Đạo vương, Trần Nhật Duật chủ cánh quân Tây Bắc, đóng đại bản doanh ở Yên Bái bây giờ ( có tài liệu ghi ở Tuyên Quang). Phạm Ngũ Lão con rể  nuôi của Hưng Đạo vương, tướng tiên phong, đóng quân ở Nam ải Chi Lăng, phòng thủ mặt trận chính, chặn giặc đánh vào kinh thành Thăng Long. Và Trần Khánh Dư chủ cánh quân thủy bộ Đông Bắc, phòng thủy tuyến biển vào cửa Bạch Đằng, đóng đại bản doanh ở Vân Đồn – nên ông còn được gọi là Vân Đồn phó tướng). Có lẽ vì vậy chăng, mà nhà sử học lớn là Phan Huy Chú,  xếp danh tướng Trần Khánh Dư chỉ đứng sau 3 người là Trần Hưng Đạo, Trần Nhật Duật và Phạm Ngũ Lão.

       Đại Việt Sử kí toàn thư  ghi Trần Khánh Dư mất năm Kỉ Mão ( 1339). Điều này tin được. Theo phép viết sử cũ, chỉ con vua như Trần Quang Khải,  Trần Nhật Duật…  mới ghi năm sinh, còn Trần Khánh Dư, Phạm Ngũ Lão và nhiều danh tướng khác sử chỉ ghi năm mất. Ngay Quốc công Tiết chế Hưng Đạo vương, chiến công lừng lẫy thế, sử cũng chỉ ghi năm mất.

           Vậy cuộc kháng chiến chống Nguyên lần thứ nhất, năm 1285,  theo Đại việt sử kí toàn thư ‘‘khi quân Nguyên sang cướp, Nhân Huệ vương Trần Khánh Dư nhân chỗ sơ hở đánh úp, Thượng hoàng khen là có trí lực, lập làm Thiên tử nghĩa nam” ( con nuôi thượng hoàng Thánh Tông nhà Trần – anh em nuôi với Trần Nhân Tông ), thì  theo tôi, việc thượng hoàng nhận Khánh Dư làm con nuôi là xác thực, còn chiến công năm 1258 của ông thì lại là một điều rất đáng ngờ. Vậy, năm đánh úp giặc Nguyên, 1258,  Khánh Dư bao nhiêu tuổi ? Nếu năm đó 18 tuổi, Khánh Dư làm tướng, thì ông sinh năm 1240, mà mất năm 1339 thì ông thọ 100 tuổi, tính theo âm lịch ( 1240 – 1339).  Điều này, nếu có, Đại Việt sử kí toàn thư không thể bỏ qua, khi đã ghi tuổi thọ của Trần Nhật Duật là 77 tuổi ( âm). Trẻ nhất cũng phải như Trần Quốc Toản,  16 tuổi, thì Khánh Dư sinh năm 1242, mà mất năm 1339 thì ông thọ 98 tuổi ( 1242 – 1339)...  Ngày xưa 70 tuổi đã hiếm lắm. Chủ tịch Hồ Chí Minh, cách đây chưa xa, năm 1969 trong Di chúc,  đã trích câu thơ Đỗ Phủ “Nhân sinh thất thập cổ lại hi” ( Người thọ 70 xưa nay hiếm) cơ mà... Các tướng thời Trần ( do ốm mà mất) như Trần Liễu thọ 40 tuổi ( 1211- 1251), Trần Quang Khải thọ 53 tuổi ( 1241 – 1294), Trần Quốc Tảng, thọ 61 tuổi ( 1252 – 1313)...vân vân...

     Trong tình hình tuổi thọ chung của người Việt ở thời ấy, khó lòng tin được Trần Khánh Dư đã sống đến 97 hay 100 tuổi, trong khi sử ghi vị tướng thọ ( chắc là thọ nhất)  ở thời Trần là Trần Nhật Duật chỉ đến  77 tuổi. Nếu Trần Khánh Dư có tuổi thọ bằng Trần Nhật Duật, thì ông sinh năm 1262, nghĩa là sau khi cuộc kháng chiến lần thứ nhất kết thúc đã được 4 năm. Cho nên cũng khó lòng mà tin được là Trần Khánh Dư đã  lập công  ở cuộc kháng chiến chống Nguyên lần thứ nhất năm 1258. Chưa kể lần thứ 2, ông có tham gia không? Bia đá trước đền thờ ông ở Quan Lạn, ghi ông tham gia đánh giặc Nguyên cả 3 lần (?) Và nếu không có chiến công đó ( lần thứ nhất, hoặc lần thứ 2), vị thế của Trần Khánh Dư trong lịch sử chống Nguyên Mông vẫn rất to lớn và vững vàng. Do vậy, tôi nêu ý kiến này, để các bậc cao minh xem xét, và lưu ý các nhà viết sử hiện tại, cần phải cân nhắc thận trọng, khi viết các trang sử liên quan đến điều tôi vừa nêu, nhất là trong các loại sách giáo khoa ( chưa kể là bia dựng trước cửa đền Trần Khánh Dư ở Quan Lạn) để đảm bảo tính trung thực lịch sử, bởi chỉ có sự trung thực, mới có độ tin cậy, mới có tác dụng giáo dục đối với mọi thế hệ, nhất là thế hệ trẻ.

                                          Nguồn: Tạp chí HỒN VIỆT số 91, tháng 4/ 2015