Chân Dung Đại văn hào LEO TOLSTOY

                               Nguyên Lạc

              LỜI VÀNG TIẾNG NGỌC

                                                                            

Lời nói đầu: Nguyên Lạc có dự định sưu tầm lời vàng tiếng ngọc (A Thousand Pieces of Gold) của các danh nhân để truyền lại cho thế hệ trẻ những lời mình triết quý báu, chuyển dịch những lời này từ Anh ngữ sang Việt ngữ. Sau đó Nguyên Lạc sẽ tổng hợp lại, rồi nhờ các báo mình cộng tác chuyện tải đến người trẻ, coi như một vài  hạt cát đóng góp vào sự hình thành sa mạc tương lai.

Tôi sẽ trích dẫn Leo Tolstoy (A Calendar of Wisdom) và Dalai Lama (The Dalai Lama's Little Book of Wisdom.

Hôm nay xin được tổng hợp lại một số những câu đã chuyển ngữ chuyện tải đến các bạn.

                                                                                ***

Trước hết, xin tặng các bạn lời MINH TRIẾT này trước:

"Bạn đừng bao giờ nói xấu ai cả. Những lời nói xấu, không sớm thì muộn, luôn luôn sẽ rớt vào đầu những kẻ thốt ra, và có thể làm hại cho sự thành công của ta trên đường đời. Nói xấu người khác là một cách bất lương để tự khoe minh. Nếu không nói được những lời nhân từ, khuyến khích thì thôi, đừng nói gì cả. Chẳng làm gì đôi khi là khôn, nhưng chẳng nói gì cả thì lúc nào cũng là khôn.

Người đời này quá trọng về trí tuệ và coi thường tư cách! Chúng ta đã luyện trí tuệ cho sắc bén mà để cho cái ý thức tự chủ nhạt đi.

Nhân loại khôn hơn mỗi người chúng ta. Do đó mà một số người nông nổi tự khoe, theo thuyết duy trí, mới có cái vẻ khó thương: Họ chỉ biết một phần nhỏ thôi, không biết được toàn thể. Sự nhũn nhặn làm tôn kiến thức của ta lên, cũng như sự e lệ làm tôn vẻ đẹp của người nữ! " ( Will Durant )

Người che đậy khuyết điểm của mình bằng thủ đoạn tổn thương người khác là kẻ đê tiện.

Conquering yourself is the greatest feat [Plato (Plátōn), the Greek philosopher]

Tự chinh phục mình là chiến công vĩ đại nhất.

I.  VÀI HÀNG VỀ LEO TOLSTOY

LEO TOLSTOY (Bá tước Lev Nikolayevich Tolstoy [ (tiếng Nga: Лев Николаевич Толсто)  sinh; 28 tháng 8  năm 1828 – 20 tháng 11 năm 1910)] là một tiểu thuyết gia người Nga, nhà triết học, người theo chủ nghĩa hoà bình, nhà cải cách giáo dục, người ăn chay, tín hữu Cơ Đốc giáo, nhà tư tưởng đạo đức.

Tolstoy được yêu mến ở khắp mọi nơi như một tiểu thuyết gia vĩ đại nhất trong tất cả các nhà viết tiểu thuyết, đặc biệt nổi tiếng với kiệt tác Chiến tranh và hoà bình và Anna Karenina; miêu tả sự phóng khoáng và hiện thực của cuộc sống Nga, hai tác phẩm là đỉnh cao của tiểu thuyết hiện thực. Là một nhà luân lý, ông nổi tiếng với tư tưởng kháng cự bất bạo động, được thể hiện xuyên suốt các tác phẩm của mình như Vương quốc Chúa Trời trong bạn, điều đã có ảnh hưởng tới những nhân vật quan trọng của thế kỷ XX như Mahatma Gandhi và Martin Luther King, Jr.

Danh tiếng của Leo Tolstoy đã vang lừng trên thế giới khiến cho nhiều người từ bốn phương đã đến viếng thăm ông, và do ảnh hưởng của ông quá lớn, đạo Chính Thống Nga đã trục xuất ông ra khỏi giáo hội vào năm 1901, để làm giảm đi thứ ảnh hưởng kể trên. Đối với dân chúng Nga, Leo Tolstoy đọc xem như là vị THÁNH.

Sẵn đây, Nguyên Lạc tôi xin lạm bàn về chữ THÁNH.

Cái quan trọng nhất về chữ THÁNH là THÁNH đối với AI ?

Bất kỳ một tổ chức, một chế độ, một giáo hội ... nào khi phong THÁNH một người thì người đó phải có công phục vụ lợi ích riêng cho chế độ, giáo hội...đó. Cũng giống như vậy, khi nhân loại phong THÁNH cho người nào , thì người ấy chắc đã phục vụ cho lợi ích của nhân loại, không phuc vụ cho lợi ích riêng tư của một chế độ, một giáo hồi nào. Leo Tolstoy đã bị đạo Chính Thống Nga  trục xuất  ra khỏi giáo hội, nhưng đôi với nhân loại ông là vị THÁNH. Nguyên Lạc tôi chỉ trân trọng các vị THÁNH nầy !

II. LỜI VÀNG TIẾNG NGỌC CỦA LEO TOLSTOY

-- *1/ The most important question to keep before ourselves at all times is this: Do we do the right thing? During this short period of time which we call our life, do our act conform to the will of the force that sent us in to the world? Do we do the right thing?  (Leo Tolstoy)

Thắc mắc lớn nhất luôn đặt ra cho mọi người là: Chúng ta đã hành xử đúng không ? Trong khoảnh khắc ngắn ngủi mà chúng ta gọi là cuộc đời, chúng ta đã hành xử xứng với quyền năng đã đưa chúng ta vào cuộc sống? Chúng ta đã hành xử đúng không? (Leo Tolstoy)

- *2/ Your enemy will pay you back with rage, will make you suffer, but the biggest damage to you will be caused  by the rage and hatred existing in your heart.  Neither your father, nor your mother, nor all your family can make you more good than your heart can when it forgives and forgets its abuse.  (Dhammapada, a book of Buddhist wisdom)

Kẻ thù của bạn sẽ đáp trả bạn bằng sự giận dữ, sẽ khiến bạn khổ đau, nhưng sự tổn hại lớn nhất đối với bạn sẽ được gây ra bởi sự giận dữ và hận thù hiện hữu ngay trong tâm. Không phải cha mẹ, cũng không phải thân nhân bạn có thể khiến bạn tốt đẹp hơn, mà chính tâm bạn đó, khi nó tha thứ và quên đi việc bị sự sỉ nhục. (Dhammapada, a book of Buddhist wisdom)

- *3/ It is not the place we occupy which is important, but the direction in which we move.  (Oliver Wendell Holmes)

Không phải địa vị chúng ta hiện có, mà chính  hướng chúng ta đi tới mới quan trọng!

- *4/ All the children of Adam are members of the same body. When one member suffers, all the others suffer as well. If you are indifferent to the sufferings of others, you do not deserve to be called a man. - (Muslih-Ud-Din Saadi)

Mọi con cháu của Adam đều là thành viên của cùng một cơ thể. Khi một thành viên đau khổ, mọi thành viên còn lại cũng đau khổ. Nếu bạn lãnh cảm với những đau khổ của người khác, bạn không xứng đáng được gọi là con người. (Muslih-Ud-Din Saadi)

-*5/ You have to respect every person, no matter how miserable or ridiculous he or she may be. You should remember that in every person lives the same spirit which lives in us.(the Book of Divine Thought)

Bạn phải tôn trọng mọi người, bất kể họ khốn  khổ hay lố lăng, nực cười như thế nào. Bạn nên nhớ rằng trong tất cả mọi người, chúng ta có một linh hồn hiện hữu giống nhau. (Book of Divine Thought)  (Anh Lam,Nguyen Lac dich)

- *6/ The only real science is the knowledge of how a person should live his life. And this knowledge is open to everyone   (Leo Tolstoy)

Biết nên sống cuộc đời mình như thế nào là khoa học duy nhất chân chính. Và sự hiểu biết nầy rộng mở cho tất cả mọi người.

-*7/ Old fortresses are destroyed, monuments to the kings are demolished, old age ravages our bodies. Only the teachings of kindness are never ruined or affected by age.  Leo Tolstoy

Theo tháng năm thành quách lụi tàn, đền đài hoang phế, tuổi già tàn phá thân xác ta. Chỉ có những lời dạy nhân từ mới mãi tồn tại thôi.

-*8/ The improvement of a man can be measured by the level of his inner freedom. The more a person becomes free from his personality the more freedom he has.  Leo Tolstoy

Sự  mở mang của con người có thể đo bằng mức độ tự chủ . Càng thoát khỏi cái tôi bao nhiêu, con người càng tự do  bấy nhiêu.

-*9/ It is better to know several basic rules of life than to study many unnecessary science. The major rules of life will stop you from evil and show you the good path in life, but the knowledge of many unnecessing science may lead you into the temptation of pride, and stop you from understanding the basic rules of life. (Leo Tolstoy)

 Biết vài nguyên tắc căn bản của cuộc sống tốt hơn là học chi nhiều môn khoa học không cần thiết. Những nguyên tắc chánh của cuộc sống sẽ ngăn bạn làm điều ác và giúp bạn đi theo chánh đạo, nhưng sự hiểu biết nhiều khoa học không cần thiết có thể dẫn bạn đi vào sự cám dỗ của lòng kiêu ngạo và khiến bạn không hiểu được những nguyên tắc sống căn bản.

--*10/ When people wanted to kill a bear in the ancient times, they hung a heavy log over a bowl of honey. The log would  swing back and hit the bear. The bear would become irritated  and push the lob even harder, and it would return and hit him harder in return. This would continue untill the log killed the bear. People behave in the same way when they return evil for the evil they receive from other people. Can't people be wiser than bear?

Ngày xưa khi muốn giết gấu, người ta treo một khúc gổ nặng trên cái  bát (tô) mật ong. Khúc gổ sẽ đu đưa đụng vào gấu. Con gấu bực nên càng đẩy khúc gổ mạnh thêm, và trả lại khúc gổ đập lại con gấu càng mạnh hơn nữa . Sự việc sẽ tiếp tục cho đến khi khúc gổ đập chết con gấu. Con người có hành vi tương tự khi họ lấy oán trả oán. Con người có thể khôn ngoan hơn gấu chăng?

(AnhLam, NL tạm dịch)

--* 11/Love is real only when a person can sacrifice himself for another person. Only when a person forgets himself for the sake of another, and lives for another creature, only this kind of love can be called true love, and only in this love do we see the blessing and reward of life. This is the foundation of the world. Nothing can make our life, or the lives of other people more beautiful than perpetual kindness.  Leo Tolstoy

Tình thương chỉ thật sự khi còn người có thể hy sinh bản thân mình cho người khác. Chỉ khi con người quên mình vì lợi ích của người khác và sống cho tạo vật khác, chỉ tình thương này mới được gọi là tình thương thật sự, và chỉ với dạng tình thương này, chúng ta mới thấy được sự phúc lành và ân sũng của cuộc đời. Đây là nền tảng của thế giới. Không gì có thể làm cuộc đời chúng ta hay cuộc sống của tha nhân càng đẹp hơn ngoài sự thường xuyên đối xử tử tế ân cần

NL

--*12/ You should always be truthful, especially with a child. You should always do what you have promised him, otherwise you will teach him to lie. (After the Talmud)

Bạn nên luôn luôn chân thật, nhất là đối với các cháu nhỏ. Nên luôn luôn làm những gì mình đã hứa với các cháu, nếu không, bạn sẽ dạy các cháu dối trá NL

--*13/ Ignorance in itself is neither shameful nor harmful. Nobody can knows everything. But pretending that you know what you actually do not know is both shameful and harmful.

Knowledge is limitless. Therefore, there is a minuscule difference between those who  know a lot and those who know very little.    (Leo Tolstoy)

Sự thiếu hiểu biết tự nó không có gì đáng nhục nhã và nguy hại cả. Không ai biết hết mọi thứ. Tuy nhiên, giả vờ rằng mình biết cái thật sự mình không biết mới vừa đáng nhục nhã và đáng nguy hại.

Kiến thức thì vô tận. Do đó, sự khác biệt rất nhỏ giữa những người hiểu biết nhiều và những người hiểu biết ít.

- *14/ You should respond with kindness toward evil done to you, and you will destroy in an evil person that pleasure which he derives from evil.

Bạn nên đáp trả điều xấu gây ra cho bạn bằng lòng tử tế, khi đó kẻ xấu sẽ "quê độ", không còn hứng khởi trong việc gây ra điều xấu nữa.(NL dịch tiếu)

- *15

(a) Do not postponse for tomorrow what you can do today.

(b) Do not force another person to do what you can do by yourself

(c) If you lose your temper, count up to ten before you do or say anything. If you haven' t calmed down, then count to a hundred, and if you have not calmed down after this, count up to a thousand. ( After Thomas Jefferson)

(a) Không nên chờ đến ngày mai những gì bạn có thể hoàn thành được hôm nay

(b) Đừng ép người khác làm điều mà mình có thể tự làm

(c) Nếu bạn đang giận, hãy đếm từ một tới mười trước khi nói hay làm bất cứ điều gì. Nếu lòng chưa dịu, đếm tới một trăm, và nếu làm vậy mà vẫn chưa dịu, hãy đếm tới một ngàn.

-*16/ All the nations of the world name and respect God. Different  people give him different names, and put different clothes on him; but there is only one God under all these different manifestations.  (Jean Jacques Rousseau)

Tất cả quốc gia trên thế giới đều gọi tên và kính trọng Thượng Đế. Khác biệt dân tộc trao Ngài tên và hình dáng bên ngoài khác nhau; tuy nhiên chỉ có duy nhất một Thương Đề ẩn dưới những biểu hiện này. (Nguyên Lạc chuyển ngữ)

-*17/ The secret of happiness? Enjoy small pleasures  (Samuel Smiles)

Hưởng thụ những niềm vui nhỏ là bí mật của hạnh phúc

-*18/ God lives in all people, but not all people live in God, and this is the source of their sufferings.

A lamp cannot burn without fire, and a person cannot live without God(a book of Hinduisme)

Thượng để ẩn trú trong mọi người, nhưng không phải mọi người ai cũng đều sống theo Thượng đế, và đó là nguồn gốc mọi khổ đau của họ.

Con người không thể nào sống thiếu Thuợng đế được, cũng như cây đèn không thể nào cháy nếu không có lửa

-*19/ Water does not stay on a mountaintop, but  flows into the valley. In the same manner, real virtue does not remain with those people who want to be higher than the others; but virtue  stays only with people who are humble.  (After the Talmud)

Nước không lưu lại trên đỉnh núi mà chạy xuống thung lũng. Cũng giống vậy, đức độ thật sự không ở với những người muốn cao hơn người khác mà chỉ ở với những người khiêm tốn, khoan hòa.

-*20/ There is nothing more harmful to you than improving only your material, animal side of life. There is nothing more beneficial, both for you and for others, than activity directed to the improvement of your soul.  (Leo Tolstoy)

Đối với bạn, không gì nguy hại hơn nếu chỉ phát triển khía cạnh vật chất và thú vật của cuộc sống. Không gì ích lợi hơn, cho cả bạn và tha nhân, nếu hoạt động hướng về sự hoàn thiện tâm hồn

-*21/ Three temptations torture people: sexual desire, pride and lust for the wealth. All the misfortunes of mankind come from these three cravings. Without them, people would live in happiness. But how can we get rid of these terrible illnesses?...Work on yourself and improve yourself : this is the answer. Start the improvement of this world from within. (Robert De Lamannais)

Ba sự cám dỗ hành hạ con người: ham muốn dục tình, sự kiêu ngạo và sự thèm khát giàu sang. Tất cả bất hạnh của nhân loại đều đến từ ba khao khát này. Không có chúng, con người sống trong hạnh phúc. Nhưng làm sao chúng ta tránh được những căn bệnh khủng khiếp này?...Đây là câu trả lời:  ...Hãy tự tiếp tục tác động và tự cải thiện mình. Hãy bắt đầu sự cải thiện từ bên trong.

-22*/ A bad mood is often the reason for blaming others ; but very often blaming others causes bad feelings in us; the more we blame othres, the worse we feel (Leo Tolstoy)

Tính khí xấu thường là lý do để trách cứ người khác, nhưng trách cứ người khác thường hay gây cảm xúc xấu trong ta.; càng trách người khác bao nhiêu càng cảm thấy tồi tệ thêm bấy nhiêu

(Lời Phật dậy:  Bạn đừng có thái độ bất mãn người ta hoài, bạn phải quay về kiểm điểm chính mình mới đúng. Bất mãn người khác là chuốc khổ cho chính bạn).

-23*/ The greatest truth is the most simple one

Chân lý đơn giản dễ hiểu nhất là chân lý vĩ đại nhất

-24*/ When the people speak in a very elaborate and sophisticated way, they either want to tell a lie , or to admire themselves. You should not believe such people . Good speech is always clear, clever and understood by all. ( Jean D' Alembert)

Khi người ta nói một cách rất trau chuốt, rất hoa mỹ, tinh vi, họ đang nói láo, hoặc đang tự ngưỡng mộ họ đó. Bạn đừng nên tin những người như vậy. Lời nói hay luôn luôn rõ ràng, thông mình và ai cũng hiểu.

-25*/ A stupid person should keep silent. But if he knew this , he would not be a stupid person

Người ngu nên im lặng. Tuy nhiên, nếu hắn biết được điều này thì hắn không phải là người ngu.

......

(còn tiếp)

Xin các bạn đóng góp ý kiến cho bản dịch được hoàn chỉnh thêm. Trân trọng!

Nguyên Lạc 2017