Bài phỏng vấn này đã được đăng trước đây trên blog cuả Young China Watchers và được phép in lại ở đây. Young China Watchers là một mạng lưới toàn cầu hướng về các chuyên gia trẻ cuả Trung Quốc, có cơ sở tại chín thành phố và tham gia vào các vấn đề bức thiết nhất đang nổi lên tại Trung Quốc hiện nay.
Bill Hayton là nhà báo làm việc cho BBC World News và là cộng sự viên nghiên cứu của Chương trình Châu Á thuộc cơ quan Chatham House. Ông cũng là tác giả của
The South China Sea: The Struggle for Power in Asia, (Biển Đông: Cuộc đấu tranh giành quyền lực ở châu Á). Tác phẩm này được hai tạp chí The Economist và Foreign Affairs liệt kê thuộc vào loại tác phẩm trong năm 2014. Gần đây, Benjamin Herscovitch thuộc Young China Watchers có nói chuyện với Hayton về tranh chấp Biển Đông, các biến động mới xảy ra và những gì mong đợi trong thời gian còn lại của năm 2016.
Các đảo/bãi đá được chia màu bởi các nước đang chiếm đóng: Trung Quốc (đỏ), Philippines (vàng), Malaysia (xanh), Việt Nam (tím) và Đài Loan (xanh dương). Nguồn: C.I.A., NASA, China Maritime Safety Administration
***
Manila, Hà Nội, các thủ đô khác trong khu vực và Washington đã phản đối mạnh mẽ về các quy mô và tốc độ cuả việc xây dựng các hòn đảo nhân tạo ởBiển Đông, trong đó bao gồm hơn 1.100 ha đất đang tranh chấp và đường băng có khả năng làm chổ cho các phi cơ oanh tạc viễn liên của Trung Quốc. Các hoạt động cải tạo đất của Trung Quốc tác động đến tình hình an ninh khu vực như thế nào, và theo họ thì các mục tiêu chiến lược dài hạn là gì?
Theo quan điểm của Trung Quốc, đây không phải là hành động tấn công. Người Trung Quốc tin rằng họ là chủ sở hữu hợp pháp của tất cả mọi thứ trong đường chín đoạn. Do đó, các hoạt động này được coi là hợp pháp và thực sự về bảo vệ các quyền lợi cuả Trung Quốc. Tranh giành đất đai cuả Trung Quốc được coi là một biện pháp phòng thủ để giữ cho lực lượng hải quân nước ngoài ra xa khỏi bờ biển Trung Quốc. Đó cũng được xem như là một phương tiện phóng chiếu quyền lực xuống tới eo biển Malacca và bảo vệ các tuyến đường thương mại cuả Trung Quốc. Cuối cùng, đó cũng được xem như là một cách để bảo vệ các nguồn tài nguyên dầu và cá cuả Trung Quốc ở Biển Đông.
Theo quan điểm của Malaysia, Philippines và Việt Nam, đây là những động thái tấn công cao độ. Dù vậy, Trung Quốc dường như không có khả năng để thấy quan điểm của các nước khác. Gần đây, có một đoàn đại biểu thuộc một trung tâm nghiên cứu ngoại giao của Đảng Cộng Sản, đó là Trung tâm Nghiên cứu các Vấn đề Đương đại của Thế giới cuả Trung Quốc ở Luân Đôn. Khi tôi gợi ý cho họ rằng có người khác có thể có một quan điểm khác về vùng Biển Đông, họ đã không quan tâm. Quan điểm cuả họ là: "Đây là vị thế của chúng tôi. Quan điểm cuả chúng tôi là đúng, và cuả tất cả mọi người khác là sai." Một thái độ như vậy rõ ràng là sẽ gây ra nhiều vấn đề.
Gần đây, Hoa Kỳ và Úc biểu hiện quyền tự do trong không gian và trên biển thuộc các hoạt động hàng hải (FONOPs) gần các vùng do Trung Quốc kiểm soát ở Biển Đông, trong khi Nhật Bản đã nêu lên sự tham gia cuả mình. Với những hoạt động hàng hải thuộc FONOPs làm chậm lại hoặc sẽ ngừng việc mởrộng các gia tăng kiểm soát của Trung Quốc trên vùng biển tranh chấp ?
Điều quan trọng cần lưu ý rằng Trung Quốc đã không chiếm đóng lãnh thổ mới với việc cải tạo đất. Trung Quốc đang xây dựng trên các rạn san hô mà họ chiếm từ năm 1994. Chúng ta đã nhìn thấy sự kết thúc cuả giai đoạn xây dựng đảo - bây giờ họ đang hoàn thành đường băng, bến cảng, và các cơ sở khác. Thực ra, không có gì khác mà họ có thể xây dựng, ngoài một số khu vực trống và nhỏ gần nơi mà họ đang xây dựng. Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn có một đạo luật quốc nội, mà hầu hết các lời giải thích đều cho rằng luật này không phù hợp với Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), vì luật này nói rằng các tàu chiến nước ngoài phải xin phép trước khi đi vào vùng lãnh hải của Trung Quốc. Hoa Kỳ bác bỏ quan điểm này cuả Trung Quốc và sẽ tiếp tục tiến hành theo cách cuả FONOPs nhằm thách thức Trung Quốc .
Tuy nhiên, những nỗ lực của Hoa Kỳ để thách thức các yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông dường như làm cho âu lo nhiều hơn. Xung quanh quần đảo Hoàng Sa, Trung Quốc đã tuyên bố những gì được gọi là đường cơ sở - về cơ bản nó đã được vẽ một đường xung quanh quần đảo này và tuyên bố tất cả mọi thứ bên trong đường này là thuộc về lãnh hải của Trung Quốc. Đó là hoàn toàn đi ngược lại UNCLOS. Cách duy nhất Hoa Kỳ có thể thách thức yêu sách này là cho tàu bè đi vào vào ngay giữa khu vực này và thực hiện các hoạt động chống lại với việc quá cảnh vô tội trong vùng lãnh hải của một quốc gia khác. Ví dụ như tàu chiến của Hoa Kỳ phải mờ cho hệ thống vũ khí của họ hoạt động hoặc cho khởi động các máy bay trực thăng. Điều này làm tăng các thủ đoạn nguy hiểm đáng kể, đặt ra một nguy cơ thực sự vì cảm nhận là đang bị đe dọa. Trên thực tế, Hoa Kỳ chỉ đơn giản thử nói là: "Đây là những gì Luật Biển quy định rằng chúng tôi có thể làm, và chúng tôi sẽ dựa vào luật pháp." Nhưng Bắc Kinh chỉ có thể thấy mối đe dọa biểu kiến của một tàu chiến Hoa Kỳ khi mở ra các hệ thống vũ khí để ứng chi ến trong vùng lân cận của một căn cứ quân sự Trung Quốc.
Ông tiên đoán gì về việc mở rộng các tranh chấp Biển Đông trong năm 2016? Liệu Trung Quốc có khả năng thay đổi chính sách cuả họ về Biển Đông không?
Chính phủ Trung Quốc không muốn trở thành một chủ đề chính của cuộc tranh luận trong chiến dịch tranh cử tổng thống Hoa Kỳ, vì vậy có lợi thế là Bắc Kinh sẽ cố gắng và giữ cho mọi thứ yên tĩnh ở vùng biển Đông trong năm 2016. Tuy nhiên, tình hình có thể nóng lên từ tháng Sáu, với kết quả dự kiến của vụ án tại Tòa án Trọng tài Thường trực giữa Philippines và Trung Quốc. Cơ hội tiếp theo cho sự leo thang có thể là ngay sau khi một vài tuần sau khi Tổng thống Hoa Kỳ mới nhậm chức. Đầu năm 2001, ngay sau khi George W. Bush nhậm chức, đã có sự cố EP-3 ngoài khơi đảo Hải Nam nơi máy bay Trung Quốc cố tình thách thức một máy bay do thám của Hoa Kỳ. Vào tháng 3 năm 2009, khá lâu sau khi Tổng thống Obama đã nhậm chức, đã có sự cố khác - lại là một thách thức cố ý đến các hoạt động của Hoa Kỳ trong vùng biển Đông. Vì vậy, có thể có một kịch bản xảy ra trong tháng Giêng năm 2017, sau khi vị tổng thống kế nhiệm nhậm chức. Trung Quốc có thể dàn dựng một sự cố khác ở Biển Đông với một con tàu hoặc máy bay của Hoa Kỳ.
_______
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét