Ảnh Võ Thạnh Văn

Trần Thái Tông. 1225-1258
Ngai vàng hay sơn môn

NINH HẠ

Sau Thiền sư Hiện Quang một vị vua của nhà Trần đã đến núi. Và, lúc đó Yên Tử có thể đã trở thành cung điện triều đình. Đó là vua Trần Thái Tông, vua đầu tiên của nhà Trần và là ông nội của Thượng hoàng Trần Nhân Tông, Điều Ngự Giác Hoàng sau này.

Hãy ôn lại một đoạn sử. (Chú thích trong ngoặc là của người viết)

Năm 1208, Vua Lý Cao Tông cùng hoàng gia trốn khỏi kinh thành chạy giặc Quách Bốc. Thái Tử Sam chạy đến nương náu nhà Trần Lý. Thấy con gái của chủ nhà Trần Thị Dung xinh đẹp quá nên cưới ngay làm vợ. Gia đình họ Trần chuyên nghề chài lưới giàu có, mộ quân dẹp loạn hộ tống vua về Thăng Long. (Ơn này sẽ trả bằng ngai vàng và sinh mạng!). Về kinh một năm thì vua mất. Thái tử Sam lên ngôi, đó là vua Lý Huệ Tông, Trần thị Dung được phong hoàng hậu. Từ đó anh em họ Trần nắm hết quyền hành trong triều.

Sau cùng, quyền lực khống chế vua và quần thần thâu gọn trong tay người anh họ Trần Thủ Độ. Ông cũng là nhân tình của vợ vua. Sau cùng giết vua rồi lấy luôn hoàng hậu. Không biết chữ, nhưng ông rất thông minh lại giỏi võ và âm mưu thâm độc tàn ác thì trong lịch sử nước ta không ai sánh được.

Lý Huệ Tông không có con trai (lại thêm một tai họa), có hai người con gái cùng hoàng hậu Trần Thị Dung. Công chúa Thuận Thiên gả cho Trần Liễu, con trưởng của Trần Thừa (Ông này là anh ruột của hoàng hậu. Như vậy là anh em cô cậu ruột lấy nhau.) Người con gái thứ hai là Chiêu Thánh, được Lý Huệ Tông yêu thương hết mực nên lập làm thái tử. ((Không có con trai nối dõi đã là nguy, lại còn bỏ con trưởng lập con thứ). Năm 1224, Lý Huệ Tông mang bệnh cuồng, (Bệnh thật vì căn thẳng thần kinh hay giả điên như Tôn Tẫn để thoát chết), bị ép buộc nhường ngôi cho Chiêu Thánh vào tu ở chùa Chân giáo. Từ đấy quyền hành định đoạt trong tay bà Trần Thái hậu và ông anh Trần Thủ Độ.

Dưới sự sắp đặt của Trần Thủ Độ, Lý Chiêu Hoàng lấy con thứ của Trần Thừa là Trần Cảnh mới 8 tuổi làm chồng. (Ông anh ruột của Trần Thái Hậu cho hai con trai lấy hai con gái của em ruột.) Sau đó đúng theo dự mưu của Trần Thủ Độ, Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh tức là vua Trần Thái Tông.

Theo Đại Việt Sử Ký Tiền Biên, tuy đã cướp được ngôi vua, Trần Thủ Độ đã từ lâu muốn giết Lý Huệ Tông mà chưa thực hiện được. Thường ngày thấy vua ngồi xổm nhỏ cỏ trước cửa chùa, Trần Thủ Độ nói câu để đời. “Nhổ cỏ thì nhổ hết rễ”. Vua trả lời. “Ta hiểu ý ngươi rồi”. Thêm nữa. Vua Huệ Tông, trong bộ áo nhà sư, thường lê đôi giày cỏ, chống gậy tre thất thểu ra chơi chợ Đông, dân chúng tranh nhau chạy đến xem, có người thương khóc. Thủ Độ sợ lòng người nhớ vua cũ sinh biến loạn ép vua treo cổ tự tử. Xong chính thức lấy vợ vua.

Về việc này sử thần Ngô Thì Sĩ có lời bàn. “Thủ Độ lập tâm nham hiểm phải chịu tiếng ác giết vua, khiến cho nhà Trần chịu tai họa báo ứng. Vua Thái Tông là con rể đã cướp được ngôi lại còn giết cha vợ. (Sau này) Quý Ly cũng là con rể cướp ngôi Trần, lại còn là cha vợ giết con rể. Sự hưng vong như giấc mộng; việc báo ứng như vòng tròn. Ăn ở bất nghĩa có ích gì đâu.” Và. “Nàng Thiên cực kia vốn là đàn bà góa của nhà Lý (Vợ vua), cũng từng là em của Trần Thủ Độ ở triều vua Huệ Tông. Con lợn nái sao đến nỗi mất thể diện, con cáo đực sao lại dám vô lễ, mà lấy ngày thầy tăng chùa Chân Giáo lên cõi Nát bàn làm ngày kiến gia hoàng hậu hạ giá, tuy đã đổi gọi là công chúa, nhưng vì trong họ còn là anh em gần, thật là làm trái lẽ rối loạn đạo thường, thực không bằng loài cầm thú…”

Chưa hết. Thủ Độ đã giết vua Huệ Tông, tôn thất nhà Lý nhiều người ấm ức thất vọng. Nhằm lúc họ làm lễ tế tiên tổ ở thôn Thái Đường xã Hoa Lâm, Thủ Độ cho người ngầm đào hố sâu, dựng nhà lên trên, giật máy cho nhà đổ, chôn sống hết tôn thất nhà Lý. (Tưởng hết, nhưng còn!) “Trong số con cháu còn sót lại, đặc biệt có hậu duệ của Hoàng tử Lý Long Tường, hiện đang sinh sống tại Hàn quốc. Nguyên vào năm 1226, sau khi nhà Trần lật đổ nhà Lý, Hoàng tử Lý Long Tường, con thứ hai của vua Lý Anh Tông, (tức là anh của công chúa Hoa Dương đã nhắc đến trong phần sư Hiện Quang), em vua Lý Cao Tông, cùng thuộc hạ vượt biển chạy trốn, bị bão đánh dạt vào lãnh thổ Cao Ly (Đại Hàn). Tại đây Hoàng tử có công giúp nước Cao Ly chiến thắng quân Nguyên Mông vào năm 1253. Vua Cao Ly ưu đãi phong tước Hoa sơn tướng quân. Hiện nay hậu duệ của Hoàng tử gồm chừng 200 gia đình đang sinh sống tại Seoul và Youdo-dong”. (asvnonline). Gần đây ông Lý Xương Căn, cháu đời 26 của Hoàng tử đã về Việt nam thăm tổ tiên. (Và xuất hiện trên video Thúy Nga)

Chuyện còn dài. Vua Trần Thái Tông được vợ, được ngôi. Nhưng, chờ mãi mà Lý Chiêu Thánh không có con. Lúc đó Lý thị (Tức Công chúa Thuận Thiên, chị ruột của vợ mình) là vợ của ông anh ruột Trần Liễu (Cha của Trần Hưng Đạo Trần Quốc Tuấn) đã có mang được ba tháng. Thủ Độ (Trăm sự do ông này) cùng Thiên Cực công chúa (Vợ vua Huệ Tông giáng chức xuống làm công chúa Thiên Cực) bày mưu riêng nhà vua là nên nhận liều để có lợi về sau, vì thế mới đem Lý thị vào ở trong cung. Trần Liễu tức giận tụ tập người nổi loạn.

Nhà vua áy náy không yên lòng, đêm lẻn lên núi Yên Tử vào chùa của Phù Vân Quốc Sư (Tên gọi này không đúng. Đây là Thiền Sư Đạo Viên được vua tôn xưng Trúc Lâm Quốc Sư). Ngày hôm sau, Thủ Độ đem bầy tôi đến đón xa giá về kinh. Vua từ chối nhất định đi tu. Thủ Độ ra bảo với mọi người. “Xa giá vua ở đâu, tức là triều đình ở đấy”. Nói rồi, liền cấm mốc chăng dây chia thành hàng ngũ trong núi, phỏng theo kích thước cung điện ở kinh thành, bắt thợ xây dựng. Quốc sư Phù Vân hoảng quá nài nỉ nhà vua. “Bệ hạ nên sớm quay loan giá về kinh thành, không nên để họ làm hại đến núi rừng của đệ tử này”. Vua không nghe. Phù Vân nói. “Trong núi vốn không có Phật. Phật chỉ ở trong tâm. Nếu thánh thượng hiểu được tâm. thì đứng đâu là Phật ở đó”. Vua chợt ngộ ra. Bây giờ nhà vua mới trở về kinh. (Khâm Định Việt Sử).

Bàn thêm.

• Sử gia và nhiều người đúng, khi cho rằng Trần Thủ Độ đã làm một cuộc đảo chánh không đổ máu. Thắt cổ vua và chôn sông tôn thất nhà Lý thì đâu có đổ giọt máu nào!
• Vua Trần Thái Tông dưới mắt sử gia Ngô Thì Sĩ. “Vua là người khoan nhân đại độ có lượng đế vương, điển chương chế độ rõ ràng đáng được nêu lên. Song sự xếp đặt công việc đất nước đều do Trần Thủ Độ làm (Vậy người đáng khen là Trần Thủ Độ). Đạo tam cương không giữ đúng, trong chốn phòng the còn nhiều điều hổ thẹn.” 
• Vua Thái Tông càng về sau, ngay cả sau khi Trần Thủ Độ mất, trở thành vua giỏi. Thông hiểu Phật pháp, vừa trị nước vừa lo tu. Là tác giả của hai tác phẩm Phật học giá trị. “Thiền tôn chỉ nam”, chỉ về tu thiền, và “Khóa hư”, nguyên nhân khổ và diệt khổ.