NGƯỜI BẠN ĐỜI CỦA MỘT NHÀ THƠ
Mang Viên Long
N
|
hà thơ Yến Lan đã qua đời (ngày 6
tháng 10 năm 1998, tức ngày Rằm tháng 8 Mậu Dần) tại quê nhà (thị trấn Bình
Định, huyện An Nhơn, Bình Định), có lẽ nhiều người đã được biết đến. Yến Lan là
một nhà thơ trong “tứ trụ” của làng thơ Bình Định từ thời tiền chiến. Bà Nguyễn
Thị Lan nhỏ thua chồng ba tuổi (sinh 19.9.1919), năm nay đã gần 80; tuy vậy vẫn
còn phảng phất nét đẹp dịu hiền, đôn hậu trong những nụ cười thân tình, cởi mở…
Trong
thời gian kháng chiến chống Pháp, ông công tác ở Ban Tuyên truyền huyện An
Nhơn; bà làm Thư ký Hội Phụ nữ xã Nhơn Hưng. Bà đã luôn có mặt bên ông, nhiệt
tình giúp đỡ ông, để cùng nhau hoàn thành tốt mọi công tác cho tới ngày Cách
mạng thành công. Bà Lan nói : “Việc của tôi ít hơn việc của ông, do đó, tôi
phải lo thêm việc nhà, con cái, chợ búa, để ông yên tâm sáng tác thơ, vè, kịch,
phục vụ kịp thời yêu cầu…”.
Bà
Lan có cả thảy 6 người con, ba gái, ba trai: Lâm Bích Thủy – con gái lớn ,
trưởng nữ – tốt nghiệp Đại học Nông Nghiệp,. Tú Thủy tốt nghiệp ĐH Y khoa Hà
Nội. Lâm Huy Anh – kỹ sư, ĐH Nông lâm. Lâm Huy Nhuận, nhà thơ – ĐH Văn khoa,
đang công tác ở Phòng Văn nghệ, Đài Tiếng nói Việt Nam
Sau
ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, bà Lan cùng chồng và hai con (Lâm Huy Anh
và Lâm Bạch Đàn) trở về chốn quê xưa. Ông làm Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật
Nghĩa Bình (sau này là Bình Định), bà đã nghỉ hưu vì mất sức (suy nhược và mờ
hai mắt), cùng sống trong một căn nhà tôn nhỏ, trên đường phố Quang Trung- thị
trấn Bình Định. Bà phải sản xuất giấm ăn, bày quán tạp hóa nhỏ để có thể giúp
chồng tiếp tục làm thơ và tham gia các sinh hoạt trong tỉnh, ngoài tỉnh… Năm
1992, bà bàn tính với chồng sửa lại căn nhà cho được thoáng mát, thuận tiện cho
sinh hoạt của gia đình và bằng hữu văn nghệ… Bà chân thành tâm sự: “Tuy là
tôi đã có dự trù, chuẩn bị, nhưng việc làm lại nhà cứ lở dần. Rốt cuộc, nhà làm
xong còn nợ nhà thầu 6 triệu, họ không cho dọn về ở. Ông nhà tôi phải quyết
định bán đi cái tủ đầy sách với giá 2,5 triệu… Tôi đau xót vô cùng, nhưng biết
làm sao hơn?”.
|
Bà Lan đã có đôi lần cho tôi biết, bà
thường được ông đọc cho nghe các bài thơ khi còn ở dạng bản thảo hay còn dang
dở. Bởi vậy bà Lan đã đọc hầu hết các tác phẩm của ông một cách say mê, có
nhiều bài đã thuộc nằm lòng. Khi được gặp cả ông và bà thường thì bà luôn giúp
chồng tiếp khách. Lúc ông nhắc kể đến bài thơ nào, sáng tác trong hoàn cảnh ra
sao thì bà Lan đều có thể gợi nhớ cho ông ngay…
Trong
những ngày cuối năm 1995, ông Yến Lan đau nặng hơn – người khô gầy, đôi tay
thỉnh thoảng run rẩy, không thể tự tay cầm bút viết một bài thơ. Bà Lan lại
luôn kề cận chồng, làm “thư ký riêng” cho chồng, ghi lại những sáng tác
của ông đọc trong một quyển vở 100 trang. Viết xong, bà đọc lại cho ông nghe
đôi ba lần, có chỗ nào ông cần sửa, bà luôn cẩn trọng sửa lại cho dù một chữ.
Bà luôn luôn trân trọng, yêu quý từng câu thơ của ông! Ngày ông mất, đến thăm
viếng, chia buồn với bà, bà Lan có cho biết – “Trước lúc mất hai hôm, ông
nhà tôi cũng đọc cho tôi chép ba bài thơ cuối cùng…”
Tôi
xin phép được trích ra đây hai đoạn của bài “Nhớ về anh” của bà :
…”Nhớ
lại buổi trưa hè nào đó,
Em
thương chàng – nhà giáo làm thơ
Vào
chùa lấy cớ xin me
Để
em lại được nghe thơ của chàng…”
“…
Về Bình Định vài năm sau bị bệnh
Bao
năm ấy tay em cầm bút viết
Thay
tay chàng em ghi lại những vần thơ”
Có thể nói sự thành công của nhà
thơ Yến Lan trên lĩnh vực văn học có rất nhiều “trợ duyên” đóng góp, hy sinh
rất đáng trân trọng của bà Yến Lan. Chính vì lẽ này, ông đã sống gắn bó với thi
ca trên 60 năm (có thể tính từ năm 1935 – năm đầu tiên tác phẩm được giới
thiệu), và đã thực hiện được phần nào ước vọng từ thời tuổi trẻ. Viết đến đây,
tôi chợt nhớ lại một đoạn trong bài “Khăng khít” (Thơ Yến Lan –
Văn học xuất bản, năm 1987) đã được ông sáng tác hơn 20 năm qua :
…
“Đã gần nhau từ đầu
Càng gắn nhau về cuối
Đâu nghĩ là xa nhau
Cho đến giờ hấp hối…”
Thế
mà Yến Lan đã đành phải xa vĩnh viễn người vợ hiền thục yêu quý, xa bằng hữu,
xa thơ… để đi vào chốn yên nghỉ ngàn thu của một kiếp người, vào lúc 14 giờ 20
phút ngày Rằm tháng 8 – đang giữa mùa trăng…
MANG VIÊN LONG
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét