CHUYỆN Ở MỘT NGÔI TRƯỜNG
Truyện Ngắn
MANG VIÊN LONG
Lão Mịch cầm
chai rượu chuệnh choạng vói tay xô cánh cổng trường lảo đảo đi vào gần dãy
phòng học đầu tiên-cất giọng hét to: “ Cô giáo ơi! Cô giáo…
Tui cho nó nghỉ học chắc là cô ưng bụng lắm phải không? Tui
cho nó nghỉ học cho cô vui mừng mà! Ha ha…”. Tiếng gào thét của lão giữa buổi
học đang im vắng làm náo động cả khu trường- các phòng học sinh đều nhốn nháo thò đầu ra dòm ngó,
thè lưỡi cười : “ Lão Mịch say! “-“ Lão Mịch cha của thằng Thị kia mà!”.
Anh Thư rời
lớp, bước vội xuống mấy bậc cấp-đến đứng trước mặt lão Mịch như một bức tường-giọng
dịu dàng: “ Mời bác vào văn phòng chờ cháu một lát-Cháu cũng đang muốn thưa
chuyện với bác về việc em Thị nghỉ học mà!”- “ Tui không muốn nói chuyện với ai
cả, tui uống đã rồi-tui quậy phá chơi rồi về ngủ…”. Lão Mịch ngước nhìn trừng trừng lên mặt Anh Thư-đôi mắt lão
đỏ ngầu ti hí ẩn chứa bao điều u ám mà có lẽ Anh Thư không đủ kinh nghiệm để hiểu hết!-Lão cười gằn: “
Tui cho nó nghỉ học cho cô ưng bụng mà! Cô đã ưng bụng chưa? “ Dứt lời, lão
quày quả quay lưng khập khiểng bước từng bước như dò dẫm trong đêm tiến dần ra
phía cổng…
Đứng nhìn
theo lão đã rời khỏi cổng trường một đoạn xa
mà lòng Anh Thư vẫn chưa nguôi nỗi bàng hoàng, ray rức. Cô đứng yên như
bị chôn chân một chỗ. Gương mặt ngầu đỏ của lão Mịch như nở to dần rồi méo lệch
trong đầu nàng. Mắt dõi theo bóng lão đã khuất sâu sau lũy tre cuối xóm mà lòng
nàng dường như đang bị bao phủ bởi bao chuyện
cũ về lão Mịch, về Thi lại trở về khuấy động không
yên?
Lời lão Mịch đã trịch thượng bỏ phòng họp phụ huynh chỉa thẳng vào mặt
nàng hôm kia như đang dội lại bên tai :
“ Để rồi cô coi! Rổi ai sẽ năn nỉ ai cho cô biết tay tui?”.
Hôm họp phụ
huynh đầu năm-cũng là lần đầu tiên Anh Thư bước vào nghề sau 4 năm ở trường Sư
Phạm-nàng đã nhiệt tình chuẩn bị chu đáo cho buổi gặp gỡ mà nàng nghĩ là sẽ rất
ấm cúng thân tình, có thể giúp nàng hoàn thành nhiệm vụ năm học. Chỉ tiêu, kế
hoạch đều được phòng và nhà trường quy định giao khoán sẵn rồi -không thể chậm
trễ, thiếu sót-nó như một “ pháp lệnh” mà giáo viên phải tuân theo-không thể
làm khác! Mọi đánh giá quyết định về tư cách, khả năng của giáo viên đều nằm
gọn trong đó- không hề có ngoại lệ hay châm chướt.. Đó cũng là “ thước đo thành
tích” dành cho mỗi giáo viên trong các việc khen thưởng, tăng lương, hay xét
duyệt vào biên chế.của trường và phòng giáo dục. Cái “ thước đo” ấy thật khắc
nghiệt và có phần cưỡng chế-bởi nó chỉ
dựa vào “ thành tích”, vào phần trăm- dù
từ ngài Bộ trưởng đến quý vị Giám đốc, Trưởng phòng, cả đến “ anh Tư” Hiệu
trưởng vẫn luôn luôn nói đến chủ trương đổi mới “ ba không”-trong đó có việc
chống lại “ bệnh thành tích”. Bệnh “ thành tích” thì chống, nhưng chỉ tiêu giao
khoán thì không hề suy giảm, mà có phần gia tăng! Đối tượng vẫn thế, chỉ tiêu
vẫn thế-nhưng phải “ chống” vào cái gì thì không ai chịu giải thích ? Nhiều
lúc, đối diện với thực tế trong lớp, nàng nghĩ- đó như một toa thuốc cực hay
nhưng chỉ là tấm giấy-không có thuốc để uống- không ai chịu uống thuốc cả? Lớp
Anh Thư chủ nhiệm có nhiều trường hợp
rất khó khăn đã gây trở ngại cho “ bảng chỉ tiêu” nhưng nàng đã bằng mọi cách
xoay xở dần được trong tháng qua, trừ 2 trường hợp không thể giải quyết được.
Buổi họp phụ
huynh của lớp không đạt được một nửa, có nhiều vị chỉ đến nộp giấy mời cho cô
giáo chủ nhiệm theo quy định cưỡng chế -rồi vội vã mất dạng. Anh Thư cảm thấy
một nỗi buồn trống trải, cô độc- và chút gì như thất vọng đang dần nẩy nở trong
tâm hồn mình! Cảm giác ấy như một tảng sương mù làm nguội lạnh sức nóng của
lòng nhiệt huyết, sự cống hiến mà nàng đã mơ ước từ ngày chưa bước chân vào
trường Sư Phạm.
Các yêu cầu
Anh Thư nêu ra trước phụ huynh là: 1. Thường xuyên nhắc nhở con em đến
trường-học tốt. 2. Giứ quan hệ thường xuyên với cô giáo chủ nhiệm, 3. Góp ý xây
dựng nhà trường, tập thể giáo viên-nhất là với cô giáo chủ nhiệm .4..Đóng góp
các khoản tiền theo quy định. Ba mục đầu
tất cả đều im lặng-ngơ ngác nhìn nhau-rồi đồng thanh “ Xin cho qua”-nhưng mục 4
đã có nhiểu tiếng xầm xì, không khí có vẻ căng thẳng-họ cùng nhìn nhau chờ dợi người chịu đứng dậy đầu
tiên để có thể bật lên tiếng nói của mình. Lão Mịch đứng phắt dậy, mặt đỏ
ngầu-giọng sang sảng: “ Tui xin có ý kiến: Tui không có tiền nộp con tui có
được học không? Yêu cầu cô giáo trả lời cho tui rõ?”. Bà Thanh giơ tay : “ Tui
đã đưa tiền cho nó nộp rồi mà nó đi chơi game, đi uống ca phê hết trơn-tui
không có tiền nộp nữa thì làm sao?”.Ông Tích ngồi phía cuối phòng- đứng bật dậy
như một chiếc lò xo : “ Sau một trăm sáu chục ngàn đồng đây- cô giáo cho lũ tôi
biết-còn nộp tiền nào nữa không? Chúng tôi là dân làm ruộng nghèo khổ, có được miễn giàm không? “.
Sau hơn mười
phút mời mọc phụ huynh cho biết thêm ý kiến-không có ai chịu đứng lên phát
biểu- họ chỉ chụm lại nhỏ to về chuyện tiền bạc đủ thứ để cho con đi học-
than thở về những tệ nạn ngày càng nhiều của dám học sinh lêu lỏng ngổ ngáo -
rồi tặc lưỡi thở dài.. Không muốn kéo dài thêm giây phút nặng nề không mấy vui ấy - Anh Thư xin phép trả lời các ý
kiến.
Nàng nói:
- Thưa bác
Tích! Sau khoản tiền thu đầu năm học đã thông báo lả một trăm sáu chục ngàn
đồng đang tiến hành tồng kết, cháu chưa biết rõ là có còn khoản thu thêm nào
vào giữa hay cuối năm học không? Việc này cháu sẽ trình lại ban giám hiệu-sẽ
thông báo với bác trong thời gian gần
nhất. Về việc ‘ miễn giàm” các khoản thu đã được hướng dẫn hằng năm rồi-những
gia đình có công , liệt sĩ, thương bệnh binh,và các hộ nghèo đã được chính
quyền địa phương cấp giấy chứng nhận, mới được miễn hay giảm bớt thôi! Mọi
trường hợp khác không cứu xét!
Anh Thư bước
lại gần chỗ lão Mịch- giọng nhỏ nhẹ : “ Về câu hỏi của bác, cháu xin thưa
rằng-con bác vẫn được đi học, nhưng bác cố gắng đóng góp-có thể chậm trễ!”-Anh
Thư thoáng nhìn lên gương mặt như có
ngàn chiếc gai nhọn chỉa ra về phía nàng của lão Mịch-giọng ôn tồn: “ Thưa bác,
cháu sẽ cho em Thị mượn tiền nộp cho đúng thời gian nhà trường yêu cầu-bác sẽ
gởi trả lại cho cháu sau nhé? “. Lão Mịch âm ừ không đáp.
Quay về phía
bà Thanh-Anh Thư tươi cười: “ Cháu sẽ tạm ứng tiền nộp giúp cho thiếm-khi nào
có dịp-cháu ghé nhà thiếm nhận lại cũng
được. Trường hợp học sinh nhận tiền của
cha mẹ rồi không giao nộp cho nhà trường là khá phổ biến- nên nhà trường không
chịu trách nhiệm về những trường hợp này. Gia đình cần trực tiếp đến giao nộp
cho giáo viên chủ nhiệm.”.
Đã ba tuần
lễ trôi qua-và ba lần Anh Thư nhắc Thị về xin tiền lão Mịch để hoàn trả lại cho
nàng-thì Thị bỏ học mấy hôm liền.Vì bận rộn công việc kiểm tra giáo án của Sở
nàng chưa thu xếp kịp để đến nhà động viên Thi đi học-thì chiều nay lão Mịch
lại đến. Giao nộp tiền không đủ, trễ hạn-cũng sẽ bị cắt tiên tiến, làm kiểm
điểm. Mà học sinh bỏ học trên một phần trăm theo quy định cho phép-cũng sẽ bị
nghiêm khắc phê bình, xử lý . Anh Thư cảm thấy mình như đang bị dồn vào giữa
mấy bức tường ngộp ngạt, u ám. Chuyện của Trần kể lại với nàng trước đây khi
nàng về trường thục tập tưởng như đùa-nhưng lúc này thì nàng mới cảm thấy cười ra nước mắt! Trần thuật lại mấy
lần anh “ được mời” lên phòng “ thảo luận” về phương pháp dạy khi lớp anh hai năm liền có tỷ lệ học sinh thi lại và ở
lại lớp khá cao.Vị phó phòng phụ trách chuyên môn ân cần thảy cho anh xấp giấy:
“ Anh làm ơn viết lại phương pháp dạy của anh thế nào cho chúng tôi được nắm nhé?”.
Và Trần cắm cúi viết đầy mấy trang giấy rồi giao nộp, ra về. Ngày nghỉ hôm
sau-anh lại được “ mời “ lên phòng làm việc tiếp về “ phương pháp dạy học chưa
hoàn chình” của anh! Thế là Trần ngồi miệt mài viết tiếp. Ba bốn lần liên tiếp
trong tháng Trần được “ chiếu cố” mời lên phòng-anh mới “ ngộ” ra-sự thành thật
của anh là quá dại dột! Cả trường-lớp nào cũng đều đạt tỷ lệ học sinh đủ điếm, lên lớp xấp xỉ trăm phần
trăm, nhưng chỉ có một lớp của anh là dưới tám mươi phần trăm! Ban giám hiệu
nhiều lần góp ý, yêu cầu anh chỉnh sửa lại kết quả tồng kết nhưng Trần đều từ
chối. Lời vị phó phòng như đâm thủng vào tai anh sau mấy lượt đọc bài viết về phương pháp dạy học của anh : “
Phương pháp dạy của anh không đạt, không hoàn chỉnh-không tốt-nên học sinh của
anh ở lại lớp nhiều vậy là đúng rồi! Anh thật sự không có khả năng dạy học dù
anh đã vào nghề gần mười năm nay…”. Trần nhìn Anh Thư-cười : “ Sau đó, em biết
không-lớp anh chủ nhiệm luôn luôn đạt trăm phần trăm cơ đấy!”…
Sau giờ tan
trường, Anh Thư quyết dịnh ghé lại thăm Trần. Cả tuần nay nàng không đến thăm
anh-cũng cảm thấy nhớ. Trần là giáo viên hướng dẫn thực tập cho nàng trước đây,
sau hơn một tháng được gần gũi, trò chuyện-Anh Thư cảm thấy ở Trần nhiều tính
cách rát đáng quý. Từ sự quý trọng, cho
đến khi sắp rời xa anh trở lại trường-Anh Thư có cảm giác hình như là mình đã
yêu Trần rồi? Cái bâng khuâng mong manh, cái buồn nhớ man mác ấy tuy rất mỏng,
rất mờ nhạt-nhưng dường như nó không bao giờ mất-không mất mà ngày càng hiện rõ
hơn trong tâm hồn trong trắng dạt dào yêu thương của nàng nữa. Tình yêu như cây
hoa đến tiết, đến mùa thì nở-Anh Thư thường ngẫm nghĩ so sánh vậy khi nhớ lại
buổi chiều cùng ngồi ở Quán Mây- đáp lại lởi yêu thương chân thành của Trần bằng nụ hôn đầu tiên trong đời mình.
Đang
ngồi trước máy vi tính đặt trong phòng-nhìn qua khung cửa sổ - thấy Anh Thư
đang chào hỏi mẹ anh ở sân-Trần vội
click “ Turn Off” rồi khoát vội tấm áo bước ra khỏi phòng: “ Chào em!
Chiều nay cô giáo được thư thả nhỉ?
- Em có
chút chuyện cần hỏi anh mà?-Anh Thư cười, tiến đến ngồi vào chiếc ghế salon
mousse tự nhiên như mọi khi ghé lại với Trần.
- Em đến là để hỏi chuyện chứ không phải thăm
anh sao?-Trần cười tự nhiên- nhìn lươt qua khuôn mặt nhợt nhạt của Anh Thư -Chuyện
gì mà gấp vậy em?- Trần thong thả rót trà ra tách-Em uống nước đã…
- Ăn uống
gì nỗi nữa anh ?-nàng xịu mặt như chiếc bong bóng bị thủng- lại nhìn Trần,
gượng cười.
- Chuyện
gì thì cũng phải lo ăn uống đã chứ?-Trần nhìn nàng dò xét-“ có thực mới vực
được đạo” mà?
Anh Thư
đã thuật lai mọi chuyện ở lớp, về lão Mịch-nhất là buổi chiều nay lão đã làm
khuấy động cả trường vì nghỉ việc học của
Thị.Giọng nàng khẩn thiết:
- Như
vậy, theo anh nghĩ,em phải đối phó như thế nào?
Trần cười
tỉnh bơ: “ Dễ mà!”- liếc nhìn-“ Chuyện của em
đơn giản thôi!”
- Dễ
nghĩa là sao? Anh Thư vẫn đăm đăm nhìn vào mặt Trần như để tìm kiếm một câu trả
lời trên gương mặt bình thản của anh.
- Nghĩa là: Một là em cương quyết để cho Thị
nghỉ học cho đến khi nào lão Mịch chịu thực hiện đúng quy dịnh của nhà trương
đem tiền đến nộp lại cho em…
Trần nâng
tách trà trao cho Anh Thư : “ Em uống nước đi!”- và anh cũng bưng một tách uống
một ngụm .Anh Thư đỡ lấy tách trà nhưng không uống-nàng giục: “ Còn thứ hai là
gì? “
- Thứ hai à? Trần lại cười-Em đến ngay nhà lão
Mịch năn nỉ lão để cho Thi đi học lại và đừng bao giờ nhắc đến chuyện tiền bạc,
quy định ,vân vân với Thi nữa…
Anh Thư
thở dài: “ Vậy thì còn gì thể diện của thầy cô nữa, anh? “
- Thể
diện nào? Trần rút một điếu thuốc, bật quẹt-châm lửa-Có thể diện nào nữa mà
mất?
Để thuyết
phục Anh Thư làm theo “ phương án” thứ hai-Trần kể: “ Mới tuần trước đây thôi, anh hơi nặng lời
với cậu học sinh ngổ ngáo ngồi gác chân lên bàn-cậu ấy nhìn anh như muốn nuốt
sống-và hôm sau nghỉ học ngay, dù kỳ thi đang bắt đầu! Anh đã phải đến nhà phụ
huynh nhắc nhở, “ động viên” nó đi học để thi! Gặp nó ở sân-anh khuyên nó nên
đi thi, chỉ còn không đầy 2 tháng là hết năm học, chuyễn cấp 3 rồi-nó tỉnh bơ
nói em không cần thi nữa! Phải gặp nó thêm lần nữa, nó mới chịu đi thi! Lớp anh
có đến 3 chàng “ ngự lâm pháo thủ” như vậy em à! Còn “lính lát” thì cũng
nhiều!”
- Buồn vậy
sao, anh?-Anh Thư hớp một ngụm nước-thở dài.
- Em tường
học sinh chúng không biết gì sao?-Trần hơi nhíu mày- trầm ngâm giây lâu-Chúng
biết rất rõ luật định là thầy cô không được rầy la hay đánh nó, càng không được
quyền đuổi học nó- đã có đứa làm đơn gởi xuống Sở rồi chỉ vì cô giáo chủ nhiệm
“ hăm he” đuổi học và nặng lời trách mắng khi nó quậy phá không cho lớp học
trong các giờ của giáo viên khác! May mà
cô ta không đánh nó roi nào?.
- Có thật
vậy sao anh? Anh Thư ngạc nhiên như từ trên trời vừa rơi xuống.-Mới học lớp 8,
lớp 9 mà đã kiện thưa thầy cô rồi sao?
- Còn
nữa-Trần cười, chuyện dài mà em-vài năm nữa em cũng sẽ nếm đủ đấy!
Im lặng giây lâu-Trần lại đốt thêm một điếu
thuốc-thở khói nhẹ nhàng-nhìn Anh Thư qua làn khói mỏng-anh cảm thấy nàng thật
thơ ngây, hiền thục-một mẫu người mà Trần đã từng mơ ước bấy lâu nay đang ngồi
trước mặt anh, và cũng đang đi dần vào dời sống anh từng ngày thương nhớ. Trần
kể lại chuyện một thư năc danh vu cáo Trương đủ thứ chuyện trên đời- nào là bất
chính, đánh mắng hoc sinh, bỏ lớp- dạy không nhiệt tình vân vân –gởi lên Ủy Ban Nhân Dân tình và
Sở Giáo dục chỉ vì lòng tị hiềm đố kỵ của một tay “ nhà thơ” lơ tơ mơ ba trợn
đã bị Trương gạt bỏ không chon đăng bài trong một tạp chí mà anh nhận biên tập
giúp! Vậy mà Trương cũng đã phải “ vất vả” nhiều phen dự họp, tự khai, mới được
yên!
- Thầy
Trương hiền vậy mà, anh? Anh Thư dựa lưng ra thành ghế-có vẻ thoải mái, gương
mặt đã tươi tỉnh trở lại.
-
Trương ra trường trước anh, là một tổng phụ trách gương mẫu, giáo viên
dạy giõi cấp tỉnh, và luôn năng nổ trong các công tác ở trường-Trần cười lớn,
nhờ vậy cái thư nặc danh kia mới dược các cấp xếp lại nếu không thì không biết sẽ lận đận đến bao giờ?
Anh Thư
vui vẻ kể lại chuyện nàng cùng chị Minh đi thăm gia đình phụ huynh học sinh
theo chỉ tiêu đã quy định vào chiều thứ
bảy tuần trước: Hai người vào đến sân, ông phụ huynh mặc quàn xà lỏn đang đứng
trên đống rơm cao nhìn thấy nhưng vẫn
thản nhiên chất tiếp những vạt rơm-nói vói xuống: “ Hai cô đứng đợi tôi làm
xong sẽ xuống nói chuyện nhé? “. Chị Minh ngước lên nhìn, không biết thấy
gì-bẻn lẻn kéo tay em “ thôi về mày ?-đứng ở đây lâu kỳ quá? “.
- Em có thấy
gì không?-Trần cười vui-chuyện đi thăm gia đình phụ huynh cũng nhiêu khê lắm,
em à!
- Mà anh đã
đi thăm “ đủ chỉ tiêu” chưa?
- Anh là
người địa phương ở đây nhưng họ cũng ít nể nang chịu ngồi lại nói chuyện khi
đến thăm-có người gặp anh ở sân đã vội nói: “ Thầy đua giấy tôi ký cho!” rồi
vội biến đi với công việc. Họ làm y như mình đi “ xin chữ ký” của họ về làm bảo
vật không bằng? –Trần thở ra-Sự nghèo khổ túng quẩn đôi khi đã làm thay đổi họ
như vậy em ạ!
Mẹ của Trần đem hai trái dùa Sim đã được bà
gọt sạch vỏ, vạt sẵn một vùng ở chỏm- bước vào ngồi bên cạnh Anh Thư: “ Con
uống nước dừa đi! Bác mới hái xuống đấy, ngọt lắm!”
Anh Thư đỡ
trái dừa từ tay mẹ Trần-nhìn Trần, chúm chím cười…
Tháng 3-2010
MANG VIÊN LONG
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét