Ảnh Đỗ thị Minh Giang

Lá Thư Úc Châu

Trang Thơ Nhạc vào Xuân, 26 Jan.16
Vũ Thành An-Nguyễn Đình Toàn: Em đến thăm anh đêm 30 (new version) 

Tiếng hát: Anh Khoa
Tình thân,

NNS

...............................................................................................................................

(1) Chuyện Thời sự & Xã hội

(i) Ben Ngô (BBC): Xuân Này Họ Không Về
Mùa xuân sắp về, hãy nghĩ đến những người đang phải sống trong vòng lao lý chỉ vì dám lên tiếng cho một Việt Nam tươi sáng và dân chủ hơn.
Hôm nay 21/1, cũng là ngày 12 tháng Chạp. Vậy là chỉ mươi ngày nữa là Tết đến.

Mở News Feed trên Facebook, tôi bỗng bùi ngùi khi tình cờ đọc được những dòng status của một phụ nữ. Cô ấy viết: “Tết này với anh sẽ là một cái Tết đặc biệt nhất từ trước tới nay vì đây là lần đầu tiên anh phải đón Tết xa nhà. Theo như 24 năm kinh nghiệm của em, cảm giác vào đêm giao thừa là sẽ rất nhớ cha mẹ, gia đình; rất thèm cảm giác được quây quần bên bếp lửa đỏ chờ nồi bánh chưng; cùng các em chạy ra sân coi pháo hoa rực trời từ nhiều phía…
Nhưng em nghĩ, thời gian này đối với anh là những trải nghiệm quý giá! anh sẽ có thêm những người bạn mới, sẽ nhận ra được có rất nhiều người quan tâm và hết lòng vì anh; Trong đó lại càng rảnh rỗi để anh suy nghĩ thêm về những đúng sai và định hướng đúng đắn cho tương lai của mình. Vậy một cái tết là một đánh đổi quá hời phải không anh? Em tin lúc anh về, mọi người sẽ càng nhớ hơn về anh, một con người điềm tĩnh, chính trực. Em tự hào về anh!”
Người viết status này là em gái của Nguyễn Viết Dũng, tức Dũng Phi Hổ, thanh niên mặc quân phục Việt Nam Cộng hòa bị tuyên 15 tháng tù trong phiên tòa ở Hà Nội tháng 12/2015. Thời điểm ấy, luật sư Võ An Đôn, một trong bốn luật sư tham gia bào chữa cho Dũng nói với BBC: "Tuy bản án nhẹ nếu xét theo Điều 245, nhưng rõ ràng rất oan cho bị cáo vì có hàng trăm người tham gia tuần hành bảo vệ cây xanh Hà Nội nhưng chỉ mình ông Dũng bị truy tố." Luật sư cũng nhận định:“Thường thì trong những phiên tòa có yếu tố chính trị, bản án có sự chỉ đạo của các cơ quan liên ngành”.
Cũng trên mạng xã hội, hôm 20/1, gia đình của nhà hoạt động Trần Huỳnh Duy Thức vừa đánh dấu sáu năm ngày diễn ra phiên tòa xét xử ông. Với bản án 16 năm tù, như vậy ông Thức còn phải chịu những ngày dài sau chấn song như một hệ lụy của các bài viết cổ vũ cho nhân quyền và dân chủ.
Hai nhân vật trên không phải là ngoại lệ, danh sách những người xuân này không về còn có Đinh Nguyên Kha, Bùi Thị Minh Hằng, nhạc sĩ Trần Vũ Anh Bình và gần đây nhất là luật sư Nguyễn Văn Đài cùng cộng sự Lê Thu Hà… Trên Facebook, có người nhẩm tính Đinh Nguyên Kha đã nếm trả hơn 1.000 ngày tù (bị bắt 11/10/2012), Đặng Xuân Diệu hơn 1.603 ngày (27/8/2011).
Thời gian qua, một số tổ chức nhân quyền đã lên tiếng yêu cầu trả tự do cho những người này nhưng chính quyền chưa có động thái phản hồi. Không loại trừ khả năng ai đó trong số họ may mắn được ‘đặc xá nhân đạo’ dịp Tết Bính Thân này.
'Mong ngày về giữa mùa xuân'
Khi nghĩ về những người chấp nhận đánh đổi tự do cá nhân cho một nước Việt tươi sáng và dân chủ hơn, tôi cũng cảm kích vì người thân của họ cũng ngoan cường không kém con/em/chồng/vợ mình. Như hôm tôi gọi về Mỹ Tho hỏi chuyện bà Chung Thị Thu Vân, mẹ nhạc sĩ Việt Khang mãn hạn 4 năm tù tháng 12/2015. Bà nói: "Việt Khang vẫn là niềm tự hào của gia đình. Tôi luôn tôn trọng mọi quyết định của con trai vì biết những điều Khang làm là đúng và có suy xét".
Mãi đến xuân năm nay, Việt Nam mới cấp phép cho ca khúc ‘Ly rượu mừng’ của nhạc sĩ Phạm Đình Chương được phổ biến trở lại. Bao giờ thì đến bài ‘Xuân này con không về’ của Trịnh Lâm Ngân (tên chung của các nhạc sĩ Trần Trịnh, Lâm Đệ và Nhật Ngân)? “Chắc không có cửa cho bài hát này”, một nhà sản xuất băng đĩa tại TP. Hồ Chí Minh quả quyết với tôi qua điện thoại. Là vì bài này là ‘nhạc lính’ và gắn liền với tên tuổi của ca sĩ Duy Khánh.
Vậy thì bao giờ thì những nhà hoạt động kể trên có được ngày về giữa mùa xuân?
Liệu câu trả lời có đến từ thái độ và sự quan tâm của mỗi người trong chúng ta trước thời cuộc?

*** BBC: Ly Rượu  Mừng Được Phép Rót
'Ly Rượu Mừng' là một trong những ca khúc nổi tiếng nhất của nhạc sĩPhạm Đình Chương. Sau 41 năm, giai điệu của ca khúc 'Ly Rượu Mừng' của nhạc sĩ Phạm Đình Chương mới được Hà Nội cấp phép hát trở lại trên quê hương. Hôm 9/1, đại diện công ty Phương Nam Film xác nhận với BBC rằng họ sẽ phát hành ca khúc này trong album cùng tên nhân dịp Tết Bính Thân 2016. Bài hát sẽ do ca sĩ Quang Dũng và Trần Thu Hà trình bày.
'Ly Rượu Mừng' là một trong những sáng tác nổi tiếng nhất của nhạc sĩ Phạm Đình Chương. Hồ sơ của công ty gửi Cục Nghệ thuật - Biểu diễn xin cấp phép ghi "nhạc sĩ sáng tác ca khúc này năm 1952 tại Sài Gòn". Nhưng cũng có giai thoại trong giới văn nghệ khẳng định: “Trước tháng 4/1975, khi cho in 'Ly Rượu Mừng' hình thức một bản nhạc lẻ, cố nhạc sĩ Phạm Đình Chương đã ghi chú nguyên văn như sau: “viết tại Sài Gòn năm 1955 để đăng trên số báo Tết của báo Đời Mới, thể theo lời yêu cầu của cụ Trần Văn Ân và nhà văn quá cố Nguyễn Đức Quỳnh, là hai người chủ trương tờ báo này.” Theo đó, ca từ của “Ly Rượu Mừng” là những lời chúc Tết khi mời nhau chén rượu, thể hiện niềm vui của người dân miền Nam sau khi hòa bình vừa được vãn hồi và nền Đệ nhất cộng hòa mới được thành lập (năm 1955). Đại diện Phương Nam Film tiết lộ những năm trước, họ đã nhiều lần xin phép lưu hành ca khúc này nhưng không được. “Nếu ca khúc này ra đời sau năm 1955 thì sẽ bị Cục Nghệ thuật - Biểu diễn cho là 'hát về lính ngụy' và khó có khả năng được lưu hành chính thức”, nguồn tin nói với BBC.
'Ly Rượu Mừng' được trình bày đầu tiên do ban hợp ca Thăng Long ở Sài Gòn. Ban Thăng Long gồm bốn anh chị em Hoài Trung (Phạm Đình Viêm), Hoài Bắc (Phạm Đình Chương), Thái Hằng (Phạm Thị Quang Thái) và Thái Thanh (Phạm Thị Băng Thanh). Từ thập niên 1950, ca khúc này đã được nhiều thế hệ ca sĩ Việt Nam trình diễn tại Sài Gòn và sau 1975 trên sân khấu của các trung tâm băng đĩa hải ngoại. Đến nay, ca khúc này vẫn vang lên trong những ngày đón xuân của người Việt trên cả thế giới, chỉ riêng trong nước là không ‘được phép’ nghe.
'Xuân khúc kinh điển'
Có ý kiến lý giải sở dĩ 'Ly Rượu Mừng' trở thành ca khúc bất hủ là vì ca từ không chỉ chuyển tải lời chúc đầu năm mà còn thể hiện ước vọng “ngày mai sáng trời tự do” cho quê hương “máu xương thôi tuôn rơi”.
Trên website cá nhân, nhà thơ Du Tử Lê viết: “Tôi muốn gọi 'Ly Rượu Mừng' là xuân khúc kinh điển nhất của nền tân nhạc Việt Nam. Tính chất 'kinh điển' hiểu theo nghĩa không một thành phần nào của xã hội bị bỏ quên. Và, một cách ý thức, tác giả, đã sắp lại bậc thang giá trị của các thành phần xã hội, với lòng trân trọng, biết ơn của mình.
Mỗi khi cùng nhau nâng 'Ly Rượu Mừng' dù ở thời điểm nào của vòng quay trái đất, cũng chính là lúc chúng ta cùng với tác giả, hân hoan cầu chúc“Nước non thanh bình. Muôn người hạnh phúc chan hòa…”. Tôi nghĩ, đó là một cầu nguyện đời kiếp của dân tộc ta. Như sự hiện diện bất biến của tác giả ca khúc vậy”.

(ii) Ns Tuấn Khanh: Tổ quốc là gì? Tôi vẫn tự hỏi
Tổ quốc là gì, mà trước khi chết, Frederic Chopin, nhà soạn nhạc lừng danh của Ba Lan (1810 – 1849) cứ khắc khoải dặn dò trong lúc đau yếu, rằng hãy mang trái tim của ông về chôn cất ở quê nhà? Lưu lạc ở Pháp và Anh suốt trong 20 năm, nhưng Chopin luôn ngóng về đất mẹ, kể từ cuộc nổi dậy của người Ba Lan trước ách xâm lược của đế quốc Nga (1831).
Khi nghe tin cuộc cách mạng thất bại, dẫn đến việc hàng ngàn người Ba Lan phải ra đi lánh nạn, Chopin đã khóc và viết bản Etude cung Đô thứ (Op. 10, No. 12), còn gọi là bản etude Cách mạng, để ghi lại như một dữ liệu âm nhạc cho lịch sử đau thương của tổ quốc mình.
Tổ quốc là gì? Tôi vẫn tự hỏi
Với một nghệ sĩ cello tài danh, được cả thế giới chào đón như Mstislav Rostropovich (1927 – 2007), nơi nào cũng có thể là nhà, nhưng năm 1978 khi bị chính quyền Liên Xô cũ tước quyền công dân Nga, không cho trở về quê hương vì thái độ bất đồng chính kiến, ông đã đau khổ nói rằng “Nước Nga mãi trong trái tim tôi. Vậy mà tôi đã không thể quay lại để nhìn thấy tổ quốc và bạn bè của mình”.
Nhưng sau đó, năm 1991, khi Liên Xô tan rã, Rostropovich vội vã tìm cách bay trở lại Nga, xin một khẩu súng để được chiến đấu cho quê hương mình không còn chịu ách độc tài nữa. Lúc đó ông 54 tuổi, và đang được nhiều quốc gia như Anh, Canada, Nhật, Mỹ… sẵn lòng mời ông làm công dân danh dự của nước mình.
Tổ quốc, trong mỗi con người, ắt hẳn đều có những lý lẽ riêng cho sự ràng buộc lạ kỳ đó. Có thể đó là những lý lẽ dài dòng, hoặc chỉ là những cảm giác mơ hồ nhưng khó thể chối bỏ. Tổ quốc có thể gợi nhớ bằng hạnh phúc hay đau thương nhưng ký ức đó thì sẽ mang theo đến tận cuối đời như một món nợ trong tâm thức về nơi chốn.
Năm 2008, trong một bài nói chuyện về lòng ái quốc tại bang Missouri, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã nói với những người rất trẻ về tổ quốc và một tình yêu cho nó “khi đối diện với mất mát và hy sinh, con người trong một đất nước không bỏ chạy, không né tránh mà lại càng gắn kết với nhau hơn để đứng dậy, đó là tình yêu cho tổ quốc”.
Nước Mỹ là một quốc gia phải nói nhiều về tình yêu tổ quốc và giáo dục kiên trì ý tưởng đó, bởi đó là quốc gia của những người nhập cư, bao gồm nhập cư từ chính các nước có tư tưởng thù địch với họ. “Hãy bắt đầu bằng những ký ức đẹp đẽ nhất mà bạn đã sống trên đất nước này, gìn giữ nó bằng cảm giác đơn sơ nhất, thậm chí có thể bỏ ngoài tai các lời tuyên bố hay tranh cãi của các chính trị gia”, ông Obama nói.
Tổ quốc – đất mẹ
Thật bí ẩn khi đem vào tâm trạng của con người nỗi buồn ngập đến lúc ra đi, khi thấy mình bất lực. Nhà thơ Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu (1888 – 1939) lúc say, đã giắt tấm bản đồ nước Việt rách ở lưng quần, lang thang ca hát nghêu ngao “Dù như sông cạn đá mòn. Còn non, còn nước, hãy còn thề xưa” (Thề non nước). Đất mẹ dưới ách thực dân, quan tham dẫy đầy, quân dữ lao nhao, người Việt không còn thương nhau, tổ quốc điêu linh, người trí thức nếu không viết xuống bằng thơ văn, thì biết phải làm sao?”
Tổ quốc là gì mà đời mình phải nhớ, đời sau phải giữ? Nguyễn Phi Khanh (1335 – 1428) khi kháng chiến chống quân Minh xâm lược nước Việt bị bắt, giải qua biên giới chịu tội đã quay lại dặn Nguyễn Trãi (1380 – 1442) rằng hãy quay về tìm cách diệt giặc cứu giang sơn. Trong Hận Nam Quan của nhà thơ Hoàng Cầm có hát lại lời xưa: Về ngay đi, ghi nhớ hận Nam Quan./ Bến Kim Lăng cho đến ngày nhắm mắt,/ Cha nguyện cầu con lấy lại giang san…
Với những người ghi danh trong lịch sử thì đã vậy, còn với từng con người Việt bình thường, tổ quốc là gì trong trái tim họ? Cô bạn có hơn 20 năm sống ở nước ngoài nói mỗi khi gần Tết Việt, nghe một khúc nhạc quê, nghe mùi hương trầm lại dậy lên nỗi nhớ nhà kinh khủng. Tổ quốc như một vết cắt trong tim, tưởng đã lành với nhiều người đi xa, nhưng không ngờ cứ nhói lên khi nghĩ đến.
Trong các cộng đồng người Việt xa quê, ngày Tết là ngày không thể quên. Nhiều khi Tết chỉ nằm trong trí tưởng tượng, Tết là ngày phiền toái vì phải trữ trong nhà những món ăn dài ngày không đúng theo luật vệ sinh của phương Tây, phải giải thích thật dài dòng cho lũ trẻ về một đất nước với nhiều huyền thoại mà ngày thường chúng không quen. “Làm sao Việt Nam lại có những câu chuyện kỳ quái như một đôi vợ chồng lại đẻ ra trứng?” – “Nó là huyền thoại để ghi nhớ, để tìm hiểu về một quê hương có thật – mà dù lạ lùng đến thế nào chúng ta sẽ chấp nhận, phải giữ gìn, vì đó là nơi ông cha chúng ta sinh ra”, tôi nghe người cha trong gia đình giải thích cho đứa con sắp vào đại học, nói tiếng Việt đã ngọng nghịu. Những câu chuyện về Nguyễn Trãi, Lê Lợi, Quang Trung, Nguyễn Ánh… là gia sản lớn nhất mà các bậc phụ huynh có thể tự hào nói với con cái mình – ở những vùng đất mà trẻ con hội nhập cuộc sống mới luôn nhanh và giỏi hơn, thậm chí dạy lại cho cha mẹ.
Quả là từng người Việt vẫn giữ gìn cho mình những điều không giải thích được về đất mẹ, dù khó lý giải được tận cùng các ý nghĩa. Cũng như mỗi người dù đi đâu, nơi nào, vẫn mang trong tim một gánh nặng yêu thương bí ẩn về quê hương, không dễ từ bỏ.
Lễ, Tết trong đời sống Việt xa quê, chỉ là dịp để gặp lại, để nhớ, để kết nối trong trí nhớ những ràng buộc mơ hồ về quê hương – mà đôi khi phải cố quên, nhưng thật dễ bùng lên thương nhớ. Một người bạn đã sống hơn 30 năm ở Mỹ kể rằng những năm 1970, số người Việt cứ báo bệnh, đồng loạt nghỉ vào ngày Tết âm lịch khiến nhiều công ty, hãng xưởng hoang mang, báo cho các cơ quan y tế về một bệnh dịch bí ẩn. Sau này khi hiểu ra, nhiều nơi cũng châm chước vì đó là ngày không thể thiếu với cộng đồng Việt Nam. “Đôi khi, nghỉ cũng chẳng làm gì. Về nhà pha một ấm trà, ăn một cái bánh chưng và mất một ngày lương nhưng lại thấy vui, vì đó là phong tục xứ mình, phải giữ”, anh bạn Việt kiều kể lại.
Trong lịch sử hơn 2.000 năm không tổ quốc của người Do Thái. Tổ quốc – đất mẹ, là sự khắc khoải, là giấc mơ tìm về không ngừng nghỉ của nhiều thế hệ. Từ những năm 60 trước Công nguyên, bị đế quốc La Mã xâm lược và xoá tên khỏi bản đồ thế giới, người Do Thái đã lưu lạc khắp nơi, và dù thành đạt ở đâu, đã quần tụ nơi nào… họ vẫn khát khao dựng lại quê nhà.
Trong Bài học Israel của nhà văn hoá Nguyễn Hiến Lê, điều mà mỗi người Do Thái cầu nguyện trước bữa ăn hay chào nhau, đều là “năm sau về Jerusalem”. Con cháu của những kẻ mất quê hương đó luôn được nghe và dạy nói như vậy, để biết và nhớ rằng mình có một tổ quốc. Thật tuyệt vọng và viển vông với những người Do Thái góp tiền mua lại đất đai ở Palestine, dọn về xây dựng từ khô cằn và hoang mạc. Từ thế kỷ 19 đến sau đệ nhị Thế chiến, đến năm 1948 người Do Thái mới có cơ hội reo mừng dựng cờ trên đất mẹ, dù chung quanh đầy những quốc gia với tình trạng thù địch. Hôm nay, câu chào “năm sau về Jerusalem” vẫn được nhắc lại như một ký ức kiêu hãnh độc tôn của một dân tộc không từ bỏ tổ quốc của mình, dù trải qua ngàn năm quay quắt mong đợi.
Năm sau đến Hoàng Sa
Tôi có một người bạn ở Hà Nội, mà cứ thỉnh thoảng lại thấy ông treo hàng chữ “Năm sau đến Hoàng Sa”. Đó là một người sống cả đời vẫn chưa bao giờ có dịp ra biển đến gần Trường Sa hay Hoàng Sa. Nhưng sự âm vang trong lời hẹn của ông lại là sự khắc khoải kỳ quái đến mức suy nghĩ luôn luẩn quẩn về hai chữ Tổ quốc.
“Năm sau đến Hoàng Sa”, khẩu hiệu ấy đủ sức làm những ai nhìn thấy phải bật nhớ đến biển, đến mộ gió, đến những cái chết oan khiên của ngư dân và thanh niên người Việt được trao trách nhiệm gìn giữ quê hương mình. Đúng là chúng ta đã mất mát quá nhiều, nên đã đến lúc chúng ta cần đứng lại, cùng nhau, trên quê hương này.
Năm nay, tôi lại thấy người bạn đó treo cao câu “Năm sau đến Hoàng Sa”. Thật thú vị, tôi cũng thấy thêm một vài người treo khẩu hiệu đó. Hoá ra những người khắc khoải về quê hương không cô độc, dù là số ít. “Đến Hoàng Sa” chỉ là một khái niệm. “Đến Hoàng Sa” là con đường rất dài – có thể dài hơn con đường đến Jerusalem, có thể dài hơn cả 2.000 năm của người Do Thái, nhưng đó là con đường của những người yêu tổ quốc mình.
Nhiều năm, tôi vẫn không thể nào giải thích được trọn vẹn về ý nghĩa “tổ quốc”. Nhưng trong trí tưởng tượng của mình, tôi nhìn thấy đó là một ngôi nhà chung của bà mẹ Việt đã sinh ra rất nhiều đứa con. Như trong câu hát Mẹ năm 2000 của nhạc sĩ Phạm Duy, có đứa đã là bạo chúa, có đứa là kẻ hèn, có đứa tham lam muốn bán đứng chính ngôi nhà của mẹ mình… nhưng dẫu thế, những đứa con còn lại rồi sẽ chung tay dựng lại, làm lại từ đầu, dù là tro tàn. Ngôi nhà đó – đất mẹ – và anh chị em tôi, tôi gọi tên, là Tổ Quốc. ( Source: Blog Tuấn Khanh)

*** Đào Hiếu: Cái cầu tiêu bằng vàng
Đó là năm người đàn ông: một nhà trí thức, một doanh nhân, một cán bộ tuyên huấn, một tướng về hưu và một blogger. Họ đang nói chuyện “thời sự” trong một bữa nhậu. Nhưng vì họ tranh luận về đề tài “Việt Nam đang đứng ở đâu và sẽ đi về đâu?”, một đề tài lớn, nên chúng ta có thể nói là họ đang bàn “quốc sự”. Nhưng ai lại đi bàn quốc sự trong một bữa nhậu bao giờ. Bởi vì không khí trong bữa nhậu thường bát nháo, thiếu nghiêm túc. Chẳng hạn như anh chàng blogger, để trả lời câu hỏi “Việt Nam đang đứng ở đâu và sẽ đi về đâu?” thì anh ta nói:
-Việt Nam đang đứng trước lăng Bác và sẽ đi vào trong lăng Bác. Rồi hắn ta cười hô hố. Chính vì thế mà nhà trí thức đề nghị nên chuyển đề tài thảo luận là: “Tình cảnh Việt Nam hiện nay như thế nào?”
NHÀ TRÍ THỨC: Tôi cho rằng Việt Nam đang rất nguy hiểm. Phía Bắc thì giặc Tàu đang chiếm một phần lãnh thổ biên giới và diễu võ giương oai. Phía Đông thì chiếm đóng Hoàng Sa, Trường Sa, xây dựng căn cứ quân sự, xây dựng sân bay, đưa nhiều đội tàu thuỷ tới khiêu khích. Phía Tây họ chiếm đóng Tây Nguyên dưới hình thức khai thác bô-xít. Phía Nam thì họ thủ sẵn con gà nòi Sam Rainsy sẵn sàng “đá” Việt Nam khi cần thiết. Tóm lại là chúng ta đang bị Trung Quốc bao vây bốn phía. Hết cựa quậy!
DOANH NHÂN: Tôi nghĩ tình hình không đến nỗi bi quan đến như thế. Ra đường vẫn thấy không khí rất thanh bình. Các nhà hàng ăn uống vẫn náo nhiệt, các vũ trường, nhà hát vẫn đầy tiếng vỗ tay, những trận bóng đá vẫn rất hào hứng.
CÁN BỘ TUYÊN HUẤN: Tôi cho rằng anh Trí Thức đã chịu ảnh hưởng các thế lực thù địch trên Facebook, tuyên truyền chống phá cách mạng. Đó là những “anh hùng bàn phím” chẳng được cái tích sự gì. Thực chất họ là những kẻ vô công rỗi nghề. Họ chỉ là những kẻ “tự sướng” mà thôi.
BLOGGER: Nếu anh nói họ vô tích sự, chỉ tự sướng mà thôi… vậy thì anh giải thích thế nào về những người đã bị bắt, bị tù như Phạm Viết Đào, Anh Ba Sàm, Cù Huy Hà Vũ, Lê Thị Công Nhân, Trần Huỳnh Duy Thức, Tạ Phong Tần, Điếu Cày…? Nếu họ chỉ là những “anh hùng bàn phím” vô tích sự thì sao chính quyền lại sợ họ?
CÁN BỘ TUYÊN HUẤN: Sợ họ sao? Họ chỉ gãi ngứa.
BLOGGER: Nếu chỉ gãi ngứa sao phải đeo bám họ mỗi ngày? Sao cấm họ xuất cảnh? Sao phải dựng nên những chuyện buồn cười như “hai bao cao su”, như ”đi xe hàng ngang”… để bắt họ và bỏ tù họ, như trường hợp Bùi Hằng?
TƯỚNG VỀ HƯU: Tôi cho rằng chính quyền sợ họ thì ít mà sợ Trung Quốc thì nhiều.
NHÀ TRÍ THỨC: Tôi cũng nghĩ rằng chính quyền rất sợ Trung Quốc. Nhưng trong hàng ngũ lãnh đạo hiện nay không phải ai cũng theo Trung Quốc. Mọi người đều biết rằng hiện có nhiều phe phái: phe thân Trung Quốc, phe thân Mỹ, phe bảo thủ, phe cấp tiến vân vân…
TƯỚNG VỀ HƯU: Anh cho rằng hiện có nhiều “phe” trong giới lãnh đạo chóp bu sao?
NHÀ TRÍ THỨC: Điều đó ai mà không biết.
TƯỚNG VỀ HƯU: Nhưng tôi thì không biết. Tôi luôn nghĩ rằng trong giới lãnh đạo Việt Nam chỉ có một phe. Đó là Phe Theo Trung Quốc. Những tranh cãi, những đòn phép chính trị giữa vị này và vị kia chỉ là mâu thuẫn nội bộ vì quyền lợi và địa vị cá nhân. Còn về tư tưởng và quan điểm lập trường, quan điểm đối ngoại thì họ nhất quán với nhau: đó là theo Trung Quốc. Không một vị lãnh đạo nào có thể tồn tại mà không theo Trung Quốc.
DOANH NHÂN: Anh căn cứ vào đâu để thổi phồng quyền lực của Trung Quốc đến như vậy?
TƯỚNG VỀ HƯU: Theo cựu đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc, thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh thì việc ông Nguyễn Cơ Thạch mất ghế bộ trưởng bộ ngoại giao là do áp lực của Trung Quốc trong Hội nghị Thành Đô 1990, coi đó là điều kiện để bình thường hóa quan hệ hai nước. Lúc đó ông Nguyễn Cơ Thạch với tư cách bộ trưởng bộ ngoại giao nhận định về thỏa thuận Thành Đô: "Một thời kỳ Bắc thuộc mới rất nguy hiểm đã khởi sự." Một bộ trưởng bất đồng với Trung Quốc, lập tức bị Trung Quốc loại bỏ, vậy thử hỏi những lãnh đạo cấp cao hơn, mà dám trái ý Trung Quốc liệu có thể tồn tại được không? Tình báo của họ ở khắp nơi, người của họ ở khắp nơi, từ trung ương đến địa phương. Chỉ cần một biểu hiện bất đồng nhỏ với họ thì anh sẽ mất chức, nói chi tới việc thân Mỹ?
NHÀ TRÍ THỨC: Nhưng thân Mỹ là chuyện sống còn của Việt Nam.
TƯỚNG VỀ HƯU: Cho dù có muốn thân, chưa chắc Mỹ đã chìa tay ra với mình. Là vì Mỹ làm ăn buôn bán với Trung Quốc nhiều hơn với Việt Nam cả trăm lần. Không bao giờ Mỹ vì Việt Nam mà đánh nhau với Trung Quốc. Đó là chuyện viễn vông. Mỹ đã từng đổ máu ở Việt Nam, ở Irac và Afghanistan nhưng kết quả chẳng ra gì, cuối cùng cũng phải rút lui vì sa lầy. Mỹ sẽ không lập lại chuyện đó.
BLOGGER: Vì vậy “thoát Trung” vẫn là mục tiêu hàng đầu của lực lượng dân chủ Việt Nam hiện nay. Phải tự cứu mình, không ai có thể cứu chúng ta được.
NHÀ TRÍ THỨC: Nhưng trước tình cảnh gần như tuyệt vọng như hiện nay, chúng ta sẽ tự cứu mình như thế nào? Phát triển thực lực, xây dựng cơ sở để hình thành một lực lượng đối lập, một mặt trận?
CÁN BỘ TUYÊN HUẤN: Ý anh muốn nói là “Mặt Trận” kiểu như Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam trước đây?” Tôi nghĩ chúng ta quá lãng mạn rồi đấy. Hãy cứ nhìn những cuộc biểu tình vừa qua mà xem! Được bao nhiêu người? Sức hút quần chúng của những cuộc biểu tình ấy như thế nào? Kết cuộc ra sao? Nói tóm lại là các anh không có quần chúng. Quần chúng thờ ơ. Quần chúng đứng ngoài cuộc. Làm sao các anh có thể thực hiện được những cuộc xuống đường quy mô lớn để có thể thổi lên như kiểu “Cách Mạng Hoa Lài” ở Bắc Phi? Và điều quan trọng nhất là chúng ta có một anh hàng xóm khổng lồ tham lam và hung dữ đang đứng bên cạnh, hơn nữa lại không có một cường quốc nào chống lưng, chúng ta sẽ làm được trò trống gì?
TƯỚNG VỀ HƯU: Cho dù các anh có làm nên chuyện đi nữa. Ví dụ như lật đổ được nhà nước hiện nay, thành lập một nhà nước khác, một chính quyền dân chủ. Nhưng sau đó là cái gì? Các anh sẽ giữ được chính quyền ấy trong bao lâu? Tôi cho rằng không quá ba tháng. Vì sao? Vì Trung Quốc sẽ tấn công, sẽ lật đổ các anh rất nhanh và đưa những người cũ lên, hoặc nếu muốn, họ cũng có thể đẻ ra một chính quyền bù nhìn khác.
DOANH NHÂN: Dễ dàng như vậy sao?
TƯỚNG VỀ HƯU: Tôi nghĩ có thể sẽ còn dễ hơn. Vì sao? Vì họ có một đội quân đông gấp trăm lần mình. Họ có vũ khí nhiều hơn và hiện đại hơn ta gấp trăm lần. Họ có tiềm lực kinh tế lớn hơn ta gấp trăm lần. Họ hiếu chiến và tàn bạo hơn ta gấp trăm lần. Làm sao các anh có thể giữ được “thành quả cách mạng” khi các anh chỉ là một con kiến dưới ngón tay của họ? Còn một kịch bản khác: Nếu Việt Nam có đảo chánh thì Trung Cộng sẽ lập tức đưa quân sang với hai lý do: 1/ Giúp VN "bảo vệ thành quả cách mạng". 2/ "Bảo vệ kiều dân Trung Quốc tại VN". Và khi họ đã vào rồi thì khó mà rút ra. Nên nhớ: máy bay của họ đã xâm nhập không phận Sài Gòn 47 lần mà VN không dám phản ứng.
DOANH NHÂN: Nhưng mà kẻ nào đã đẩy Việt Nam vào thảm cảnh này vậy?
Mọi người cười ồ lên, phá tan cái không khí căng thẳng của cuộc tranh luận. Tướng Về Hưu nói: “ Câu này ông bạn nên về nhà hỏi bà xã.”
BLOGGER: Nãy giờ chúng ta tranh luận nhau sôi nổi như thế này để đưa tới một mục đích gì? Một giải pháp gì?
DOANH NHÂN: Chẳng có giải pháp nào cả. Tôi chỉ thấy cuộc tranh luận này đưa đến một sự tuyệt vọng. Bó tay. Hết thuốc chữa.
TƯỚNG VỀ HƯU: Tôi cho rằng chúng ta vẫn còn một con đường: đó là tranh thủ Hoa Kỳ vào cuộc. Nhưng như trên đây tôi đã phân tích: làm thế nào để Hoa Kỳ vào cuộc?
BLOGGER: Đó là một ẩn số.
TƯỚNG VỀ HƯU: Thực ra nếu các nhà lãnh đạo Việt Nam thực lòng vì nước, nhìn thấy xu thế của thời đại mà Dân chủ hoá thể chế, thì họ hoàn toàn có thể cùng với các nhà dân chủ trong nước đối thoại để tìm một giải pháp thoát Trung. Một khi Việt Nam có được một Thể chế Dân chủ thì việc liên minh với Hoa Kỳ là điều khả thi.
CÁN BỘ TUYÊN HUẤN: Anh dùng cụm từ “cùng với các nhà dân chủ trong nước”. Tại sao phải cùng với họ?
TƯỚNG VỀ HƯU: Vì một mình nhà nước không thể thoát Trung và dân chủ hoá được. Trung Quốc sẽ đè bẹp. Nhưng nếu có sức mạnh toàn dân thì Trung Quốc không dễ gì can thiệp thô bạo. Ngược lại một mình các nhà dân chủ thì cũng chẳng làm gì được vì họ sẽ lần lượt vào tù. Về chuyện này, chúng ta nên học tập Myanma.
CÁN BỘ TUYÊN HUẤN: Còn nếu Việt Nam không thoát Trung, không dân chủ hoá, không liên minh với Hoa Kỳ thì sao?
BLOGGER: Thì bộ máy lãnh đạo Việt Nam sẽ tiếp tục hưởng lợi. Sẽ độc chiếm giang hồ, thiên thu trường trị. Họ sẽ được Trung Quốc nuôi béo như kiểu Mỹ nuôi béo các ông hoàng Ả Rập. Họ cũng sẽ có những cái cầu tiêu bằng vàng như quốc vương Abdullah (Saudi Arabia), quốc vương Hassanal Bolkiah (Brunei). Và họ sẽ giương cao hơn nữa khẩu hiệu: “Còn Trung Quốc, còn mình.” (Trích tác phẩm “Mặt Đất Vẫn Còn Rung Chuyển”)

*** Thomass A. Bass: Đại hội đảng ở "quốc gia công an trị"
Bài viết của Thomas A. Bass trên tạp chí có uy tín Foreign Policy cho rằng bề ngoài Việt Nam dường như đang hướng về tư bản chủ nghĩa nhưng thực chất bên trong vẫn là quốc gia công an trị.
Cây viết người Mỹ, tác giả hai cuốn sách về Việt Nam (Vietnamerica: The War Comes Home và The Spy Who Loved Us), nói đúng là một mặt Việt Nam đang mở cửa cho Phương Tây và phát triển nhanh chóng; thế nhưng mặt khác, đất nước này là một nền văn hóa tan nát.
"Các nhà kiểm duyệt đã bịt miệng hoặc bắt các nghệ sỹ xuất sắc nhất đi biệt xứ... Nền báo chí bị lũng đoạn và bị chính phủ kiểm soát."
Bass cho rằng giới chức tuyên giáo đã tước đi quyền tự do của người dân về cả tôn giáo, tư duy và ngôn luận.
Đề cập tới Đại hội XII của Đảng CSVN hiện đang diễn ra ở Hà Nội, ông viết cho dù "tham nhũng từ gốc tới ngọn" và trương phình vì bảo kê và chủ nghĩa xã hội thân hữu, Đảng CSVN vẫn khóa chặt chính phủ, quân đội, báo chí và 93 triệu dân Việt Nam. Bass dẫn lời nhà văn Nga Vladimir Nabokov nói: “Chủ nghĩa Mác cần một kẻ độc tài, một kẻ độc tài lại cần công an mật, và đó là tận thế.”
Phe nào cũng thế?
Các quan sát viên quốc tế đang chăm chú dõi theo Đại hội Đảng để tìm dấu hiệu về phe phái nào sẽ lên nắm quyền. Tuy nhiên theo Bass, vấn đề không phải ở chỗ đó. "Đúng là Đảng CSVN đã thay đổi từ ngày thống nhất đất nước sau cuộc chiến tranh Việt Nam năm 1975. Đứng trước nguy cơ đói kém, Đại hội Đảng lần thứ sáu năm 1986 đã từ bỏ nền kinh tế tập trung kiểu Soviet để đi theo kinh tế thị trường XHCN. Đảng CSVN cho phép thị trường tự do nảy nở ở đáy xã hội và tầng lớp "tư bản đỏ" xuất hiện ở đoạn giữa trong khi duy trì kiểm soát các lĩnh vực như đóng tàu, ngân hàng, khai khoáng và các doanh nghiệp nhà nước khác ở trên thượng tầng".
Bass cho rằng các sự kiện như khôi phục quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ và tham gia Tổ chức Thương mại Thế giới đã góp phần thay đổi hướng đi của Đảng CSVN.
Tuy nhiên sau đó, Đảng đã gây ra nhiều lỗi lầm trong quản lý kinh tế, đặc biệt là trong đầu tư vào các tập đoàn nhà nước mà Vinashin là một điển hình. "Vụ bê bối này [Vinashin] đủ lớn để khiến Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng mất chức. Thế nhưng ông Dũng đã được các tay chân ở Bộ Chính trị cứu thoát và bắt đầu vận động để vào chức Tổng bí thư tuy dường như ông đã thất bại trong việc này."
Theo Bass, Việt Nam dường như đang trải qua một cuộc chính biến quay chậm, trong đó ông Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng mà theo quy định đáng ra phải về hưu đang tìm cách ở lại vị trí, ít nhất là một vài năm.
Cây viết người Mỹ cũng xem xét quan hệ đối ngoại của Việt Nam, nhất là với nước lớn láng giềng Trung Quốc. Sau hàng loạt các sự kiện có thể gọi là gây hấn của Trung Quốc, dẫn tới tâm lý bài Trung ở Việt Nam, Bass nhận thấy rằng "tâm lý chống Trung Quốc chưa làm giảm ảnh hưởng của Bắc Kinh ở Việt Nam".
Song song, theo Bass, Hà Nội điều tiết quan hệ với Hoa Kỳ khéo léo hơn nhiều quan hệ với Trung Quốc.
Vấn đề nhân quyền
Đảng CSVN có thể sẽ tham gia Hiệp định Đối tác Thái Bình Dương (TPP), tuy rằng TPP có một số đòi hỏi về quyền lao động nhưng Hà Nội chắc sẽ lờ đi các đòi hỏi này, "cũng như một số văn bản quốc tế khác mà Việt Nam đã ký mà không thực hiện".
"Việt Nam nằm gần như cuối bảng trong mọi danh sách về nhân quyền. Việt Nam có số tù chính trị cao nhất tính theo đầu người ở Đông Nam Á thế nhưng vẫn đường hoàng ngồi vào chiếc ghế ở Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc."
Tác giả bài viết nói các nước phương Tây, đặc biệt là Hoa Kỳ đã "công nhận sự cai trị của Đảng CSVN", như sau chuyến thăm Nhà Trắng năm ngoái của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng.
"Một điều chúng ta biết về Đại hội XII Đảng CSVN là nó sẽ không giúp chấm dứt nạn bạo hành của công an.". Bass nhắc tới các trường hợp luật sư Nguyễn Văn Đài và blogger Anh Ba Sàm đã bị sách nhiễu và truy tố.
"Một chốn hoang tàn về văn hóa trong một quộ́c gia công an trị đang đánh các nhà đấu tranh dân chủ bằng gậy sắt, Việt Nam vẫn được dung túng vì nhiều người muốn làm ăn với các công dân Việt Nam hoặc thăm thú danh lam thắng cảnh ở nước này.". Bass nói Việt Nam "sẽ chào đón khách du lịch và làm ăn với tài chính và tư bản quốc tế, không vấn đề gì". "Thế nhưng nếu muốn động vào đảng thì hãy quên đi. Chỉ dành riêng cho đảng viên mà thôi."
(BBC: Bài phản ánh quan điểm riêng của tác giả, nhà văn và giáo sư đại học tại Hoa Kỳ).*** VOA: Ông Putin lên án chính quyền Bolshevik của Lenin là ‘tàn bạo’
Tổng thống Nga Vladimir Putin chỉ trích chế độ cai trị của người sáng lập Liên bang Soviet Vladimir Lenin và mạnh mẽ lên án những hành động trấn áp tàn bạo của chính phủ Bolshevik.
Trong một cuộc gặp gỡ hôm thứ Hai với những nhà hoạt động ủng hộ Điện Kremlin ở thành phố Stavropol ở miền nam nước Nga, ông Putin lên án Lenin và chính quyền của ông ta vì hành quyết tàn nhẫn Sa hoàng cuối cùng của Nga cùng với toàn bộ gia đình và những người hầu của họ, cũng như giết chết hàng ngàn linh mục và những người thuộc giai cấp tư sản.
Ông Putin gợi ý rằng hệ tư tưởng của Lenin giống như một "quả bom nguyên tử" mà cuối cùng đã dẫn tới sự sụp đổ của Liên bang Soviet. Ông nói Lenin đã sai trong cuộc tranh chấp của mình với Josef Stalin, người ủng hộ mô hình nhà nước đơn nhất trong khi Lenin cho các nước cộng hòa quyền được rời khỏi Liên bang Soviet. "Quyền [ly khai] đó là mìn nổ chậm cài bên dưới địa vị quốc gia của chúng ta. Đây chính là điều mà cuối cùng đã làm đất nước chúng ta tan rã," ông Putin nói.
Trong những phát biểu của mình hôm thứ Hai, ông Putin cho biết ông thành thực tin vào lý tưởng cộng sản khi còn phục vụ trong KGB, cánh vũ trang của đảng. "Trái với nhiều viên chức tôi đã không ném thẻ đảng viên của mình đi hoặc đốt nó ở nơi công cộng. Tôi vẫn còn giữ nó ở nhà."
Tuy nhiên ông thừa nhận "hiện thân của những ý tưởng tuyệt vời này ở nước chúng ta đã khác xa so với những gì mà chủ nghĩa xã hội không tưởng tuyên bố."

*** Ns Tuấn Khanh: Rồi người Việt mình sẽ sống ra sao?
Tết Bính Thân này, hàng Trung Quốc lại ngập các cửa khẩu Việt Nam. Những tiếng kêu lo lắng lại bật lên ở nhiều nơi.
Đầu năm 2016 này, tập đoàn bán lẻ Walmart của Mỹ công bố cho biết họ đóng cửa đến 154 điểm buôn bán trên toàn nước Mỹ. Nếu tính luôn từ năm 2010 đến này, đã có 269 cửa hàng Walmart đóng cửa trong tổng số 11.000 cửa hàng của tập đoàn này trên toàn thế giới. Con số nhìn vào thì không lớn, nhưng các chuyên gia kinh tế đánh giá đó là bước khởi đầu sự sa sút quan trọng của tập đoàn Walmart.
Việc đóng cửa hàng loạt của tập đoàn Walmart có nhiều nguyên nhân, nhưng một trong những lý do luôn được người dân Mỹ quan tâm, đó là làn sóng chỉ trích các hệ thống bán lẻ của Walmart đã tận dụng nguồn hàng giá rẻ làm từ Trung Quốc, gây thương tổn cho nền kinh tế nước nhà, cũng như gây thiệt hại cho quyền lợi của hàng trăm ngàn người lao động Mỹ. Việc nhập siêu hàng từ Trung Quốc trong chiến lược tạo giá cạnh tranh tuyệt đối của Walmart thoạt đầu có vẻ như được người tiêu dùng ủng hộ, thế nhưng dần dần người ta nhận ra rằng, việc bán hàng giá rẻ đó cũng là một cách hủy diệt quốc gia. Amy Traub, nhà phân tích chính sách kinh tế hàng đầu của Mỹ, đã từng tố cáo việc ích kỷ tạo lợi nhuận của các công ty thích nhập hàng rẻ từ Trung Quốc đang tàn phá ngành công nghiệp Mỹ. Riêng với Walmart, bà Amy từng nêu bảng phân tích 10 điểm vô cùng nguy hại. Trong đó, đáng lo ngại nhất là im lặng đẩy mạnh nạn thất nghiệp ở nước Mỹ, lên đến 400,000 người (số liệu 2015), đổi bằng con số 20.000 công nhân Trung Quốc bị bóc lột bằng giá lao động rẻ mạt. Không chỉ riêng Walmart, mà tất cả các công ty, hãng xưởng đang có khuynh hướng đặt mua hàng giá rẻ từ Trung Quốc đều phải đối diện với lời chỉ trích nặng nề rằng đã khiến một lớp công nhân Mỹ chỉ có thể sống bằng lương tối thiểu, đói nghèo, và các nhà máy nội địa phải đóng cửa.
Trong những ngày ở Mỹ vào năm ngoái, tôi chứng kiến những nhóm xã hội dân sự đấu tranh quyết liệt cho quyền lợi lao động và kinh tế của nước Mỹ. Các nhân viên của các hệ thống bán hàng này được lệnh đi tìm và gỡ bỏ các miếng dán trên các kệ hàng, do các nhà hoạt động xã hội chia nhau đi gắn vào, hoặc đứng trước cửa các cửa hàng đó, với nội dung rất mạnh mẽ “Hãy tẩy chay Walmart”, “Đây không phải là nơi có hàng được sản xuất từ nước Mỹ”, “Hàng Trung Quốc từ Walmart đang hủy diệt nước Mỹ”…Trong làn sóng ấy, các món hàng được sản xuất từ Mỹ, lúc này được in nhãn “made in USA” thật to và kiêu hãnh trên sản phẩm, được mọi người chọn mua như một cách chống lại sự xâm lăng hàng hóa từ Trung Quốc hoặc như một động thái ái quốc. Rõ ràng là ở một nơi có ý thức, ngay cả việc được hưởng thụ hàng hoá giá rẻ, người ta cũng phải giật mình và hỏi rằng “rồi công nhân mình sẽ sống ra sao?”.
Người của mình rồi sẽ sống ra sao? Đó là câu hỏi như đang bị lãng quên.
Những mùa hoa trái, nuôi giữ của Việt Nam hàng năm cứ luôn bị hụt hẫng do thương lái Trung Quốc hứa hẹn rồi biến mất trong một chuỗi kế hoạch độc ác. Nông dân ngồi khóc ròng trên vệ đường, người trồng trọt đổ bỏ và cho heo, bò ăn để đỡ xót của vẫn diễn ra hàng năm. Vẫn chưa thấy một quan chức nào đủ dũng khí đập bàn và quát lên rằng “Rồi nông dân mình sẽ sống ra sao?”.
Sự lệ thuộc vào nền kinh tế Trung Quốc bởi lòng tham đang giết mòn đất nước. Cứ nhìn vào số nhập siêu của Việt Nam đối với hàng Trung Quốc mà kinh sợ: Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại – Tiến sĩ Lê Quốc Phương cho hay con số nhập siêu không ngừng tăng qua các năm, từ khoảng 200 triệu USD năm 2001 lên đến 28,9 tỉ USD vào năm 2014, tức tăng 144 lần. Năm 2015, con số còn cao hơn nữa.
Hiện tại ở Việt Nam, các công ty lớn, vỗ ngực tự xưng là thành đạt là “made in Việt” như Tôn Hoa Sen, Number One (Tân Hiệp Phát)… rồi mới đây là Trà Ô long Tea + Plus của Pepsi cũng đều lệ thuộc nặng nề vào nguồn hàng của Trung Quốc. Tiến sĩ Lê Quốc Phương cho biết trong 94 ngành nghề của Việt Nam, đã có tới 40 ngành chết dính với nguồn từ Trung Quốc. Đó là chưa nói đến độ kém chất lượng của thương phẩm, các sản phẩm độc hại của Trung Quốc đang bủa vây người Việt như một cuộc hủy diệt im lặng, cũng không thấy ai có đủ một trái tim Việt Nam thương giống nòi mà kêu gọi: “Rồi người Việt mình sẽ sống ra sao?”.
Nhưng bên cạnh đó, mọi người dân Việt Nam cũng cần phải tự hỏi: Hàng Trung Quốc dễ dàng nhập vậy, đem lại nhiều vấn nạn như vậy, mà nhiều năm, sao lắm cơ quan hải quan, kiểm tra tốn kém tiền thuế dân, vẫn “ra vẻ” bất lực. Hơn 300 tấn hoa quả độc hại của Trung Quốc mà từ năm 2014, Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản của Việt Nam gửi công văn sang Bắc Kinh, đòi Cục An toàn thực phẩm xuất nhập khẩu Trung Quốc trả lời vì sao cố ý nhập vào Việt Nam, đến 2016 vẫn không thấy hồi âm. Vì sao? Vì cơ quan đồng cấp của Bắc Kinh coi thường Việt Nam, hay vì có quá nhiều uẩn khúc ở cửa khẩu khiến mọi thứ phải im lặng? Loại im lặng mà tiến sĩ Nguyễn Ngọc Hiếu của trường Đại học Việt Đức từng nói rằng loại hàng nhập khẩu từ Trung Quốc chỉ có giá 1 đồng, nhưng nhờ đút lót 3 đồng nên cái gì cũng trôi.
Cái gì cũng trôi, số phận con người, nội lực của một quốc gia cũng trôi đi.
Đã từng có các bài báo và những lời kêu gọi người Việt hãy mua hàng giúp nhau, cứu nhau và những lúc xốn xang, khốn khó. Giữa những lúc thương lái Trung Quốc cười gằn và biến mất, để lại một thị trường của những nong dân Việt nghèo và cả tin đầy những hoảng loạn. Nhưng người Việt tự mình không thể gồng gánh nhau, níu nhau sống mà thiếu một chính sách quyết liệt, mà vốn lâu nay người có trách nhiệm vẫn hô hoán với màu sắc sân khấu.
Tết Bính Thân này, hàng Trung Quốc lại ngập các cửa khẩu Việt Nam. Những tiếng kêu lo lắng lại bật lên ở nhiều nơi. Những trái dưa hấu, những quà bánh, những cành hoa đẫm mồ hôi người nông dân nghèo Việt Nam lại phải gồng gánh trận đấu không cân sức: hàng giá rẻ và sự tiếp tay của trục ác hám lợi, quên cả đất nước mình. Những mùa Tết mà nông dân buồn thiu chở đầy thuyền hoa Tết ế ẩm trở lại quê, những hàng trái cây bán thảo bán đổ để lấy chút tiền vốn… có thể sẽ tái hiện ở năm nay. Thật xót xa.
Tôi bỗng lại nhớ những tấm băng-rôn mà những người lao động Mỹ căng trên các ngã đường vào Walmart: “Bring our America Back” (Hãy trả lại nước Mỹ của chúng tôi). Mùa xuân này, tôi cũng muốn giăng một biểu ngữ như vậy, “Hãy trả lại một Việt Nam!”, một Việt Nam của tôi! (Source: Dân Việt)
(2) Thơ từ Bạn bè:

(i) Huy Uyên: Đêm Xuân Chờ
Nữa đêm mưa ngũ dưới chân đồi
đàn chim buồn thôi vỗ cánh
phố không em vắng cả nụ cười
tôi đứng chờ xuân
bên hiên nhà ai vắng lặng .
      Chiều thứ bảy giáo-đường chuông đổ
      những lần bên Chúa và Huyền
      tình em treo phai đầu ngõ
      nhớ hoài băng giá con tim .
"Trái Cấm" nữa đêm đóng cửa ngậm ngùi
từ lúc xa người tháng năm đứng nhớ
ngoài sân hoa khế rụng rơi
màu tím trong vườn sao buồn quá đổi .
      Bước em qua gõ sầu guốc mộc
      em về thay lại áo lưng ong
      em còn lung linh đuôi mắt
      ngó ngang tôi quá đổi vô-cùng .
Em giờ hai má còn hồng
nụ hôn cũ ai đành quên bỏ lại
để tôi về canh giữ cô-đơn
hạnh-phúc quay lưng và lang thang đi mãi .
      Có lẻ ngoài trời xuân rồi đó
      tôi cầm tình mong-đợi-chờ ai
      em chắc giờ tóc pha sương bạc
      bên ấy hỏi em còn có ngậm-ngùi .
Mùa xuân vội vàng băng bó vết thương
mới đó mà cuộc đời chín rụng
dâu bể chôn một quá-khứ buồn
trên cây những chiếc lá vàng lơ lửng .
      Có phải em mang mùa xuân đi mất
      để tôi loanh quanh phố cũ đi tìm ... (01-2016)
(ii) Trần Mộng Tú: Tiếng kêu chim hạc

Khi cơn hồng thủy kéo vào thành phố quê mình
em như chim hạc vỗ cánh trốn mùa đông
mùa đông của em dài đã bốn mươi năm
ngực em mang trái tim lưu xứ
      Chim hạc ngủ giữa đầm đứng một chân
      không ngã đổ
      em ngủ được nằm
      sao giấc ngủ vẫn chao nghiêng
Chim hạc có mùa xuân để bay về chốn cũ
em cũng có mùa xuân
nhưng không có chốn quay về
      chim hạc kêu tiếng đục vạch ngang trời
      báo cho biết bắt đầu đời lưu xứ
      em cũng kêu
      tiếng mỏng quá chẳng ai nghe
      ngực lưu xứ vì em thổn thức
trên những thửa ruộng
người ta mang thêm nước tới
bác nông phu chẳng được vui
nhưng hạc về có thức ăn và chỗ dừng cánh mỏi
ấm áp suốt mùa đông
      em có được chia cho một ngôi nhà
      cũng trồng hoa sao mãi chẳng quen vườn
      gõ vào cánh cửa
      cửa mở
      em gõ từ bên trong (*)
      ngỡ mình là khách lạ
      mùa xuân về  tay nghe nhớ bàn tay
Chim hạc bay ngàn con ngàn cánh
chúng rủ nhau đến rủ nhau đi
cánh nương vào nhau ngược chiều gió thổi
bầu trời mở ra đón mùa chim thiên di
      Lòng người cũng mở ra đón em lưu xứ
      em giạt vào đâu
      em cũng xa quê
Ôi tiếng chim hạc kêu qua vùng trời ấy
rơi xuống hồn em giọt nước mắt lưu vong.
(tmt - Chim hạc từ Đông Bắc bay về trốn mùa Đông ở Lodi, CA).
(*) em gõ từ bên trong (Knocking on a door. It opens. I ‘ve been knocking from the inside-Thơ Jelaluddin Rumi-1207-1273)
.........................................................................................................................

Kính,

NNS