NGUYỄN LẠC

[ tiếp theo ]

II. THUYỀN QUYÊN

1. NGUỒN GỐC CHỮ THUYỀN QUYÊN

a. Thuyền Quyên là một học trò nữ của nhà thơ Khuất Nguyên (Trung Quốc). Khi Khuất Nguyên định can Sở Hoài Vương không nên nghe theo thứ phi và Thượng quan Ngân Thượng (quan đại phu nước Sở), đang thông đồng với giặc mưu chiếm nước Sở, thì bị bà thứ phi này dùng tiền, vàng mua chuộc triều đình phao tin rằng Khuất Nguyên phát điên. Từ đó, không ai nghe lới Khuất Nguyên cả. Khuất nguyên ,bất lực , quẩn trí và trầm mình tại sông Mịch La . Về sau vua Sở bị cầm tù nơi Tần . Và nước Sở bị tiêu diệt.

@. Nguyễn Du làm bài thơ "Phản chiêu hồn"

(chống lại việc chiêu hồn) trong một chuyến đi sứ Trung Quốc vào đầu thập niên 10 của thế kỷ 19.

 Khi đi ngang qua sông Mịch La, người nhớ tại nơi đây Khuất Nguyên đã trầm mình bèn viết bài thơ. Đây là bốn câu cuối của bài "Phản chiêu hồn":

Hậu thế nhân nhân giai Thượng Quan

Đại địa xứ xứ giai Mịch La

Ngư long bất thực, sài hổ thực

Hồn hề! Hồn hề! nại hồn hà?

Dịch thơ:

Người người đời này đều họ Thượng Quan

Nơi nơi đất đều là sông Mịch La

Cá rồng không ăn, thì lang sói ăn

Hồn ơi hồn, hồn tính sao ?

- Thượng Quan là họ của Ngân Thượng, ông là quan đại phu nước Sở đã dâng đất cho Tần ( China là từ chữ Tần mà ra ), Xúi vua xa lánh Khuất nguyên ,Ngự sử đại phu. Thượng quan Ngân Thượng và đồng bọn thao túng vua Sở , làm khổ dân để vinh thân phì gia . Vua Sở dại nghe theo . Vua sở bị cầm tù nơi Tần . Và nước Sở tiêu .

- Mịch La  là vị trí hợp lưu của hai nguồn sông là Mịch và La.(tỉnh Hồ Nam) Địa danh, nơi đây Khuất nguyên ,bất lực , quẩn trí và trầm mình .

b. Lúc nhà thơ bị mọi người tránh xa, chỉ có Thuyền Quyên một lòng hầu thầy, vì nàng cũng đã yêu thầy. Thuyền Quyên chịu đựng biết bao áp lực của dư luận để trọn tình! Do đó, đời sau, thấy cô gái nào lận đận trong tình yêu thì nói rằng "đó là phận gái Thuyền Quyên", nghĩa là thân phận giống nàng Thuyền Quyên ngày xưa. Như nàng Kiều trong "bài ca mới đứt ruột" (Đoạn Trường Tân Thanh) của Nguyễn Du.

2. GÁI THUYỀN QUYÊN

a. Chữ "thuyền quyên" trong cụm từ "gái thuyền quyên" là một danh từ được sử dụng như tính từ. Hiện tượng này rất hay gặp trong tiếng việt: Khi danh từ được phổ biến rộng rãi thì trong khi nói hoặc viết, nó có thể thay thế cho động từ, tính từ. Hoặc tính từ dùng như danh từ và động từ hoặc động từ dùng như danh từ và tính từ.

Chữ thuyền quyên xuất phát từ danh từ riêng, rồi được dùng như tính từ để chỉ người con gái công, dung, ngôn , hạnh. Trong Truyện Kiều có câu:

Trai anh hùng gái thuyền quyên

Phỉ nguyền bói phượng, đẹp duyên cưỡi rồng.

b. Xưa ở Hà Nội cũng có một ông cụ tên là Phúc Hậu. Ông hay đi tìm giúp trẻ lạc rồi đưa về trả lại cho bố mẹ chúng - nói chung là tốt tính. Sau này, trong dân gian  hay dùng từ Phúc Hậu để chỉ tính cách của những người tốt bụng.

 c. Học trò ngày nay cũng sáng tác ra nhiều thể loại văn thơ nghịch ngợm, không biết là tốt hay xấu. Đây là một câu tìm đượctrên blog, xin đưa lên đây để các bạn cùng cho ý kiến:

"Trai ăn cắp, gái giang hồ

Chung tay xây dựng cơ đồ lưu manh"

Nguyên Lạc      8/2017                                                 (Bài tiếp: Đẹp duyên cưỡi rồng)

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Tham khảo:  Sử Ký Tư Mã Thiên (bản dịch của Nguyễn Hiến Lê), Đại Việt sử ký toàn thư, Laiquangnam, TS Phạm Trọng Chánh, Thi Viện, Wikipedia, Net, FB...

(*) LUẬN ANH HÙNG

http://www.art2all.net/tho/laiquangnam/lqn_luananhhung1.htm