LẠI QUẢNG NAM

[Tiếp Theo ]

II - Phần đọc thêm

Mít đặc là gì ? .Do nhà TỪ NGUYÊN HỌC AN CHI viết

Khi bạn gỏ GOOGLE SEARCH "Anchi,ông là ai?"

Bạn sẽ gặp các bài viết ngơi ca này ,

http://nhavantphcm.com.vn/chan-dung-phong-van/an-chi-lam-rung-dong-nen-hoc-thuat.html

2- AN CHI - NHÀ NGHIÊN CỨU - Thư viện

http://nhavantphcm.com.vn/an-chi-nha-nghien-cuu-thu-vien.html

3- Học giả An Chi 82 năm vẫn... rong chơi

http://thanhnien.vn/van-hoa/hoc-gia-an-chi-82-nam-van-rong-choi-753033.html

Tuy nhiên với các bạn đã là bạn đọc của Chim Việt Cành Nam hay www.art2all.net thì không mấy xa lạ với nhà Từ nguyên học này , Các Bạn tôi ,nếu đã chưa đọc thì nay xin đọc

1-Laiquangnam , tai sao goi Họ la người Tàu

www.art2all.net/tho/laiquangnam/lqn_taisaogoiholanguoitau.htm

2- bạn gõ " Đêm đêm Hàn Thực,ngày ngày Nguyên Tiêu,( Kiều,942 )"

3-hay khi bạn gỏ "Qua Đèo Ngang" của Bà Huyện Thanh Quan mới đây.

Từ bài đọc thêm này bạn sẽ hiểu tại sao nhà ngôn ngữ học trường lớp NGUYỄN CUNG THÔNG tặng cho Anchi nick name "nhà Từ Nguyên Học đường phố " .

--o0o0o—--o0o0o—

Trong tạp chí Kiến Thức Ngày Nay ,số 580 trang 47 , mục Truyện Đông Truỵện Tây ,

ANCHI ,nhà từ nguyên học lừng lấy trong nước hiện nay đã trả lời câu hỏi của một bạn

đọc như sau ,laiquangnam sao lục

10

Hỏi :Ông Đoàn Hữu Phú, Q3, TPHCM:

Tôi đã thấy từ lâu, tên một quyển (hay là bộ) sách thiêu nhỉ khá buồn cười: Mít Đăc

và Biết Tuốt. Rồi cũng từ lâu, biết và tuốt trong biết tuốt là gì thì tôi “biết tuốt ” nhưng

mít và đặc trong mít đặc là gì thì tôi mít đặc Nay may măn gặp được Chuyện Đông

chuyện Tây nên xỉn mạn phép thắc mắc.

Trả lời ( AN CHI ) :

Cả mít lẫn đặc trong mít đặc đều là những yếu tố gốc Hán. Cả hai đều có nghĩa là không biết, là dốt ,

xuất phát từ cái nghĩa gốc là kín, là không thông (hơi, gió, v.v ). Sự chuyển nghĩa ở đây giống hệt sự

chuyển nghĩa của từ bí . Bí là một yếu tố Hán Việt chánh cống, mà Hán tự là 祕 (bộ thị 示 ), cũng viết

秘 (bộ hoà禾 ). Bỉ là kín. Kín là không thông, không lọt ra ngoài được. Ta dễ dàng thấy được cái nghĩa

này trong các cấu trúc như: bí ke, bí lục, bí mưu, bỉ phủ, bỉ tàng, bí thuật, bỉ truyền, v.v. Cái

nghĩa này đi vào khẩu ngữ và ta có: bỉ đái, bỉ ỉa (ít nhât là ở trong Nam) bí hơi , vv ; rồi “xẹt” qua lĩnh

vực tinh thần, như trong: bỉ thế, bỉ vần, bắt bỉ, chiếu bí, vv ..

Bây giờ ta chuyển sang từ mít. Trước nhất, mít là một điệp thức của mịt trong mù mịt, tối

mịt, mịt mờ, vv .. Vê sự tương ứng giữa thanh 5 (dấu sắc) và thanh 6 (dấu năng), ta có thể

minh hoạ bằng nhiều cặp điệp thức khác:

— dấy (binh, nghĩa, quân, v.v.) ~ dậy (đất, sóng, thì, v v;

— mức (độ, lương) ~ mực (nước, thước, V.V.);

— ói ~ oi;

— thỉêp ~ thiệp (thiệp mừng, thiệp cưới);

— tỉ ~ tị (một tí = một tị; vv .

Vậy mít ~ mịt là chuyện bình thường và cặp song thức này bắt nguồn ở một từ Hán ghi

bang chữ mà âm Hán Việt hiện đại là mật, có nghĩa là “kín”. Còn từ “kín” đến “dốt” thì ta đã nói

ở trên.

Nhưng độn thì sao? Thì cũng là dốt , là không biết, như có thể thấy trong Chỉ nam ngọc âm

giải nghĩa:

Soạn làm chữ cái chữ

San bản lưu truyền ai đặc thì thông.

Đây là một yếu tố Han Việt mà Hán tự là . Chữ này được Hán ngữ đại tự điển (Thành Đô,

1993) giảng là “độn” (nghĩa 2). Độn là ngu dốt, như còn có thể thấy trong đần độn ngu độn, v

v ..

Vấn đề như thế là đã rõ ràng.