Nguyên Lạc
BÀI THƠ TRƯỜNG MỘNG
I. DẪN NHẬP
Đây là một bài phỏng dịch từ tiếng TRUNG của
thi sĩ dịch THẬT Phan Đạo ở Huế. Bài dịch đối với Nguyên Lạc tôi quá hay nên vội vàng ghi ra vài hàng BÌNH LOẠN và chia sẻ bài thơ dịch đến các bạn.
II. BÌNH "LOẠN" THƠ
Trước khi vào bài thơ, xin cho tui BÌNH LOẠN vài hàng:
1. TỔNG THỂ:
Bài phỏng dịch rất hay. Vầy mới là nhà dịch THẬT!
Với những nhà dịch THẬT, đôi khi bản dịch còn hơn hẳn nguyên tác. Ví dụ minh họa:
Câu thơ: "Đồng thị thiên nhai luân lạc nhân" (Bạch cư Dị)
Dịch sang thơ quốc âm:
"Cùng một lứa bên trời lận đận" (Phan Huy
Thực)
- “Đồng thị thiên nhai luân lạc nhân”, tạm dịch nghĩa như sau: “cả hai chúng ta đều là kẻ lạc loài (người đánh đàn,
tác giả Bạch cư Dị)
- Cùng một lứa bên trời lận đận.
Lận đận là gì?
Lận đận là đường vào đời không suông sẻ, phải cam chịu nhiều vất vả hơn lên. Chúng
ta “cùng một lứa “, là cùng một thế hệ tuổi tác, trong khi nguyên tác của Bạch cư Dị chỉ có ý là “ hai ta đồng thời là kẻ lạc loài”. “Trời lận đận” được hiểu Việt ngữ lung linh hơn hẳn
“ thiên nhai luân lạc nhân"
Phan Huy Thực dịch đạt như thế. Giả định nếu như không có bản dịch sang thơ Quốc Âm của Phan Huy Thực thì bản Tì Bà Hành nguyên tác cũng đã tiêu rồi,(*)
Bà Đoàn thị Điểm đã chuyển ngữ qua bản chữ Hán Chinh Phụ ngâm của Đặng Trần Côn cũng thế.
2. ƯU ĐIỂM:
Không cần bàn nhiều, kẻo không bị kết án XẠO. Bài thơ sau
khi phòng dịch hoàn toàn là Việt, không còn hơi
hướm Trung đâu cả. Tuyệt là ở chổ này!
3. KHUYẾT ĐIỂM:
Đúng ra chưa chắc là khuyết điểm, nhưng cho vậy đi. Nếu không tìm ra khuyết điểm thì đâu phải BÌNH, chỉ KHEN THƠ, phải không?. Tui đã nói là BÌNH LOẠN mà!
Con người đa số tìm đến thơ là vì ĐỒNG CẢM: Đồng cảm về cảm xúc, tình nhân bản, cái đẹp ... ,chỉ thiểu số để ý tới TRIẾT LÝ. Những từ: phù thế, linh thể đầy triết lý. Nhất là "đầu song hay cuối song".
Nhị SONG này chắc có lẽ PĐ muốn nói tới:
Nhị Biên của Phật hay "Song trùng nhị bội" của thi sĩ Bùi Giáng?
Dù gì, bài thơ này nói về nhân sinh quá hay.
4. HAI CÂU THƠ ĐỀ TẶNG
Thôi bỏ qua tính nặng nề của triết lý, Nguyên Lạc tui cảm nhận theo đa số, chỉ thấy cái đẹp của bài dịch theo ý nghĩa đời thường.
"Ấn tượng" nhất là hai chữ tựa: TRƯỜNG MỘNG. Để cảm ơn nhà dịch THẬT, tui níu HỒN ông Trang Tử, tặng PĐ hai câu thơ SẾN nầy, với nghĩa "mộng dài -TRƯỜNG MỘNG " là giấc mộng "trăm năm", giấc mộng NHÂN SINH.
Đây hai câu thơ tặng:
Trăm năm là giấc MỘNG DÀI
Giật mình tỉnh giấc SONG ngoài
BUỚM bay
Trong hai câu thơ tặng này, tui có
dùng từ của Phan Đạo
Chữ BƯỚM nầy hiểu theo nghĩa Trang Tử hoặc theo nghĩa dưới đây cũng được.
Bướm đâu nhỏ nhẻ thấy thương
Trượng phu mát ruột vấn vương sợi tình (thơ Phương Tấn).
Hay:
Bướm chim là chuyện đời thường
Chim bay bướm lượn...thiên đường là đây! (NL)
Không biết ông dịch THẬT nầy nghĩ BƯỚM nào, riêng tui nghĩ theo nghĩa "nhỏ nhẻ thấy thương" nên có viết bài MƠ HOÁ BƯỚM đã đăng trên các Web.
III. BÀI THƠ PHỎNG DỊCH
Xin ghi ra đây bài thơ phỏng dịch này.
TRƯỜNG MỘNG
Mộng bận đầu song hay cuối song
Sao mắt chưa mỏi ngắm chân lòng
Chuông mai rửa mặt bên hồ sáng
Chờ gió vô hình vỗ mái đông
Mộng bận chiều qua hay sáng mai
Sao chữ còn thương
bút miệt mài
Từng khuya ngồi ngắm mình sâu rộng
Chợt thắm đầu môi những ánh ngày
Mộng bận mù đông hay gió tây
Mà tay phù thế đếm hao gầy
Ngàn năm linh thể còn trinh bạch
Giữa cuộc truy tìm xứ ảnh mây
Mộng bận rồi ra bận mộng hoài
Cuộc về say tỉnh mấy ai hay
Đêm nao hoa rụng dày sân cũ
Hương lạc loài trông
tháng lại ngày
.
(Thơ Kiều Thị Phương Loan. Đài bắc, Đài loan. 7 9 2017)
(Phan Đạo phỏng dịch).
Huế Bãi dâu Gác Cực lạc 18 9 2017.
...
Bài xin tạm ngưng tại đây, hẹn gặp bạn lần khác
Nguyên Lạc 2017
------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ghi chú:
(*) Tôi cùng một ý với Laiquangnam
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét