• GIAI THOẠI LÀNG NHO 

   

  

                              

   Nhân vật  :  PHẠM SƯ MẠNH 

  
  

                         ( 1300-  ?) 

  
  

         Lê Hoàng 

         Sưu tầm, tham khảo 

        ( Giai thoại làng nho ) 

  
  

  Sinh vào đời nhà Trần , khoảng năm 1300 , tự là   Nghĩa Phu , hiệu là Úy Trai , người làng Hiệp Thạch , huyện Hiệp Sơn , nay còn gọi là phủ Kinh Môn , Tỉnh Hải Dương  ( Trước kia , bây giò đổi lại nữa rồi ) .

   Thuở nhỏ theo học Chu Văn An thường lấy Động Kính Chủ làm nơi đọc sách , sau đổ tiến sĩ , làm đến chức Hành Khiển ( Thượng Thư ) . Ông có lần cầm đấu một  ph1i bộ sang sứ Trung Hoa . Người Tàu thấy tên ông  có vẻ khác thường , hỏi ông , ông mới trả lời : Vì thán phục Mạnh Tử nên mới lấy tên là Sư Mạnh ( bắt chước thầy Mạnh ) . Do vậy họ  ( người Tàu ) thách đố ông ám tả đủ 7 thiên sách Mạnh Tử . Ông viết không sai một chữ . cử tọa dều lấy làm kinh dị .. Có người muốn thử tài ông  nên lấy tên trong sách mạnh Tử  thành vế đối ra cho  ông  như sau : 

    - Lương huệ  Vương mệnh Công Tôn Sửu , thỉnh Đằng văn ư  Ly Lâu Thượng , tận tâm cáo tử độc vạn chương .

  ( Nghĩa : " Vua Lương  Huệ  Vương sai Công Tôn Sửu mời Đằng Văn ở trên lầu Ly Lâu , để hết lòng dạy con học hàng vạn bài ) .

    Nguyên sách Mạnh Tử có 7 thiên  là : Lương Huệ Vương, Công Tôn Sửu ,Đằng Văn, Ly Lâu , Tận Tâm, Cáo Tử, Vạn Chương .

   Ông liền lấy tên những thiên sách Luận ngữ mà đối : 

  -Vệ Linh Công Sử Công dã tràng , Tế Thái Bá ư hương - đảng trung,tiên tiến  lý nhân  vũ bát dật .

  ( Nghĩa: Vệ Linh Công sai Dã Tràng  tế Thái Bá ở trong hương đẳng ( đám trong làng) những người tiến lên múa điệu bát dật ) .

   Luận ngữ  có những thiên  : Vệ Linh Công, Công Dã Tràng, Thái Bá, Hương đảng, Tiên Tiến, Lý Nhân, Bát dật . 

  
  

    ****

     Đến đời Dụ Tông ( 1341-1369)  Ông lên chức " Hữu Thừa Tướng " coi luôn cả chính trị lẩn quân sự . 

  .

    Khi qua núi  Dương Nham gần làng  ông , ông cảm hứng  viết lên đá  núi bài thơ  sau này đuợc khắc đề  ghi lại cả văn lẫn bút tích .

            " Nguyên tác  : " Hành dịch đăng gia sơn 

                                         Kiều thủ vạn trùng thiên

                                         Đổ bằng nam minh ngoại 

                                         Tân nhật đông nhạc tiền

                                         Yên phụ thiên nhất ác

                                          Tượng đầu nhận cửu thiên  

                                          Tằng tằng Tử tiêu vân 

                                        Hội phóng An kỳ tiên

                                        Hung hung Bạch đàng đào 

                                       Tưởng tượng Ngô vương thuyền "

   

   Bản dịch ( cũ) : Duyệt binh lên núi nhà chơi 

                              Ngảnh đầu : muôn đợt mây trời mênh mang !

                              Chim bằng bay tít biển Nam 

                              Chầu vừng nhật,trái đông nham, đứng nhìn ...

                              Yên Sơn trời thấp muốn vin 

                              Núi Đầu Voi  vút chín nghìn nhận cao .

                             Tầng tầng mây phủ Tử  Tiêu 

                              An Kỳ Sinh , biết tìm theo chốn nào ?

                             Bạch Đằng cuồn cuộn sóng đào 

                             Nhớ thuyền Ngô chúa ào ào chạy thua .

  
  

   Lòng nhớ quê hương , không lúc nào nguôi , ông ngồi thuyền chơi trăng trên sông Nhị  bâng khuâng ngoảnh mặt về làng Hiệp Thạch . Ngâm thơ :

                          Chu trung  tức sự 

  
  

                      Sĩ hoạn tam triều bị tỉnh quan 

                      Thương đầu bạch phát vị hoàn sơn .

                      Mộng hương tọa đối Nhị Hà nguyệt 

                      Trù  trướng yên khê Hiệp Thạch gian .

     Bản dịch :   Ngồi thuyền tức sự 

                       Ba triều đài tỉnh lạm ngôi quan 

                       Đầu bạc chưa mua được chữ nhàn .

                      Bến Nhị trông trăng mơ chốn cũ 

                      Sương mờ  khe nước  dạ bàng hoàng . 

  
  

    Hiện nay chưa có  biết rỏ ông mất vào năm nào và hưởng thọ bao nhiêu tuổi ? Gia cảnh, vợ con  tất cả đều chưa tìm ra bản ghi chú cụ thể  .

                                      

        (Còn tiếp ) 

   Ngày mai :  Trương Hán Siêu 

  
  

  
  

  ---