Ảnh Đặng Đức Cương

Chợ Cầu kè

Truyện ngắn Thủy Điển

     Mỗi ngày, bắt đầu khoảng ba giờ sáng là họp chợ. Đông đúc người qua, kẻ lại. Tiếng kèn xe lẫn tiếng người lao xao, vang dậy dưới ánh đèn.

     Chợ Cầu kè là một cái chợ nhỏ, dã chiến, nằm trên một đoạn đường được trải đá ong đỏ. Bề ngang khoảng hai mét rưởi, đủ lọt cho một chiếc xe hơi chạy một chiều và vài ba chiếc Hon-da qua lại. Con đường nầy liên kết giữa hai xã Tân Hiệp – Thân Cửu Nghĩa thuộc quận Bến Tranh, tỉnh Định Tường

cũ. Nay là thị trấn Tân Hiệp – xã Thân Cửu Nghĩa thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Tiền giang. Trước ngày giải phóng nơi đây rất vắng vẻ và buồn thảm, lác đác xa xa dăm căn nhà lá, lụp xụp, mấy cây rơm, đôi ba ngôi Mộ cổ, còn lại bao nhiêu là ruộng, vườn, cây trái xanh um. Chiều xuống, sụp tối từ mười tám giờ trở đi dường như chẳng ai dám qua lại con đường nầy. Có lẽ, vì chiến tranh hay cái gì ghê sợ lắm.

     Sau Hòa bình được một năm, người ta bắt đầu tiến lần ra mặt lộ chính tìm chỗ ở, càng lúc, càng đông, nên mọi sự đi lại nhiều hơn và dần dần không ai còn sợ sệt nữa. Mặc dầu, sự sinh hoạt hàng ngày có vẻ sôi động, nhưng tất cả vì còn nghèo quá, kinh tế địa phương chỉ võn vẹn vài quán Rượu trắng và vài quán Cà-Phê che mái ven đường. Ngoài ra những thứ khác đều là vật trao đổi. Người có Rau đổi Gạo, kẻ có Bí đổi Khoai, lắm lúc cũng được ít tiền mặt nho nhỏ, nhờ những người từ xa đến. Chỉ vậy thôi, mà ngày nào họ cũng cầu kè từ ba giờ sáng, đến mười hai giờ trưa thì hết sạch và lằn nhằn kéo dài cho đến năm 1986.

     Kể từ năm 1986 trở đi, nhà nước nới rộng tự do kinh doanh, mọi hàng hóa được thông thương. Chợ chồm hổm Cầu kè cũng được mở rộng thêm với những hàng hóa tương đối phong phú. Nhưng họ không tụ thành cái chợ hẳn hoi và cứ để theo vệ đường trước nhà mà bán. Và người mua cũng thế, họ quen thuộc tất cả, những thứ gì, bán ở đâu. Họ cần và đến đó mua là có ngay. Tài thật, con đường chợ dài không tới một cây số, hễ muốn mua thứ gì cũng đều có. Nếu không có tại chỗ, họ hẹn vài tiếng đồng hồ sau là có người mang đến nhà ngay. Bên cạnh những cửa hàng ấy, bây giờ cũng mọc lên rất nhiều quán Nhậu, Phở, Hủ tiếu, tiệm May, Hớt tóc v.v, nhưng chưa có Nhà hàng và quán Bar hay Karaoke vui vẻ. Hồi ấy không biết nhà nước họ cố tình buông thỏng cho dân thoải mái làm ăn hay quản lý thuế má còn lỏng lẻo, nên có người nhờ cơ hội nầy mà làm giàu một cách mau lẹ.

     Năm 1995 nhà nước có nhiều chuyển hướng mới, đất nước dần dần đi vào trật tự. Mọi sự buôn bán đều phải qua Ban Quản Lý chợ kiểm soát. Bởi thế, họ cho xây một cái chợ cách đó năm cây số thật lớn. Ý họ là muốn tập trung lại một chỗ và không còn cho bán lẻ tẻ theo vệ đường nữa. Lý do :  Bảo đảm an toàn giao thông.

     Khi xây cái chợ xong, nhà nước phân từng lô và mỗi lô phải đóng mười triệu đồng tiền mướn chỗ, thời gian là năm năm, ngoài ra mỗi chỗ bán còn phải đóng thêm tiền chỗ hàng tháng khác nữa. Và chợ nầy được ưu tiên cho những người từng bán ở chợ Cầu kè trước đó, khi nào còn chỗ trống, mới dành riêng cho người từ nơi khác đến kinh doanh. Mới nghe qua ưu tiên nầy, ưu tiên nọ, cũng mát lỗ tai, nhưng trong số người mua gánh, bán bưng trước đây làm gì có mười triệu mà mướn chỗ ngoài chợ. Trong số ấy chỉ có khoảng mười, mười lăm người thực hiện được. Chờ lâu quá Ban Quản Lý phải cho người nơi khác đến đầu tư. Và, số người không tiền hay không đủ tiền phải đành thất nghiệp hoặc tìm cách bán chui trước nhà như cũ để sống.

     Chợ Cầu kè từng nhộn nhịp vào mỗi buổi sáng, nay bỗng dưng lạnh tanh và chỉ còn trơ lại mấy hàng Cà-Phê, Hủ tiếu vắng khách.

     Ngoài kia, cách năm cây số đang ùng ùng người đến, như mở hội. Ai đứng bên ngoài cũng đều vọng tiếng khen, làng ta bây giờ đã có chợ, chẳng thua kém nơi nào cả. Muốn mua thứ gì ra đây là có ngay, khỏi phải tốn một hào tiền xe đi tỉnh mua về.

     Cơn vui chưa tàn, nỗi mừng chưa vơi. Tiền mướn chỗ năm năm mới « Mười triệu đồng » đã đến. Mọi người ai cũng điểm lại sau năm năm hoạt động đều toàn lỗ vốn. Lý do tiền chỗ quá cao, nên mọi người làm đơn xin trả chỗ lại cho Ban Quản Lý và kể từ sau hợp đồng mới, cái chợ to lớn đông người, giờ biến thành vắng vẻ, chỉ còn lại lác đác một vài sạp vãi cầm cự và cuối cùng cũng rút lui có trật tự, song song Ban Quản Lý cũng dẹp tiệm luôn.

     Khi chợ lớn không còn hoạt động nữa, hai bên lề chợ cầu kè ngày xưa bắt đầu lúng phúng trở lại, không ai bảo ai, mà nó như Định luật tự nhiên. Hết sống thì chết, hết chết thì sống cứ xoay tròn như quả đất.

     Thời gian hoạt động trở lại cho đến hôm nay, chợ Cầu kè đèn dầu loe loét ngày nào, bây giờ mọc lên  những nhà tường cao, nóc ngói. Hàng hóa đỗ xô từ mọi nơi về tràn đầy, người qua, kẻ lại dập dìu ăn nên, làm ra, đèn đường thắp sáng. Nhà hàng, quán Bar, Karaoke, Mỹ nhân thân mỏng, chân dài cái gì cũng có.. .………tất cả.

    Song song sự phát triển ấy, chợ Cầu kè lại còn nổi bật thêm hai mặt khác nữa. Đó là hàng trắng và giang hồ. Hai mặt nầy đã vô tình làm cho biết bao người hiền từ ngày xưa trở thành những móng vuốt của xã hội.

     Thật đáng buồn…..đáng buồn…..trong khi đất nước đang tiến xa về phía trước và đang cùng nhau xây dựng một Việt nam văn minh - tiến bộ.

Cầu kè quả Bí, quả Dưa

Trao qua, đổi lại sớm, trưa bên đường

Cầu kè ngày ấy thân thương

Tình làng, nghĩa xóm tựa nương nhau cùng

Ngày nay xe ngựa, ì đùng

Nhà cao, cửa rộng tưng bừng phố đông

Cái tình, cái nghĩa bội vong

Nhạt dần theo những thác dòng bon chen.

Thủy Điền

Thuy-Dien-Thivanviet.Jimdo.com

Ngày 15, tháng 4, năm 2016